üye ol Üye Girişi Söyle Sözünü Anasayfa Yukari Çik
Bilgi Paylaştıkça Büyür

beden eğitimi ve spor eğitiminde eğitsel oyun – ödev

BEDEN EĞİTİMİ VE SPOR EĞİTİMİNDE EĞİTSEL OYUN

Beden eğitimi ve spor eğitimi amaç olarak farklıdır.Fakat çalışma sistemi bakımından bir paralellik vardır.Esasında beden eğitimi ve spor eğitimi bir iç içelikte gösterir.Beden eğitimi, spor eğitiminin temelini oluşturur ve spor eğitiminde uzun bir süre beden eğitiminin özellikleri devam eder.Beden eğitimi dersi ve sportif antrenman üç bölümden oluŞur; 1-Hazırlık(?sınma), 2-Ana bölüm(asıl çalışma), 3-Bitiriş… Bu bölümlerin derste ve antrenmanda farklılık gösteren kısmı ana bölüm(asıl çalışma) dür.Dişer hazırlık ve bitiriş bölümleri hemen hemen aynıdır.Bu sebeple bu bölümler her iki çalışma için ortak ele alınmıştır.

1.Hazırlık(Isınma)

Dersin veya antrenmanın başlang?cında eğitsel oyunlar Şu amaçla kullanılır:

§         Organizmada, özelliklede solunum ve dolaşım sistemlerinin çalışma temposunu arttırarak, hafif bir terlemeyle bu sistemleri ana bölümdeki yükleme şiddetine hazırlamak,

§         Kaslar, tendonlar ve eklemleri oyun içerisindeki hafif hareketlerle yumuşatmak, hareketliliklerini arttırmak ve sakatlıklardan korumak,

§         Ana bölümdeki çalışmanın basit figürlerini oyun içerisinde vererek yapılacak çalışmanın anlaşılmasın? ve daha iyi verim alınmasın? sağlamak,

§         Oyunla öğrencilerin moralleri yükseltilerek, psikolojik hazırlamanın yanında, zevki, dolayıs?yla tam katılımla istekli çalışmayı gerçekleştirmek.

Hazırlık safhasında yukarıda sıralanan amaçlarla kullanılan eğitsel oyunlar mutlaka hafiften-yoğuna, basitten-karmaşı?a doğru olmalıdır.Oyunlara mümkün olduğu kadar bütün öğrencilerin katılımı sağlanmalıdır.Hazırlık safhasındaki oyunlarda yüklenme, ana bölümdeki çalışmanın amacına göre değişiklik göstermesine rağmen, genel olarak %50-60 oranında olmalıdır.Isınma amaçlı oyunlar oynatılırken öğrenciler hiçbir zaman bitkin duruma düşmemelidir.

2.Dinlenme

Dinlenme amacıyla eğitsel oyunlar iki yerde kullanılır:

1- Dersin veya antrenmanın ana bölümünde(yüklenmenin en üst seviyeye çıktığı anda) toparlanmayı sağlamak ve yüklenme şiddetini azaltmak amacıyla,

2- Dersin veya antrenmanın sonunda.Her iki şekilde de oyunlar karmaşıktan basite, yoğundan hafife doğru olmalıdır.Yani hazırlık safhasındaki sıralamanın tersidir.Derste ve antrenmanda oyunlar dinlenme amacıyla üç sebepten dolayı bir araç olarak kullanılır.

a) Gittikçe azalan yüklenme yoğunluŞu ile aktif olarak dinlenme, toparlanma ve normale dönme,

b) Eğer dersin veya antrenmanın ana bölümünde egzersizle, oyun kullanılmadan çalışma yapılmışsa, yapılan çalışmanın bitiriş safhasında oyunla pekiştirilmesi.

c) Dersin veya antrenmanın monotonluşunu ve sıkıcılı?ın? gidermek, neğelenmek, bir sonraki çalışma için moral depolamak.

3.Beden Eğitimi Dersinde(Ana Bölüm) Eğitsel Oyun

Bu bölümde amaç; oyunun zevk ve yarı?ma duygusundan yararlanarak, oyuna katılanların fiziksel ve zihinsel yeteneklerini geliştirmek, sağlıklı bir yapıya kavuşturmaktır.Özellikle ana okulu, ilk okul ve orta okullarda, beden eğitimi çalışmaları, çocuklar için sıkıcıdır.Oyunla eğitim çalışmaları yapıldışında hem zevkli, hem de daha uzun süreli çalışmak, katılımı arttırmak mümkündür.Çocuklar oyunun havasına kendilerini o kadar kaptırırlar ki, beden eğitimi faaliyeti yaptıklarının farkına bile varmazlar.Onlar, oyun oynarken fiziksel ve zihinsel yetenekleri de gelişmektedir.

Dersin an bölümü genellikle beden eğitimi dersi programı amaçlarına uygun yapılmaktadır.Belirli bilgiler, beceriler ve sportif alı?kanlıklar bu bölümde kazandırılır ve pekiştirilir.Yeni konu öğretimi de bilindişi gibi dersin an bölümünde yapılmaktadır.Eğitsel oyunlar, öğretim metodu olarak kullanılması sebebiyle, çok önemli bir ders aracıdır.ÖĞretilmek istenen sportif formlar veya geliştirilmek istenen özelliklere yönelik egzersizler, oyun şeklinde verilir.Böylelikle çekicilik ve kalıcılık sağlanmış olur.Burada oyunun dişer amaçlarla kullanımında olduğu gibi çok yönlü(karmaşık) etki yaratması da ayrı bir sebeptir.

Beden eğitiminde amaca ulaşmak için eğitsel oyunların bir araç olarak kullanılması, insanların bütün yeteneklerini sınayarak, onların motorik özelliklerinin niteliklerini mükemmelleğtirmek için sadece şartları hazırlamakla kalmaz, ayrıca onların seviyelerini de gösterir.Oyunların bu özelliği de onları önemli k?lmaktadır.Bu sebeple, özellikle, küçük yağ gruplarının(temel eğitim okulları) beden eğitimi dersinin tamamına yakının? eğitsel oyunlar oluşturmaktadır.Fakat daha büyük yağ gruplarında bu oran %20-30 düzeylerindedir.Küçük yağ gruplarının beden eğitimi dersinde oyunların aşırlıklı olmasının bir sebebi de doğal hareketlere kolaylıkla başlanabilmesidir.İleriki yağlarda ise, oyunların görevi yardımc? olmaktır.

Dersin ana bölümünde oyunla beden eğitimi çalışmaları aşırlıkta olduğu zaman; eğer özel bir amaç yoksa(sadece kuvvet gelişimi veya sadece çabukluk gibi), oynatılacak oyunlar özelliklerine göre iki gruba ayrılmalıdır.Birinci grupta çabukluk, hareketlilik, esneklik ve koordinasyon özellikleri olan oyunlar, ikinci grupta da kuvvet ve dayanıklılık özellikleri olan oyunlar oynatılmalıdır.

Sonuç olarak eğitsel oyunlar öyle organize edilmelidir ki bütün nitelikler bir denge içinde gelişsin.

4.Spor Eğitiminde(Antrenmanda) Eğitsel Oyun

Spor eğitimi temel beden eğitiminin özelliklerini içine almakla beraber, daha uzun süreli, daha yoğun ve daha katı kuralları olan bir yapı gösterir.Beden eğitimi çalışmalarında olduğu gibi, sporda(antrenmanda) oyunun kullanılmasında zevk ve mücadele özellikleri aşırlıktadır.Yalnız beden eğitiminden farklı olarak sporda rekabet ön plandadır.Kazanmak ve kaybetmek çok önemlidir.Her şey kazanmak içindir.Uzun süreli yapılan yoğun çalışmalar, sporcularda antrenmanlara karşı bıkkınlık, yılgınlık oluşturur.İşte bu durumda antrenmanın ana bölümünde Şu sebeplerle eğitsel oyunlar kullanılır:

a. Temel ve yardımc? motorik özellikleri geliştirmek,

b. Koordinasyonu sağlamak,

c. Teknik becerilerin oyunla geliştirilmesi ve pekiştirilmesi

d. Kazanılmış olan teknik becerilerin, değişen durum ve şartlara uygulanabilmesi için belirlenen taktiklere eğitsel oyunla işlerlik kazandırmak, uygulanabilirlişini belirlemek, görev ve sorumlulukların kavranılmasın? sağlamak,

e. Yapılacak çalışmayı eğitsel oyun formu şeklinde vererek çekicilik ve süreklilik kazandırmak.

Yukarıda sayılan amaçlar doğrultusunda eğitsel oyunlar antrenmanın metodu ve aracı olarak kullanılır.Ayrıca sportif çalışmalarda antrenmanlar, ne kadar normal olursa olsun, tek yönlü ise çekicilişi kaybolur ve toksama (performansta doyum) görülür.Ancak bu gibi durumlarda eğitsel oyunlar devreye sokularak kondisyon düzeyi bir üst seviyeye çıkarılabilir.Unutmamız gerekir ki, oyun antrenmanın bir elemanı olarak sadece ona yardımc? olur.Antrenmanda oyuna ne kadar yer verileceği sporcunun yağına, branıın özelliğine ve antrenmanın periyoduna bağlıdır.

E??TSEL OYUNUN MOTOR?K GELİŞİM ÜZER?NE ETK?S?

Beden eğitimi ve spor eğitimi yapı bakımından bir paralellik göstermekte ise de amaçlarda bazı farklılıklar vardır.Örneğin spor eğitiminde var olan teknik ve taktik eğitimi, beden eğitiminde yoktur.Beden eğitiminden spor eğitimine geçiş aŞamasında, yavaş yavaş teknik ve taktik eğitimi kendini göstermeye başlar ve spor eğitiminde oyunun  bir araç olarak kullanılmasına geçmeden önce, her ikisinde de geçerli olan temel ve yardımc? motorik özelliklerin üzerine oyunun etkisini inceleyecek olursak, daha önce kısaca bahsedildişi gibi(oyunun çocuğun fiziksel gelişimi üzerine etkisi bölümü) eğitsel oyunlar;

1-      Kuvvet gelişimi,

2-      Çabukluk gelişimi,

3-      Dayanıklılık gelişimi,

4-      Esneklik-hareketlilik gelişimi,

5-      Koordinasyon ve beceri gelişimi,

Gibi motorik özelliklerin üzerine olumlu etkide bulunurlar.

1-Oyunların Kuvvet Gelişimine Etkisi

Hollmann’a göre kuvvet, ‘ bir dirençle karşı karşıya kalan kasların kasılabilme ya da bu direnç karşısında belirli bir ölçüde dayanabilme yeteneğidir.’ Basit ancak geniş bir tanımı Meusel yapmıştır.Bu tanımın avantaj? spor uygulamalarını direkt olarak kapsamasıdır.Buna göre ‘kuvvet; insanın temel özelliğidir, bunun yardımıyla bir kütleyi hareket ettirir.(kendi vücut aşırlığı ya da bir spor aracı), bir direnci a?ar ya da ona var gücüyle karşı koyar.

Mücadele oyunlarında ilk akla gelen özellik kuvvet özelliğidir.Oyunların içerisinde çoşunlukla direkt olarak kuvvetler yarığır.Örnek olarak, turp çıkarma, halat çekme, deve güreği, kapındaki dev gibi kuvvet oyunları verilebilir.Çocuklar oyunun yarı?ması içerisinde, farkında olmadan, karşı kuvvetle(dirençle) mücadele ederler ve kuvvetleri gelişir.

Her ne kadar bu gelişim maksimum seviyede değilse de çok önemli bir kapasitededir.Oyun içerisinde her zaman karşı oyuncuların kuvveti ile karşı karşıya kalmazlar,bazen çocuklar aşır oyun araçlarını kullanırlar.(sağlık topu), bazen de kendi vücut aşırlıklarını daha yükseğe çıkarmaları gerekir(sİçratan ip,ip atlama).Bu gibi durumlarda da kuvvetleri oynadıkları oyunun yapısından dolayı (oyunun kuvvete dayalı olması) gelişir,pekişir.Bu kuvvet gelişimi, büyük ve küçük kas gruplarının, tendonların, eklemlerin ve eklem başlarının, iskeletin gelişmesiyle olur.Kuvvete dayalı oyunlar oynatılırken, oyuncuların seviyesi ve çalışmanın amacı doğrultusunda, zaman zaman oyun kuralları değiştirilerek kuvvetin gelişimi daha da hızlandırılabilir.Bunun için oyundaki araçların aşırlığı çoğaltılmalı, mesafe uzatılmalı, hareketlerin tekrar sayısı arttırmalıdır.

2.Oyunların Çabukluk Gelişimine Etkisi

Çabuk kuvvet, sinir kas sisteminin yüksek hızda bir kasılmasıyla direnci yenebilme yeteneğine denir.Oyunlar içerisinde çabukluk, kuvvetle aynı oranda, hatta bir çok oyunda daha çok ön plandadır.Hızın iyileğtirilmesi için temel esas, hız gücünün arttırılmasıdır.Hız sinir ve kas sisteminin koordinesine bağlıdır.Grundmann, Hafmann ve Pausch’a göre hızın daha iyi bir şekilde geliştirilmesine 12-13 yaşlarında başlanması daha doğrudur.Çabukluk büyük zorluklarla yavaş gelişebilen, geliştikten sonra zor korunabilen bir özelliktir.Eğitsel oyunlar çabukluşun geliştirilmesinde ve korunmasında çok önemli görevler üstlenir.Bu oyunlar çabukluŞu en üst düzeyde tutmaktadır.ÇabukluŞu geliştirici eğitsel oyunlar denilince akla kısa mesafeli yüksek hızlı, koşu oyunları gelmektedir.Çabukluk geliştirici oyunlarda temel nitelik, hareketi rakipten daha önce yapmaktır.Kısa mesafeli yüksek hızlı bütün koşular ve stafet yarı?ları çabukluŞu geliştirir.Stafet yarı?ları ayrıca çabukluşun ölçülmesinde ve değerlendirilmesinde de kullanılabilir.Özellikle çabukluk gerektiren oyunlarda sık sık oyun kuralları ve saha ölçüleri üzerinde değişiklik yapılmalıdır.Bu uygulama çabukluşun yanında koordinasyon ve beceriklilik özelliklerini de geliştirecektir.Meusel, Nett ve Bernhard’a göre oyunla çabukluşun geliştirilmesi çalışmalarında Şu hususlara dikkat edilmelidir.

a.       Küçük sahalarda oynanan top oyunlarında saha büyütülmeli,

b.      Oyun kurallarında sıkça değişiklik yapılmalı,

c.       Oyunun temposu düşmeye başladışında dinlenmiş oyuncular oyuna sokularak tempo yükseltilmeli,

d.      Oyuna alinan oyuncular tam dinlenmiş olmalı,

e.       Yüklenme arttıkça oyundan alinan oyuncuların dinlenme süreleri de arttırılmalıdır.

3.Oyuncuların Dayanıklılık Gelişmesi Üzerine Etkisi

Dayanıklılık, uzun süre devam eden sportif yüklenmelerde yorgunluğa karşı koyabilme yeteneğidir.Dişer bir tanımla dayanıklılık, bir statik ve dinamik yüklenmeyi, çalışmanın kalitesini düşürmeden uzun süre devam ettirebilme yeteneğidir.Dayanıklılık denilince, bir çalışmayı yorulmadan ya da ona karşı direnç göstererek yapma kabiliyeti anlaşılır.Bütün spor disiplinlerinde dayanıklılık gereklidir; bazılarında ise aşırlıktadır.Dayanıklılığı arttırmak, kalp ve kan dolaşımı sisteminde, adale ve sinir sisteminde optimal bir değişiklişi ya da uyumu sağlamaktır.

Genel olarak bütün spor çeşitlerinde, dengeleme antrenmanlarında uygun antrenman Şekilleri ile(oyunlarla) bedenin ya da sportif performans kabiliyetinin temel olarak dayanıklılı?a yönelik çalışmaları küçük yağlarda yapılmalıdır.

Oyunlar, süratte day6anıklılıkla kombine edilerek daha çok kas grubunu çalıştırırlar.Özellikle yetişkinlerde kuvvet ve kuvvette dayanıklılık özelliğini geliştirmek için, futbol,basketbol,hentbol gibi sportif oyunların en çok uygulanan sportif dallar olduğu söylenebilir.Bu spor dallarının, küçük yaştaki sporcu adaylarıyla çalışmasının oldukça zor olduğu bilinmektedir.Teknik beceri düzeylerinin düşük olması, küçüklerin çalışmasında kaliteyi düşürür.Araştırmalara göre bu yağ grubunda dayanıklılı?ın geliştirilme yöntemi olarak eğitsel oyunların en geçerli yöntem olduğu söylenebilir.

Dayanıklılık, eğitsel oyunların bir araç olarak, dişer metotlardan daha iyi geliştirdişi bir motorik özelliktir.Çünkü, oyunun çekicilişi çalışma sırasındaki yorgunluŞu ve bıkkınlığı geri plana iterek çalışmaların devamın? sağlamaktadır.Bir çok oyun içerisinde oyunun özelliklerinden dolayı, dayanıklılık doğal olarak gelişmekle beraber, bazı oyunlarda özellikle dayanıklılı?a dayanır.Bütün bunlara rağmen çocuklarda dayanıklılığı geliştiren veya dayanıklılı?ın ön planda olduğu oyun sayısı çok fazla değildir.Bu sebeple dişer oyunların oyun kurallarında(saha ölçüleri, araç, gereç, oynama süresi gibi) değişiklikler yapılması sonucu, daha uzun süreli dayanıklılık çalışmaları yapılabilir.Bunun için;

a)      KoŞu mesafesini veya oyun alanın? büyütme,

b)      Oyunun oynanma süresini uzatma,

c)      Sayıya dayalı oyunlarda sayı sınırını yükseltme,

d)     Oyundaki araç sayısın? arttırma,

Gibi değişiklikler yapılmalıdır.

4. Oyunların Esneklik-Hareketlilik Gelişimine Etkisi

Esneklik dişer bir ifadeyle hareketlilik, kişilerin hareketlerini eklemlerinin müsaade ettişi oranda geniş bir açıda ve değişik yönlerde uygulayabilme yeteneğidir.Esneklik 3-7 yağ arasında çok iyidir.7-10 yaşlarında da çok iyi, 10-13 yaşları arsında iyi, 12-15 yaşlarında kötü, 15-19 yaşlarında iyidir.Öyleyse esneklik çalışmaları günlüktür, küçük yağlarda başlayıp ömür boyu sürer.

Esneklik insan organizmasının fonksiyonel hareketlerine değil, insanın anatomik yapısına bağlıdır.Bilindişi gibi esneklik pasif ve aktif olarak meydana gelmektedir.Aktif esneklik, antagonist kasların kasılmasıyla oluŞur.Pasif esneklikte ise, dı? güçlerin etkisi söz konusudur.Oyunlara aktif olarak katılan oyuncular mücadele anında oyun gereği olarak, kollarını bacaklarını eğit yönlere savurur, bağ ve gövdeyi bir çok yöne eğer, döndürür, oturur, kalkar, sürünürler.Bütün bu faaliyetler esneklişi geliştirir ve pekiştirir.Pek çok oyun içerisinde esneklik çalışmaları doğal olarak bulunmasına karşılık, ters bank pozisyonunda yarı?, kafa futbolu (bank vaziyetinde), yengeç futbolu gibi oyunlar direkt olarak esneklişe yöneliktir.Ayrıca egzersiz çalışmalarının yanında oyunların kuralları esneklişi ön plana çıkaracak şekilde değiştirilip uygulanabilir.Örneğin stafet oyunlarında koşu mesafesi içerisine düz takla, ters takla, köprü, kasanın veya paralelin içerisinden geçiş gibi hareketler konularak esneklişi geliştirmek mümkündür.

5.Oyunların Koordinasyon ve Beceri Gelişimi Üzerine Etkisi

Sportif anlamı ile koordinasyon, istemli ve istemsiz hareketlerin düzenli, uymlu, amaca yönelik bir hareket dizisi içerisinde uygulanması olup, organizmanın sinirsel bir gücüdür.Dişer bir anlamda koordinasyon, hareketin uygulanmasına katılan iskelet kasları, eklemler ve eklem başları ile merkezi sinir sistemi arasındaki işbirlişidir.Beceriklilik koordinatif yeteneklerle eğ anlamlı olarak kullanılır ve birinci koordinatif yetenektir, hareketin sevk ve idare süresince belirli kuralları uygulama yeteneğidir.Motorik özelliklerin yüksek koordinasyon içerisinde akIşına beceri denir.

Bir eğitsel oyun, hangi motorik özellik aşırlıklı olursa olsun, bu oyun içerisinde mutlaka dişer motorik özellikler de söz konusudur.Eğitsel oyunlarda sadece bir özelliği geliştirici oyun bulmak çok zordur, değişen, özelliklerin yüzde olarak aşırlığıdır.Bu açıdan bakıldışında eğitsel oyunların gerek motorik özelliklerin, gerekse sinir, kas ve eklem koordinasyonunun çok yönlü olarak geliştirmesi açısından önemli bir araç olduğu anlaşılmaktadır.Oyunların koordinasyonu geliştirmesinin yanında çok fonksiyonlu oyunların seçilmesi, ayrıca farklı fonksiyonlara sahip oyunların yönde etkileyecektir.Özellikle gelişme çağındaki çocuklarda koordinasyon eğitimi oldukça önemlidir.

KAYNAKÇA

HAZAR M. “Beden Eğitimi ve Sporda Oyunla E?itim”  Tubitay Ltd. Saray Matbaası, Ankara  2000

Yazar Hakkında

Hakkında: sonsuzluğun huzurunda bir an
Kimlik kartı

2 Cevaplar - “beden eğitimi ve spor eğitiminde eğitsel oyun – ödev”

  1. paylaşımlarınızı bekliyoruz, sizde kendi çalışmalarınızı ne konuda olursa olsun paylaşıma açabilirsiniz. kötü ya da iyi mutlaka bir gün birinin işine yarar.

  2. iğrenç!!!

Bir Cevap Yaz

kendi isteğimle kurallara uygun yazıyorum. (Lütfen yandaki kutuyu işaretleyin.)

Otomatik robotlara karşı soru.