Aşırı Büyük Teleskop (ELT) Yapılmaya Başladı

Aşırı Büyük Teleskop’un (ELT) dört ana bileşeni için dört anlaşma imzalandı. Bunlar: teleskobun SCHOTT tarafından yapılacak dev ikincil ve üçüncül aynalarının kaplanması; bu iki aynayı destekleyecek ayna hücrelerinin SENER Grubu tarafından temini; ve FAMES konsorsiyumunun temin edeceği ELT’nin parçalı dev birincil ayna kontrol sisteminin en önemli kısmını oluşturan kenar algılayıcıları içindir. İkincil ayna bir teleskop için çalışacak en büyük parça olup, şimdiye kadar üretilecek olan en büyük dışbükey aynadır.

Dünya’daki en büyük optik/yakın-kırmızı-ötesi teleskop olan 39-metrelik ELT’nin inşası halen devam ediyor. Dev teleskop sisteminde şimdiye kadar hiç kullanılmamış olan bir yöntemle beş-aynalı bir optik sisteme yer verilecek ve bunun için de modern teknolojinin sınırlarında optik ve mekanik elemanlar kullanılacak.

Bu zorlayıcı teleskop parçalarının çoğu için gereken anlaşmalar ESO Genel Müdürü Tim de Zeeuw ve ESO Üye Ülkelerinde bulunan üç endüstriyel üstlenici temsilcisi tarafından imzalandı.

Törende konuşan Tim de Zeeuw şunları aktardı: “Bugün bu dört anlaşmayı imzalamış olmaktan memnuniyet duyuyorum, ki her biri ELT’nin devrimsel optik sisteminin kalbini oluşturan gelişmiş bileşenlerdir. Bunlar dev teleskopun inşasının tam hızla sürdürüldüğünü gösteren çalışmalardır — ilk ışığın ise 2024’te alınması hedefleniyor. ESO olarak bizler Üye Ülkeler’de bulunan lider endüstri ortaklarımız SCHOTT, SENER ve FAMES ile birlikte çalışmayı büyük bir istekle bekliyoruz.”

İlk iki anlaşma SCHOTT Yürütme Başkan Yardımcısı Christop Fark ile imzalandı. ELT’nin 4.2 metrelik ikincil ve 3.8-metrelik üçüncül en büyük tekil aynalarının SCHOTT’un düşük-genişlemeli seramik maddesi Zerodur© kaplanmasını üstlenecekler [1].

Teleskop yapısının tepesinde baş-aşağı asılı durumda, 39-metrelik birincil aynanın üstünde duracak olan ikincil ayna bir teleskopta kullanılacak en büyük boyutlu ikincil ayna olup yine şimdiye kadar üretilecek olan en büyük dış-bükey ayna özelliğine sahiptir [2]. İç-bükey üçüncü ayna da, yine teleskobun sıradışı özelliklerinden biridir [3]. ELT ikincil ve üçüncül aynaları günümüzde kullanılan çoğu araştırma teleskoplarının birincil aynaları ile yarışacak düzeyde olup, sırasıyla 3.5 ve 3.2 ton ağırlığa sahiptirler [4]. İkincil aynanın 2018 yılı sonunda ve üçüncül aynanın Temmuz 2019’da teslim edilmesi bekleniyor.

Üçüncü anlaşma SENER Grubu’ndan Uzay Bölümü Direktörü Diego Rodríguez ile imzalandı. Anlaşma bünyesinde ELT ikincil ve üçüncül aynaları için özelleştirilmiş destek hücrelerinin ve bu ağır, ancak esnek aynaların doğru şekli aldığından ve teleskop içerisinde doğru konumda olduğundan emin olmayı sağlayacak olan karmaşık aktif optik sisteminin temin edilmesi yer alıyor. Teleskopun en iyi görüntü kalitesine ulaşabilmesi için sistemin büyük bir hassasiyetle kurulması gerekiyor.

Dördüncü anlaşma ise Fogale ve Micro-Epsilon firmalarından oluşan FAMES konsorsiyumunu temsilen Didier Rozière (Fogale) ve Martin Sellen (Micro-Epsilon) ile imzalandı. Anlaşma gereğince ELT’nin birincil aynasını oluşturan 798 altıgen parça için toplamda 4608 kenar algılayıcısının üretilmesi gerekiyor [5].

Bu algılayıcılar şimdiye kadar kullanılmış olan en büyük hassasiyete sahip olup birkaç nano-metreye kadar hassasiyetle göreli konumları ölçebilecektir. Algılayıcılar sayesinde ELT’nin birincil aynasını oluşturan parçaların diğerlerine göre karşılıklı konumları sürekli bir şekilde hesaplanarak, birlikte çalışmaları sağlanacak ve mükemmel bir görüntüleme sistemi oluşturulacaktır. Bu çok büyük bir görev olup sadece algılayıcıların hassaslığını sağlamayı değil, aynı zamanda binlercesinin gereken kısa zaman ölçeklerinde üretilebilmesi için yeterince hızlı olmayı gerektirmektedir.

Katılımcı şirketlerden ve ESO’dan üst düzey temsilcilerin de hazır bulunduğu imza töreninde dev teleskobun optik ve mekanik bileşenlerini oluşturmak ve dünyanın gökyüzünü izleyen en büyük gözünü inşa etmek üzere bir araya gelen üstlenici firma temsilcilerinin birbirlerini tanıması da onlar için mükemmel bir fırsata dönüştü.

kaynak: http://www.eso.org/public/turkey/news/eso1704/?lang



Benzer Yazılar

Yorum Ekle