üye ol Üye Girişi Söyle Sözünü Anasayfa Yukari Çik
Bilgi Paylaştıkça Büyür

Kurban Nasıl Kesilir?

Sevgili kurban kesecek acemi arkadaşlar :). sizlere yardımcı olmak amacı ile kurban ibadeti ve kurban kesimi ile ilgili diyanetin kaynaklarından bir döküman bulduk. Lütfen dikkatli okuyun. Belgeyi en alttaki bağlantı ile indirebilirsiniz.

İÇİNDEKİLER
I. İbadet Ne Demektir?
II. Kurban İbadeti
III. Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Bakanlar Kurulu
Kararı ve Yönetmelik
1‐ Bakanlar Kurulu Kararının Amacı
A. Kurbanla ilgili dini hükümler
a. Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?
b. Hangi hayvanlar kurban olarak kesilir? Bu hayvanlar hangi nitelikleri
taşımalıdır?
c. Kurban ne zaman kesilir?
d. Vekaletle kurban kestirilebilir mi?
e. Kurban eti nasıl değerlendirilmelidir?
f. Kurban derisi nasıl değerlendirilmelidir?
B. Sağlık şartları
C. Çevre temizliği
D. Kurbanı bizzat kesmek veya vekalet yoluyla kestirmek
E. Kurban kesilecek yerlerin belirlenmesi
2‐ Bakanlar Kurulu Kararı’nın Kapsamı
3‐ Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Görevleri
4‐ Türkiye Diyanet Vakfı’nın Görevleri
5‐ Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu
6‐ Kurban Hizmetleri Komisyonu
7‐ Komisyonun Görevleri Şunlardır
8‐ Komisyon Tarafından Yürütülecek Hizmetler
9‐ Personel ve Vasıta Görevlendirilmesi
10‐ Muhasebe İşlemleri
11‐ Kurban Muhasebesinin Denetlenmesi
III. Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu Kararları
IV. Kurban Satış Yerleri Düzenlenmesi, Kurban satış yerlerinde bulunması gereken sağlık,
çevre ve güvenlik şartları
V. Kurbanlık Hayvanın Satın Alınması, Nakli, Kesilmesi, Yüzülmesi, Karnının Açılması, İç
Organlarının Çıkartılması, Kurban Kesim Yerleri, Kesimi Yapacak Kişiler ve Kesim
Sonrası Yapılacak İşler
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
4
1‐ Kurbanlık Satın Alınırken Dikkat Edilecek Hususlar
2‐ Kesim Yerine Nakil
3‐Kesim ve Kan Akıtma
4‐Kesilen Hayvanın Yüzülmesi
5‐Yüzme İşlemlerinde Dikkat Edilecek Hususlar
6‐Karnın Açılması ve İç Organların Çıkartılması
7‐Kurban Kesim Yerleri
8‐Kurban Kesim Yerlerinde Bulunması Gereken Asgari Teknik ve Hijyenik Şartlar.
9‐ Kesim Sonrası Alınacak Tedbirler ve Kurban Etinin İşlenmesi
VI. 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda Hayvanların Hakları
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
5
Ö N S Ö Z
Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Bakanlar Kurulu’nun
24/10/2001 tarihli ve 2001/3214 sayılı Kararı ve bu karara dayanılarak çıkarılan ve 18 Ağustos 2002
tarih ve 24850 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri
Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Yönetmelik hükümlerine göre ülkemiz genelinde kurban
hizmetleri yürütülmektedir.
Diyanet İşleri Başkanının veya görevlendireceği bir Başkan Yardımcısının başkanlığında,
İçişleri, Sağlık, Tarım ve Köyişleri, Çevre ve Orman Bakanlıkları ile Türkiye Diyanet Vakfı
temsilcilerinden oluşan bir “Bakanlıklar arası Kurban Hizmetleri Kurulu” kurulmuştur.
Kurulun sekreterya görevini Diyanet İşleri Başkanlığı Din Hizmetleri Dairesi Başkanlığı
yapmaktadır. Kurul, kurban kesim işlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesi için alınması gereken
tedbirlere dair kararları almaktadır. Uygulamada bir aksaklık ortaya çıkarsa, bunların
giderilmesi için gereken teşebbüslerde bulunmaktadır.
Kurul 29/11/2004 tarihinde yaptığı toplantıda; vatandaşların ve görevlilerin
bilgilendirilmesini sağlamak için, mevzuat bilgisi; kurban satın alırken, kurban kesim yerinde ve
kurban keserken dikkat edilecek hususlar; etin işlenmesi; kurban kesimi bittikten sonra
yapılacak işler; kendi başına kurban kesecekler ve kurban kesim organizasyonu yapacak
kuruluşlar için vatandaşlarımızı bilgilendirmeye yarayacak şekilde hazırlanan ve Din İşleri Yüksek
Kurulu Başkanlığının 29 Kasım 2004 tarih ve 1453 sayılı yazısıyla incelenerek gerekli düzeltmeler
yapıldıktan sonra iade edilen “Kurban Hizmetleri Bilgilendirme Kılavuzu”nu kabul etmiştir.
Söz konusu kılavuzun kurban ibadetini yerine getirecek vatandaşlarımıza ve kurban
keseceklere rehberlik yapmak üzere görevlendirilecek bütün personele yardımcı olmasını ümit
ediyoruz.
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
6
I. İbadet Ne Demektir?
İbadet; En geniş anlamı ile Allah’a saygı ile boyun eğmek ve emirlerine itaat etmek
demektir.
İbadet; saygı ve itaatin en yüksek derecesidir. Böyle bir saygı yalnız Allah’a yapılır. Çünkü,
bizi yaratan ve çeşitli nimetler vererek yaşatan O’dur. Öyle ise, saygı ve itaatin en yüksek
derecesi olan ibadet, bütün varlığımızı kendisine borçlu olduğumuz Yüce Allah’ın hakkıdır.
İbadet, sadece Allah’ın hoşnutluğunu kazanmak için yapılır. İbadetin ruhu niyettir, kalbin
bütünüyle Allah’a yönelmesi ve bağlanmasıdır. Ruhsuz bir beden işe yaramadığı gibi, niyetsiz
ibadetin de değeri yoktur. Bu sebeple; ibadetin , hem beden, hem de ruhla yani bütün
varlığımızla şuurlu olarak ve samimi bir niyetle yapılması esastır.
Allahü Teala’nın emri olan ibadet, dini bir görevdir. İbadetlerimiz, dinimizin temelidir.
Bütün dinlerde ibadet vardır ve ibadetsiz bir din düşünülemez.
Allah katında makbul olan ibadet, çıkar düşüncesi olmadan samimi bir niyet ve ihlasla
yapılan ibadettir. Bununla beraber, ibadetlerde bizim için maddi ve manevi pek çok faydalar
olduğu da bir gerçektir. Allah’ü Teala yapacağımız ibadetlere muhtaç değildir, fakat bizim
ibadete ihtiyacımız vardır. İbadetlerin sağladığı faydalar fert ve toplum olarak bize aittir. Eğer
biz Allah’a karşı ibadet görevlerimizi yerine getirir, O’nun sevgisini kazanırsak, Allah, bize,
dünyadaki nimetlerinden daha fazlasını ahirette verecek ve bizi sonsuz mutluluğa erdirecektir.
İmanı bir tohuma benzetirsek; gerek ibadet gerek ahlak ve muamelat sahasındaki İslâmî
esasların hayata geçirilmesi, bu tohumun filizlenip yeşermesine, yaprak açmasına ve meyve
vermesine benzer. İnandığı halde bu inancını hayata geçirmeyen kimse, güzel şeyler tasarlayıp
bunları uygulamaya koymayan kimse gibidir.
Bizi yoktan var eden, bin bir çeşit nimete gark eden, rahmeti, bilgisi, gücü her zerreyi
kuşatan, sonsuz kudretin varlığını kabul edip de O’na karşı sonsuz bir hayranlık ve minnet
duymamak mümkün müdür? İşte ibadet, bir yönüyle de kulun bu hayranlığını ve minnetini ifade
eden bir vasıtadır.
Samimi bir mü’min, her hareketinin ve davranışının Allah’ın rızasına uygun olup olmadığını
göz önünde bulundurur. Böyle davrandığı takdirde yaptığı her meşru fiil bir ibadet olur.
İslâm’a göre; ibadet ederken, dua yaparken her hangi bir aracıya ihtiyaç yoktur. Her insan
doğrudan doğruya Allah’a el açıp yakarabilir. İbadet yapabilir. Günahları af yetkisi de sadece
Yüce Allah’a aittir. Allah’tan başka hiç kimse günahı affedemez.
İslâm ahlakıyla bezenme de İslâm’ı yaşamanın en önemli göstergelerinden birini oluşturur.
Denilebilir ki; hiç bir din ve hiç bir düşünce sistemi İslâm kadar güzel ahlaka önem atfetmez.
Peygamber Efendimiz Hz. Muhammed “Ben ancak ahlaki faziletleri tamamlamak için
gönderildim” buyurmuştur. Bu yüzden müslümanın ahlakını güzelleştirmesi en temel
hedeflerden biri olmalıdır. Bu amaçla mü’min, İslâm’ın istediği kişisel ve toplumsal görevlerini
öğrenmek ve bunun sonucunda güzel davranış biçimleri ile bezenmek, çirkin alışkanlıklardan
kaçınmak durumundadır.
II. Kurban İbadeti
Allah’a yakınlaşmak anlamına gelen “kurban” ibadeti; kurban olarak kesilmesi uygun
olan hayvanın, ibadet niyetiyle usulüne uygun şekilde kesilmesidir. Kurbanın başlıca, udhiyye
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
7
kurbanı (kurban bayramında kesilen kurban), adak kurbanı, akika kurbanı ve Hac ile ilgili olarak
kesilen hey kurbanları gibi kısımları vardır.
Fıkıh mezheplerinin çoğuna göre udhiyye kurbanı sünnet olmakla birlikte Hanefi
mezhebinde tercih edilen görüş kurbanın vacip olduğu yönündedir. Ancak bir ibadetin farz
olmayışı, onu ibadet olmaktan çıkarmayacağı gibi, şeklinin de değiştirilmesini gerektirmez.
İbadetlerin; şekil, şart ve rükünleri olduğu gibi hikmetleri, amaçları ve teşri gerekçeleri
de vardır. İbadetlerdeki bu özelliklerin birbirinden ayrı düşünülmesi mümkün değildir.
Kurban ibadetinin pek çok hikmeti ve amacı vardır. Kurban sadece et yardımı amaçlı bir
ibadet değildir. Hatta etinin dağıtılması bile vacip değil, sünnettir. Bu ibadetin özü Allah’a
yaklaştıran maddi bir fedakarlık ve O’nun emrine bir bağlılıktır.
Kur’an‐ı Kerim kurban ibadetinin eski millet ve topluluklar tarafından yerine getirilen bir
ibadet olduğunu ifade etmektedir. Zira, Kur’an‐ı Kerim’de: “(Ey Muhammed!) Onlara Adem’in
iki oğlunun kıssasını doğru olarak anlat! İkisi birer kurban sunmuşlardı da birininki kabul edilmiş;
diğerininki ise kabul edilmemişti..…” buyrulmuştur. (Maide Suresi; 27)
Saffat Suresinde de (Ayet: 107); Hz.İbrahim’in oğlu Hz.İsmail’in yerine bir kurbanın, Allah
tarafından kendilerine fidye (kurban) olarak verildiği açıkça bildirilmektedir. Ayrıca diğer bazı
ayetlerde de kurban ibadeti ile ilgili nasslar mevcuttur:
“… Kendilerine rızık olarak verdiği kurbanlık hayvanlar üzerine belirli günlerde Allah’ın adını
ansınlar. İşte bunlardan yiyin, sıkıntı içindeki fakiri de doyurun.” (Hacc Suresi, 28)
“Her ümmet için, Allah’ın kendilerine rızık olarak verdiği kurbanlık hayvanların üzerine
O’nun adını anarak kurban kesmeyi meşru kıldık.” (Hacc Suresi; 34)
“Bu hayvanların ne etleri ve ne de kanları Allah’a ulaşacaktır: Allah’a ulaşacak olan ancak,
sizin O’nun için yaptığınız, gösterişten uzak amel ve ibadettir.” (Hacc Suresi; 37)
Kurban ibadeti hicretin ikinci yılında eda edilmeye başlanmış ve Hz.Peygamber (s.a.s.)
hicretten itibaren on yıla yakın bir süre hep kurban (Udhiyye) kesmiştir. (Bkz:Tirmizi 20, K.El‐
Edahi 11,Hadis No: 1507)
III ‐ Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri Başkanlığınca
Yürütülmesine Dair Bakanlar Kurulu Kararı ve Yönetmelik
Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Bakanlar Kurulu’nun
24/10/2001 tarihli ve 2001/3214 sayılı Kararı ve bu karara dayanılarak çıkarılan ve 18 Ağustos 2002
tarih ve 24850 Sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kurban Hizmetlerinin Diyanet İşleri
Başkanlığınca Yürütülmesine Dair Yönetmelik hükümlerine göre ülkemiz genelinde kurban
hizmetleri yürütülmektedir.
Kurbanların, İslam’ın öngördüğü temel şartlara ve espriye uygun olarak kesilmesi, bu
konuda hijyen ve ekoloji şartlarına uygun davranılması, Diyanet İşleri Başkanlığı’nın da öteden
beri çok arzu ettiği hususlardır. Ancak bu ortamın sağlanması, başta mahalli idareler ve çevre ile
ilgili kuruluşlar olmak üzere birçok kuruluşun, ortaklaşarak çalışmasına bağlıdır.
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
8
1 ‐ Bakanlar Kurulu Kararının Amacı
“Bu Kararın amacı, kurban bayramında ibadet maksadıyla kurban kesmek isteyen
vatandaşların kurbanlarını dini hükümlere, sağlık şartlarına ve çevre temizliğine uygun bir
şekilde bizzat kesmelerine veya vekalet yoluyla kestirmelerine yardımcı olmak ve kurban
kesilecek yerleri belirlemek için gerekli usul ve esasları düzenlemektir.”
A. Kurbanla ilgili dini hükümler
Kurban kesen, Allah’a yaklaşmış ve O’nun hoşnutluğunu kazanmış olur. Kurban, aynı
zamanda bir sosyal yardımlaşma ve dayanışma örneğidir. Kesilen kurbanlardan maddi olarak
daha çok yoksullar yararlanır.
a. Kimler kurban kesmekle yükümlüdür?
Kurban kesmek, akıllı, buluğ çağına ermiş, dinen zengin sayılacak kadar mal varlığına sahip
ve misafir olmayan Müslüman’ın yerine getireceği mali bir ibadettir. Temel ihtiyaçlarından ve
borcundan başka 20 miskal (80.18 gr.) altın veya bunun değerinde para veya eşyaya sahip olan
kişi dinen zengindir, dolayısıyla Allah’ın kendisine bahşetmiş olduğu nimetlere şükran ifadesi ve
Allah yolunda fedakarlığın nişanesi olarak kurban kesmelidir.
b. Hangi hayvanlar kurban olarak kesilir? Bu hayvanlar hangi nitelikleri taşımalıdır?
Kurban; koyun, keçi, sığır, manda ve deveden olur. Bunların dışındaki hayvanlar kurban
olarak kesilemezler. Kurban olabilmesi için, kurbanlık hayvanın süt dişlerini değiştirmiş olması
gerekir. Bu da, deve 5; sığır ve manda 2; koyun ve keçi 1 yaşını doldurunca gerçekleşir. Bunun
yanında, 6 ayını tamamlayan koyun, bir yaşını doldurmuş gibi gösterişli olması halinde kurban
edilebilir.
Kurban edilecek hayvanın, sağlıklı, azaları tam ve besili olması, hem ibadet açısından, hem
de sağlık bakımından önem arz eder. Bu nedenle, kötürüm derecesinde hasta, zayıf ve düşkün,
bir veya iki gözü kör, boynuzları kırık, dili, kuyruğu, kulakları ve memesi kesik, dişlerinin tamamı
veya çoğu dökük hayvanlardan kurban olmaz. Ancak, hayvanın doğuştan boynuzsuz olması,
şaşı, topal, hafif hasta, bir kulağı delik veya yırtılmış olması, kurban edilmesine mani teşkil
etmez.
c. Kurban ne zaman kesilir?
Kurban (udhiye), eyyâm‐ı nahr (Kurban kesme günleri) denilen Zilhicce ayının onuncu, on
birinci ve on ikinci günleri kesilir.
Kurban kesim vakti, Bayram namazı kılınan yerlerde, bayram namazı kılındıktan sonra,
bayram namazı kılınmayan yerlerde ise ikinci fecrin doğumundan sonra başlar; Zilhiccenin on
ikinci günü güneş batıncaya kadar devam eder. Bu geçen süre içinde gece ve gündüz kurban
kesilebilir. Ancak kurbanların gündüzleri kesilmesi uygundur. Kurban Bayramın birinci günü
kesmek daha faziletlidir.
Diğer kurbanlarda ise herhangi bir vakit söz konusu değildir.
d. Vekaletle kurban kestirilebilir mi?
Kurbanı, kişinin kendisi kesebileceği gibi, vekalet yoluyla başkasına da kestirebilir. Zira
kurban mal ile yapılan bir ibadettir; mal ile yapılan ibadetlerde ise vekalet caizdir.
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
9
Vekalet yoluyla kurban kestiren kişi kendi bulunduğu yerde birisine vekalet verebileceği
gibi, başka bir yerdeki kişi veya kuruma da vekalet verebilir. Vekalet, sözlü veya yazılı olarak ya
da telefon, internet, faks ve benzeri iletişim araçları ile verilebilir.
e. Kurban eti nasıl değerlendirilmelidir?
Hz. Peygamber, kurban etinin üçe taksim edilip, bir bölümünün kurban kesmeyen
yoksullara dağıtılmasını, bir bölümünün akraba, tanıdık ve komşularla paylaşılmasını, birinin de
evde bırakılmasını tavsiye etmiştir (Ebû Dâvûd, Dahâyâ, 10). Ailenin durumuna göre etin tamamı
da evde bırakılabilir. Ancak, toplumda muhtaçların arttığı dönemde kurban etinin çoğunun
hatta tamamının dağıtılması uygun olur.
f. Kurban derisi nasıl değerlendirilmelidir?
Kurbanın derisi, bir fakire veya hayır kurumuna verilmelidir. Hz. Peygamber, veda haccında
Hz. Ali’ye, kurban olarak kesilen develerinin başında durmasını ve bunların derileri ile
sırtlarındaki çullarını sadaka olarak vermesini, kasap ücreti olarak bunlardan bir şey
vermemesini emretmiştir (Ebu Davud; Menasik, 20). Buna göre kurban derilerinin para
karşılığında satılması, kurbanın kesimi veya bakımı için ücret olarak verilmesi uygun değildir.
B ‐ Sağlık şartları
İnsanoğlu ihtiyaçları gereği hayvanlarla iç içe yaşamakta, onların başta eti ve sütü olmak
üzere birçok ürününden yararlanmaktadır. Bunların doğal bir sonucu olarak da hayvanlarda
görülen ve zoonoz olarak adlandırılan bazı hastalıklar insanlara bulaşabilmektedir. Bunlardan
kist hidatik toksoplazmozis, teniyazis, brusellozis, şarbon ve verem gibi hastalıklar ülkemiz
açısından önem arz etmektedir. Ancak bu hastalıkların birtakım basit kuralları uygulamakla
önlenebileceği de unutulmamalıdır.
Özellikle Kurban Bayramlarında çok sayıda hayvanın kesilmesi, kesim öncesi ve kesim
sonrası gereken kontrol ve hijyen kurallarına dikkat edilmemesi, kesilen hayvanlara ait etlerin
tüketiminde (saklama, hazırlama, pişirme vb.) gerekli hassasiyetin gösterilmemesi birçok
zoonoz hastalığı yayılmasına ve çok sayıda insanımızın da bu hastalıklara yakalanmasına neden
olabilmektedir.
Bütün enfeksiyonlarda ve enfeksiyon hastalıklarında olduğu gibi, zoonoz hastalıklardan
korunmanın yolu, korunma önlemlerini bilmek ve uygulamaktır.
İşte bu ve benzeri konularda kurban kesmek isteyen vatandaşların kurbanlarını sağlık
şartlarına uygun olarak bizzat kesmelerine veya kestirmelerine yardımcı olmak amaçlanmıştır.
C. Çevre temizliği
Kurbanların satış ve kesim işlemleri yapılırken çevre temizliğine önem verilmesi, bu
yerlerdeki atıkların kaldırılması ve herhangi bir kirliliğe sebep olmasını engelleyecek şekilde
önlemlerin alınmasının sağlanması kurban hizmetlerinin yürütülmesinde dikkat edilmesi
gereken hususlardandır.
D. Kurbanı bizzat kesmek veya vekalet yoluyla kestirmek
Kurban kesim yerlerinde kurbanını kesmek isteyenlerin tesisten yararlanma ücreti
ödeyerek faydalanmaları, kurbanını tesiste görevli kasaba ücretini ödeyerek kestirmeleri,
kurban kesim yerleri dışında kalan ve kurban kesimi için uygun olan yerlerde, kendi bahçesi veya
özel mülkünde kurbanlarını bizzat kendi imkanlarıyla kesmek isteyenlere dini hükümlere, sağlık
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
10
şartlarına ve çevre temizliğine uyarak hayvana eziyet vermeden kesmelerinin sağlanması bu
kararın amaçlarındandır.
Vekalet yoluyla kurban kestirmek isteyenlere yardımcı olmak üzere Bakanlar Kurulu
Kararının 4 üncü maddesinde şu şekilde bir düzenleme getirilmiştir:
“Kurban ibadetini yerine getirmek isteyen vatandaşlar için Diyanet İşleri Başkanlığınca
her yıl vekâlet yoluyla kurban kesim organizasyonu düzenlenir. Başkanlık bu hizmet için
Türkiye Diyanet Vakfı ile işbirliği yapar.
Gerçek ve tüzel kişiler de bu Kararda yer alan usul ve esaslara göre bizzat veya vekâlet
yolu ile kurban kesebilirler, organizasyon yapabilirler. “
Nitekim Diyanet İşleri Başkanlığı, Türkiye Diyanet Vakfı ile işbirliği yaparak her yıl Vekalet
Yoluyla Kurban Kesim Organizasyonu yapmaktadır.
E. Kurban kesilecek yerlerin belirlenmesi
Kurban satış ve kesim yerlerini mevcut ruhsatlı mezbahaları da dikkate alarak tespit etmek
ve kurbanların eziyet verilmeyecek şekilde kesilmesi için gereken tedbirleri almak amacını
gerçekleştirmek, il ve ilçe “Kurban Hizmetleri Komisyon”ları görevleri arasında sayılmıştır.
2‐ Bakanlar Kurulu Kararı’nın Kapsamı
Bu Karar, 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 1 inci
maddesi uyarınca, Diyanet İşleri Başkanlığınca yürütülecek kurban hizmetleri çerçevesinde,
kurban kesim yerlerinin belirlenmesi, kurban kesmek isteyen vatandaşların bu yerlerde
kurbanlarını bizzat kesmeleri veya vekalet yoluyla kestirmeleri ile ilgili usul ve esasları kapsar.
3 ‐ Diyanet İşleri Başkanlığı’nın Görevleri
Bir ibadet olan kurban hizmetleri ile ilgili olarak Başkanlığın görevleri şunlardır:
a) Kurulu toplantıya çağırmak ve Kurulun aldığı kararlardan Başkanlıkça icra edilmesi
gerekenleri uygulamak,
b) Her yıl kurban ibadetini yerine getirmek isteyen vatandaşlar için vekalet yoluyla
kurban kesim organizasyonu düzenlemek ve bu hizmet için Vakıf ile işbirliği yapmak.
4 ‐ Türkiye Diyanet Vakfı’nın Görevleri
Kurban hizmetlerinin yürütülmesinde Vakfın görevleri şunlardır:
A. Başkanlıkça düzenlenen vekaleten kurban kesme organizasyonunda Vakfın görevleri:
a. Başkanlıkça düzenlenen vekâleten kurban kesme organizas‐yonunun muhasebeyle ilgili
işlerini yürütmek ve bu amaçla Vakıf Genel Merkezi adına bankalarda Kurban Hesabı açtırmak,
b. Vekalet yoluyla kurban kestirmek isteyenlerden alınacak kurban ücretlerini tespit
etmek, bedelini bankalarda açılan Kurban Hesabı aracılığıyla veya makbuz karşılığında merkez
veya şubeler aracılığıyla tahsil etmek, kurbanları satın almak, usulüne uygun olarak kestirmek,
değerlendirmek ve bu hizmetle ilgili diğer işleri yürütmek,
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
11
c. Her yıl vekalet yoluyla kurban kesme hizmetlerinin tamamlanmasını müteakip, kurban
bayramından sonraki iki ay içinde, yapılan çalışmalar ve muhasebe kayıtlarının özetini içeren bir
raporu Başkanlığa sunmak.
Vakıf vekaleten kurban kesimi hizmetleri ile ilgili olarak yapacağı alım, satım ve harcama
işlemleri ile diğer faaliyetlerini kendi mevzuatına göre yürütür.
Başkanlık ve Vakıf işbirliği ile düzenlenen vekalet yoluyla kurban kesme
organizasyonlarında kurbanların satın alınması, kestirilmesi ve değerlendirilmesi için yapılan
harcamalar sonucu artan bir meblağ olduğu takdirde, bu meblağ Vakıf hesabına aktarılır.
B. İl ve ilçelerde komisyonlarca yürütülen kurban kesme hizmetlerinde Vakfın görevleri:
a. İl ve ilçelerde komisyon kararlarına göre elde edilecek gelirler ile yapılacak harcamaların
muhasebe işlemlerini yürütmek ve bu amaçla Komisyon adına bankalarda kurban komisyonu
hesabı açtırmak,
b. Komisyonca yürütülen kurban hizmetlerinin muhasebesini Vakfın muhasebesinden
ayrı olarak, ancak Vakfın muhasebe usullerine göre tutmak,
c. Her yıl kurban kesim hizmetlerinin tamamlanmasını müteakip, kurban bayramından
sonraki iki ay içinde, yapılan çalışmalar ve muhasebe kayıtlarının özetini içeren bir raporu
Komisyon başkanlığına sunmak.
5 ‐ Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu
Diyanet İşleri Başkanının veya görevlendireceği bir Başkan Yardımcısının başkanlığında,
İçişleri, Sağlık, Tarım ve Köyişleri, Çevre ve Orman Bakanlıkları ile Türkiye Diyanet Vakfı
temsilcilerinden oluşan bir “Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu” kurulur.
Kurul, Diyanet İşleri Başkanlığının daveti üzerine ekseriyetle toplanır ve kararlarını
toplantıya katılanların ekseriyeti ile alır. Eşitlik halinde başkanın tarafı ekseriyet sayılır.
Kurulun sekreterya görevini Başkanlık Din Hizmetleri Dairesi Başkanlığı yapar. Kurul,
kurban kesim işlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesi için alınması gereken tedbirlere dair
kararları alır. Uygulamada bir aksaklık ortaya çıkarsa, bunların giderilmesi için gereken
teşebbüslerde bulunur.
6 ‐ Kurban Hizmetleri Komisyonu
Kurul kararlarını uygulamak ve kurban kesimiyle ilgili olarak Başkanlıkça verilecek diğer
görevleri yapmak üzere, illerde vali veya görevlendireceği bir vali yardımcısının, ilçelerde
kaymakamın başkanlığında, müftülük, sağlık müdürlüğü veya sağlık grup başkanlığı, tarım
müdürlüğü, çevre ve orman müdürlüğü (teşkilâtı varsa), belediye ve Türkiye Diyanet Vakfı
temsilcilerinden oluşan bir “Kurban Hizmetleri Komisyonu” kurulur. Komisyonun sekreterya
görevini müftülük yapar.
Komisyon kararları mülkî amirin onayı ile yürürlüğe girer.
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
12
7‐ Komisyonun Görevleri Şunlardır:
a. Kurban kesiminin dinî esaslara, İl ve İlçe Umumi Hıfzısıhha Meclisi kararlarına ve sağlık
şartlarına uygun olarak gerçekleşmesini sağlamak, genel gözetim ve denetimini yapmak,
b. İl ve İlçe Umumi Hıfzısıhha Meclisi kararlarına ve sağlık şartlarına uygun olarak
çevrenin sosyal ve ekonomik imkanları ile mevcut mezbahaları da dikkate alarak kurban satış
ve kesim yerlerini tespit etmek,
c. Kurbanların eziyet verilmeyecek şekilde ve kesim tekniğine uygun olarak kesilmeleri
için gereken tedbirleri almak,
d. Kurbanların dini kaidelere ve sağlık şartlarına uygun olarak kesilebilmesi için kesim
yerinde yeterli sayıda din görevlisi, veteriner hekim, kasap ve yardımcı personel
bulundurulmasını temin etmek ve kurbanların ehil kimselerce kesilmesi için gereken tedbirleri
almak,
e. Kurban satış ve kesim yerlerinde, kurban kesimi için gerekli alt ve üst yapının ilgili
belediyelerce tesisini, ayrıca kurban atık ve çöplerinin satılması veya belediyelerce toplanarak
bertaraf edilmesini sağlamak,
f. Kurban kesim mahallinde, kurbanını kendisi keseceklerden alınacak tesisten
yararlanma ücretini veya kurbanını görevli kasaplara kestireceklerden alınacak tesisten
yararlanma ve kurban kestirme ücretini tespit etmek,
g. Kurban kesim işleri için yapılacak harcamalara dair gereken kararları almak,
h. İl ve İlçe Umumi Hıfzısıhha Meclisi kararlarına ve sağlık şartlarına uygun olarak
mezbaha ve kurban kesim yerleri dışında da özel bahçesinde veya kurban kesmeye uygun
mülkünde kurban kesmek isteyenlerin uyacakları esasları belirlemek, park, cadde, sokak,
meydan gibi umuma açık veya kurban kesimi için uygun olmayan yerlerde kurban kesimi
yapılmaması için gereken kararları almak,
ı. Komisyonca yürütülecek hizmetler için harcanmak üzere kurban kesen veya
kestirenlerden alınacak ücretleri muhafaza etmek için Vakıf aracılığı ile bankalarda Kurban
Komisyonu Hesabı açtırmak,
j. Yürüttüğü muhasebe hizmetleri ve kırtasiye giderleri için Vakıf şubesine ödenecek
bedeli tespit etmek,
k. Kurban Komisyonu Hesabından gerekli harcamalar yapıldıktan sonra artan meblağ
olduğu takdirde, Komisyonun görev alanına giren hizmetler için harcamak,
l. Gerektiğinde yürütmekte olduğu görevlerle ilgili olarak resmi veya özel kurum ve
kuruluşlarla işbirliği yapmak.
8 ‐ Komisyon Tarafından Yürütülecek Hizmetler
İl ve ilçelerdeki komisyonlar kurban hizmetlerini yürütmek üzere aşağıdaki çalışmaları
yaparlar:
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
13
a. Mevcut mezbahaları da dikkate alarak, İl ve İlçe Umumi Hıfzısıhha Meclisi kararlarına
uygun olarak il ve ilçe merkezlerinde ihtiyaç duyulan sayıda ve büyüklükte kurban satım ve
kesim yerlerini belirlerler.
b. İl ve İlçe Umumi Hıfzısıhha Meclisi kararlarına uygun olarak kurban kesim yerleri
dışında kalan ve kurban kesimi için uygun olan yerlerde kurbanlarını kendi imkânları ile
keseceklerin uyacakları esasları tespit ederler.
c. Kurban kesim yeri olarak belirlenen yerlerde, kurbanların dini esaslara ve sağlık
şartlarına uygun olarak kesilebilmesi için gerekli alt ve üst yapının kapalı veya açık olarak
belediyelerce tesisini temin ederler. Bu yerlerde, belediyelerle işbirliğine giderek kurban kesimi
için gerekli beton saha, su tesisi ve atıklar için lüzumlu tertibatı alırlar.
d. Kurban kesim mahallerinde görevlendirilecek yönetici, din görevlisi, kasap, veteriner,
şoför ve yardımcı personel gibi görevlileri tespit ederler.
e. Kesim esnasında sağlığa zararlı olduğu tespit edilen hayvan etlerinin veya organlarının
diğer atıklardan ayrı olarak derin bir çukura gömülmesini ve üzerine kireç dökülerek
kapatılmasını veya diğer usullerle imhasını sağlarlar.
f. Kurban kesim yerinde kurbanını kendisi kesmek isteyenden alınacak tesisten
yararlanma ücretinin miktarı ile kurbanını tesiste görevli kasaba kestirmek isteyenden alınacak
tesisten yararlanma ve kesim ücretinin miktarını, uygulamayı kolaylaştıracak ve uygun
olmayan yerlerde kesime sebebiyet vermeyecek şekilde, mahallî ekonomik imkânları göz
önünde bulundurarak tespit ederler.
g. Kurban kesim yerinde kurbanını kestireceklerin ödeyecekleri ücretleri kurban
bayramından önce ve kurban bayramı günlerinde tahsil edecek şekilde tedbirler alırlar.
h. İsteyenlerin, ücreti mukabilinde, kurbanlarını tamamen veya kısmen evlerine veya
kurban sahibinin arzu ettiği yerlere gönderme hizmetini yapmak için gereken tedbirleri alırlar.
Bunun için ihtiyaç duyulan sayıda personel ve vasıta görevlendirirler.
k. Kurban kesim hizmetleri ile ilgili olarak vatandaşlara duyurulması gereken hususları
mutat vasıtalarla ve uygun aralıklarla ilân ederler.
l. İhtiyaç duyulan diğer hususlarda gerekli kararları alırlar.
9 ‐ Personel ve Vasıta Görevlendirilmesi
Kurban kesim hizmetlerinin düzenli bir şekilde yürütülebilmesi için Komisyon kararı ile
komisyonda görevli kuruluşlardan, diğer kamu kurum ve kuruluşlarından veya dışarıdan ihtiyaç
duyulan nitelikte ve sayıda personel ve vasıta görevlendirilir. Görevlendirilen personelin yolluk,
yevmiye ve fazla mesai ücreti gibi giderleri ile vasıtaların masrafları Komisyon kararı ile kurban
komisyonu hesabından karşılanır.
10 ‐ Muhasebe İşlemleri
Başkanlık, vekaleten kurban kesimi organizasyonu hizmetlerinin muhasebe kısmı ile ilgili
çalışmalarında Vakıf ile işbirliği yapar. Bankalarda “kurban hesabı” açılması ve paraya dair
işlemler Vakıfça yürütülür.
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
14
Bu harcamalardan artan meblağ, yürüttüğü muhasebe hizmetleri karşılığı olarak Vakıf
hesabına aktarılır.
İl ve ilçelerde komisyon kararlarına göre elde edilecek gelirler ile yapılacak harcamaların
muhasebe işlemleri de Vakıf şubelerince yürütülür. Bunun için Vakıf şubelerinde ayrı bir “kurban
komisyonu hesabı” açılır. Bu hesabın gelir ve giderleri Komisyon kararları üzerine mülkî
amirlerin talimatı ile yapılır. Bu hesaptan yapılacak harcamalardan artan meblâğ, Komisyonun
görev alanına giren hizmetler için harcanır.
11‐ Kurban Muhasebesinin Denetlenmesi
Başkanlıkça yürütülen kurban kesimi hizmetleri ile ilgili olarak Vakıfça tutulan muhasebe
kayıtları ve harcama işlemleri Başkanlık müfettişlerince denetlenir.
IV‐Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu Kararları
a. Kurban kesim işlerinin düzenli bir şekilde yürütülmesi için alınması gereken tedbirlere
dair kararları almak,
b. Zaman içinde organizasyonlarla ilgili olarak ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesi için
gereken teşebbüslerde bulunmak,
c. Kurul kararlarının ilgili bakanlık ve kuruluşlarca uygulanışını izlemek.
Görev ve yetkisi bulunan Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri Kurulu’nun bugüne kadar
yaptığı toplantılarda alınan kararlarından bazıları şunlardır:
Kurban kesim yerlerinde çocukların bulunmaması, vatandaşlarımızın kurban kesimi
konusunda aydınlatılması, özellikle bayram vaaz ve hutbesinde kurban kesim usulünün çok iyi
anlatılması,
“Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği” hükümlerine göre
hayvan hareketleri ile alım – satımı yapılan hayvanların takibi, yeni doğan hayvanların
tanımlanması ve mezbahalarda kesilen hayvanların belirlenmesi amacıyla ilgili kişilerin bildirimi
esas alınarak Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğü bünyesinde oluşturulan merkezi veri
tabanına işlenmek üzere kurban bayramında kesilen sığır cinsi hayvanlara ait kulak küpe ve
pasaportlarının il ve ilçelerde kurulan kurban hizmetleri komisyonlarınca belirlenen kişilere, il
veya ilçe tarım müdürlüklerine ulaştırılmak üzere teslim edilmesi ve kurbanlık olarak kesilen
hayvanların kulağında bulunan küpelerin ve pasaportların mezbahane ve kesim hanelerdeki
görevlilere, muhtarlara, din görevlilerine, zabıta ve diğer görevlilere verilebileceğine anılan
komisyonlarca karar verilmesi ve bu hususla birlikte vatandaşlarca kurbanlık için temin
edecekleri hayvanları kulak küpeli ve yanlarında pasaportları olan hayvanlardan tercih
edilmesinin mahalli müftülüklerce hutbe ve vaazlarda, medya aracılığıyla halka duyurulması,
İl ve ilçelerde kurban kesim işlerinde görevlendirilecek veya yetki verilecek kasaplar için;
temizlik, kılık‐kıyafet, beşeri münasebetler, kurban kesimini usta‐çırak ilişkisiyle benimsetecek,
kurbana eziyet etmeden kesim işini öğretecek ve en az acı verecek kesim usulünü öğretecek
kurslar düzenlenmesi ve bu suretle kasaplara sertifika verilmesi konusunda komisyonların
bilgilendirilmesi,
Belediyelerin kurban kesiminde ve vatandaşların diğer et ihtiyaçlarının karşılanmasında
kullanılmak üzere mezbahane ve geçici kesim yeri tesis etmelerine ve bu konuda Belediyelerin
İçişleri Bakanlığına sunacakları projelerin desteklenmesinin tavsiye edilmesi,
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
15
Kurban edilmesi caiz olan hayvanlardan ekonomik kayba sebebiyet vermemek için
öncelikle erkek, gebe olmayan ve kurban edilme yaşına ulaşmış olanların tercih edilmesi
konusunda vatandaşların bilgilendirilmesi,
Kurban kesimlerinde ruhsatlı mezbahanelerin yanı sıra ihtiyacı karşılamak üzere, semt
pazarı, boş alanlar için hazırlık yapılıp toplum, insan, çalışan ve hayvan sağlığı dikkate alınarak
temiz ve modern bir şekilde dizayn edilerek, belediyelerin yeteri kadar seyyar kurban satış yeri
ve buralara yakın bir mesafede kurban kesim yeri kurması,
Kurban hayvanının atıklarının çöp varillerine atılmaması, kanalizasyon kanallarına
dökülmemesi, açıkta ve sokak hayvanlarına bırakılmaması için, öncelikle ekonomik bir değere
sahip olan ve yem fabrikaları için ham madde olan söz konusu atıkların devlet veya özel sektör
devreye sokularak değerlendirilmesi, bu mümkün olmadığı takdirde belediyelerin, kesim
yerlerinde atıkları toplayarak, çevre temizliği ve halk sağlığı açısından, başka bir yerde
hazırladığı büyük bir çukura gömülmesini ve kireçlenmesini sağlamak üzere tedbir alması,
Çevre ve toplum sağlığı açısından kurbanların belirlenen satış yerlerinde satılıp yine
belirlenen kesim yerlerinde kesilmesi için vatandaşların bilgilendirilmesine yönelik çalışmalar
yapılması, illerde besici ve üreticilerin kesim yerleri düzenlemesi konusunda özendirilmesi ve
alternatif projeler üretilmesi, satış ve kesim yeri kurmak konusunun sivil kuruluşların tamamına
tavsiye edilmesi,
Kurban kesen herkesin bayramın birinci günü bu vazifesini yerine getirmek istemesinin
kasap sıkıntısını ortaya çıkarması sebebiyle, yetenekli vatandaşlardan yararlanılmasını temin
etmek üzere kasaplara yönelik eğitim kursları açılması, katılanlara sertifika verilmesi ve sorunun
iller bazında çözülmesi, ayrıca, tesisten yararlanma ve kasap ücreti vb. gibi komisyonlarca
belirlenecek ücretlerin özendirici düzeyde tespit edilmesinin uygun olacağı, görevlendirilen
personele komisyon gelirleri çerçevesinde ücret tahakkuk ettirilmesinin yönetmelik gereği
olduğu,
Kurul üyesi Bakanlıkların teftiş kurulu üyelerinin taşraya göreve gittiklerinde kurban
hizmetleri komisyonu çalışma dosyalarını incelemelerinin temin edilmesi,
Gönüllü yetenekli vatandaşlarımızın kasaplığa ve kurban hizmetlerine yönelik eğitime tabi
tutulmaları için kurban hizmetleri komisyonları tarafından açılacak eğitim kurslarının Milli Eğitim
Bakanlığı Çıraklık ve Yaygın Eğitim Genel Müdürlüğü Halk Eğitim Merkezlerinde yapılması,
Kurban kesim işini yapacak olanlara yönelik “kesim elemanı yetiştirme ve geliştirme
kursları” olmak üzere eğitim kursu düzenlenmesi ve kursa katılanlara “Kurs Bitirme Belgesi”
verilmesi,
Bir veya birkaç kurban satış ve kesim yeri örnek çiziminin il ve ilçelerde uygulatılması yerine
her il ve ilçenin kendi mahalli şartlarına, pazaryerleri, boş ve uygun alanlarının ebatlarına göre
asgari teknik ve hijyenik şartları taşıyan ve birbirine yakın mekanda oluşturulacak şekilde kurban
satış ve kesim yeri çizimleri yaptırarak uygulamaya geçmeleri yönünde komisyonların
yetkilendirilmesi,
Kurban ibadeti insanlık yaşadıkça devam edeceğinden, kurban satış yeri için belirlenen
asgari sağlık, çevre ve güvenlik şartları dikkate alınarak ayrıca kurban kesim yeri için belirlenen
teknik ve hijyenik şartlara göre Diyanet İşleri Başkanlığı mimarları tarafından yapılan model
çizimlerin güzel, modern ve ideal bir proje olduğu ve söz konusu projenin büyük belediyeler için
uygulanabilir niteliğinin bulunduğu, kurban kesmek isteyen vatandaşların dini hükümlere, sağlık
şartlarına ve çevre temizliğine uygun bir şekilde kurbanlarını bizzat kesmelerine veya vekaletle
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
16
kestirmelerine yardımcı olacak hizmetlerin mevzuat ve kurulumuz kararları doğrultusunda
disipline edilmesi, görülen eksiklik ve aksamaların düzeltilmesi ve kurban hizmetlerinin
geliştirilmesi hedefine ulaşılmasını temin etmek üzere; kurulumuzda görüşülerek uygun
görülen bu projenin tüm belediyelere, gerçek ve tüzel kişilere tip proje olarak tavsiye
edilmesi, bu sebeple, Başkanlıkça hazırlanan projede yer alan ikişer adet kurban satış ve kesim
yeri model çizimlerinin il ve ilçe Kurban Hizmetleri Komisyonlarına örnek olarak gönderilmesi,
Belediyelere, mevcut pazaryerleri veya boş alanları ya da yeni yerleşim birimleri olarak
belirlenen mahallerde tahsis edecekleri pazaryeri ve boş alanları çok amaçlı kullanılabilecek
şekilde tasarlamalarının tavsiye edilmesi, ayrıca Belediyelerin zaman içinde ortaya çıkan
olumsuzlukları önleyecek yapıcı çalışma ve kararlılıkta olmaları gerektiği hususlarını
değerlendirmesi,
Kesimlerin, kurban kesim elemanı yetiştirme kursuna katılmış ve belge almış kişiler
tarafından yapılması,
İki yaşını doldurmayan sığırların, gebe ve kurban olması dinen sakıncalı olan hayvanların
kurban satış yerlerine alınmaması,
Kurban kesim yerlerinde görevlendirilen personel ve kesim elemanları için komisyonlarca
tanıtıcı “Görevli Kimlik Kartı” ve “Kesim Elemanı Kimlik Kartı” düzenlenmesi.
V. Kurban Satış Yerleri Düzenlenmesi
Kurban satış yerlerinin insan ve çevre sağlığı ve güvenliği ile hayvan haklarına değer
verilerek yürütülebilmesi için bulunması gereken şartlar Bakanlıklararası Kurban Hizmetleri
Kurulunca belirlenmiş ve buna göre satış yeri model çizimleri yapılmış ve Valiliklere
gönderilmiştir.
Kurban satış yerlerinde bulunması gereken asgari sağlık, çevre sağlığı ve güvenlik
şartları:
Kurban satış yerlerinin insan ve çevre sağlığı ve güvenliği ile hayvan haklarına değer
verilerek yürütülebilmesi için aşağıdaki şartların bulunması gerekir:
1‐ Kurbanlık hayvanların araçlara bindirilmesi ve indirilmesi için, satış yerlerine yakın uygun
rampalar ve etrafı hayvanların kaçmasını önleyecek şekilde korkuluklarla çevrili güvenlik
tedbirlerinin alınmış olması, ayrıca kurbanlık hayvanların taşındıkları araçlardan indirilmesi veya
taşınacakları mahalden araçlara bindirilmesinin bu yerlerde yapılmasının sağlanması,
2‐ Büyükbaş hayvanların yularlarının bulunması ve boyunlarındaki iplerinin yeterince
sağlam ve uzun olması,
3‐ Kurbanlık büyükbaş hayvanların nakli sırasında ilgililerin konu hakkında tecrübesi
bulunan yeterli eleman bulundurması,
4‐ Kurban satış yerlerinde; yetiştirici, satıcı, alıcı ve diğer vatandaşların sosyal ihtiyaçlarını
karşılayabilecekleri yerlerin (su, tuvalet, kapalı oturma yerleri..vb) olması,
5‐ Kurbanlık hayvanların satış yerlerinin, etrafı branda ile çevrili, üstü kapalı ve hayvan
sağlığına elverişli olması,
6‐ Satış yerlerinde oluşan hayvan atık ve pisliklerinin belediyelerce günlük olarak alınması
ve temizliğinin muntazam yapılması,
7‐ Kurban satış yeri zemininin kuru ve temiz tutulması.
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
17
VI ‐ Kurbanlık Hayvanın Satın Alınması, Nakli, Kesilmesi, Yüzülmesi,
Karnının Açılması, İç Organlarının Çıkartılması, Kurban Kesim Yerleri,
Kesimi Yapacak Kişiler ve Kesim Sonrası Yapılacak İşler
1 ‐ Kurbanlık Satın Alınırken Dikkat Edilecek Hususlar
a ‐ Veteriner Sağlık Raporu veya Menşe Şahadetnamesi olmayan,
b ‐ Küpesiz ve Büyükbaş Hayvan Kimlik Kartı bulunmayan,
c ‐ Çok zayıf olan,
d ‐ Gebe veya yeni doğum yapmış olan,
e –Yeni doğum yapmış olan,
f ‐Yüksek ateşi olan,
g ‐ Çok genç ve etleri olgunlaşmamış olan,
h ‐ Kılları karışık ve mat halde olan,
i ‐ Bakışları ve dış görünümü canlı olmayan,
j‐ Salya akıntısı bulunan,
k ‐ Pis kokulu ishali olan,
l ‐ Pis kokulu burun akıntısı olan,
m ‐ Çevreye karşı aşırı tepkili veya çok duyarsız, hayvanların satın alınmaması
gerekmektedir.
2‐ Kesim Yerine Nakil
Hayvanların, hayvan pazarlarına naklinde; nakil, şekil ve koşullarının canlı ağırlık ve et fire
oranı ile et kalitesi üzerine doğrudan olumlu veya olumsuz etkileri vardır.
Hayvanlar kesim yerine getirilirken bunları rahatsız edici davranışlardan (çubukla, sopayla
vurma, kuyruğunu burma v.s.) kaçınılmalıdır. Boğalar tek‐tek ve gözleri bağlı olarak kesim yerine
götürülmelidir. Bunların boynuz ile birlikte ön sol bacağından bağlanmaları kaçmalarını veya
etrafa zarar vermelerini önler. Hayvanların kesim yerine sürülerek nakillerinde eğer kısa bir
yürüyüş yapılacaksa günün erken saatleri tercih edilmelidir.
3‐ Kesim ve Kan Akıtma
Sorunsuz bir taşıma sonucu kesim yerlerine getirilen kasaplık hayvanları, stressiz bir
boşaltma ve ideal bir dinlendirme devresini (Bu süre şehir içinde nakledilmeyi takiben yaklaşık
olarak 12 saattir. Bu süre içerisinde hayvana su verilmeli ancak yem verilmemelidir. Bunun
nedeni ise işkembe ve bağırsaklardaki mikrop sayısını en aza indirmektir.) takiben uygun şartları
taşıyorlarsa kesime alınırlar.
İdeal bir kesimde amaç:
a ‐ Hayvana acı çektirmemek,
b ‐ İyi bir kan akıtmayı sağlamak,
c ‐ Bu işleri hijyenik olarak yapmaktır.
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
18
Hayvan strese sokulmadan ve uygun bir yöntemle yatırılıp tam olarak kontrol altına
alındıktan sonra, maksimum 30 saniye içinde boynun her iki yanındaki atardamar ve
toplardamar kesilerek kesim işlemi yapılmalıdır.
Ayrıca hayvanın boğazlanması tamamlandıktan sonra arka bacağından tespit edilerek
yüksekçe bir yere (Boynun kesilmiş olan kısmı yere değmeyecek şekilde) asılması kanatmanın
yeterli miktarda sağlanması açısından oldukça önemlidir.
Ancak bu uygulama evinin arka bahçesinde kurbanlık sığırını kesmek isteyecek
vatandaşlarımız açısından pek mümkün olmadığından, kurbanlık sığırların en yakın geçici kesim
yerlerinde kestirilmesi tavsiye edilir. Bu uygulama küçükbaş hayvanlar için mümkün olmakla
birlikte küçükbaş hayvanların da mümkün olduğu kadar belirlenen geçici kesim yerlerinde
kestirilmesi insan sağlığının korunması ve çevre kirliliğine yol açmaması açısından daha uygun
olacaktır.
Çünkü kesimin, gövdenin ve iç organların veteriner hekim tarafından, hayvanlardan
insanlara geçen ve hastalık oluşturan parazitler ve mikroplar açısından kontrolü, kesim ve
yüzmenin işinin ehli kasaplar tarafından yapılarak deri kayıp ve hasarının en aza indirilmesi ve
oluşacak atık ve artıkların çevre kirliliğine yol açmayacak toplu bir şekilde uzaklaştırma
imkanları sağlanacaktır. Yeterli miktarda kan akıtılmaz ise vücutta kalacak kan miktarına bağlı
olarak ette ve iç organlarda mikroplardan kaynaklanan bozulmaya neden olacak değişiklikler ile
birlikte kasların ete dönüşümü de yetersiz olacaktır. Bu ise etin görünüş ve lezzeti ile dayanma
süresini ve dolayısıyla insan sağlığını olumsuz yönde etkileyecektir.
4‐ Kesilen Hayvanın Yüzülmesi
Ülkemizde kasaplık hayvanların deri yüzme işlemi çoğunlukla bıçakla yapılmaktadır.
Bıçakla yapılan deri yüzme işlemleriyle deride her zaman için bıçak yarası oluşması, kesim
veriminin düşmesi ve etin yüzüm işlemleri esnasında mikroplarla bulaşma riski vardır. Bu
nedenle de kesimlerin Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ruhsat alınmış kombina ve
mezbahalarda veya bu mümkün değilse geçici kesim yerlerinde yapılması ciddi sağlık
problemlerinin çıkmaması açısından önemlidir.
Bu nedenle hayvanların asılı halde yüzülmeleri, yüzme işleminin ehil kasaplar tarafından
yapılması ve daha iyisi yukarıda da belirtildiği üzere kesim ve yüzüm işlemlerinin geçici kesim
yerlerinde yaptırılması uygun olacaktır.
Hayvanını geçici kesim yerleri yerine evinin bahçesinde kesmek isteyen vatandaşlarımıza
deri yüzümü konusunda yol gösterici olacağı düşünülerek hayvan kesildikten sonra aşağıdaki
işlemlerin sırasına ve tekniğine uygun bir şekilde yapılması durumunda hijyenik ve hatası en az
yüzüm sağlanacaktır:
1. İşlem: Başın ayrılması,
2. İşlem: Ön ayakların yüzülmesi ve kesilmesi,
3. İşlem: Arka ayakların yüzülmesi ve kesilmesi,
4. İşlem: Gövdenin yüzülmesidir.
Burada öncelikle baş gövdeden ayrılır, dil gevşetilerek baş üzerinde kalacak şekilde
bırakılır. Ön ayaklar alındıktan ve arka ayakların da yüzülmesinden sonra karın bölgesi derisi
yüzülür ve sırt bölgesine gelindiğinde derinin uygun bir açıda, el ve bıçak kullanılarak gövdeden
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
19
ayrılması sağlanarak yüzüm işlemi tamamlanmış olur. Küçükbaş hayvanlarda deri tulum şeklinde
çıkartılmalıdır.
Yerde yapılan kesimlerde derinin gövdeden uzaklaştırılması kesimi yapan kasap tarafından
bıçak marifetiyle gerçekleştirilir. Deri yüzüldükten sonra hemen tuzlanmayacak ise serin ve
havadar bir yerde bekletilmeli ve en kısa süre içerisinde, deri ağırlığının %30‐50’si oranında 2‐4
mm çapında iri tanelere sahip tuz ile iç yüzünde tuzlanmamış alan bırakılmadan tuzlanarak
korumaya alınmalı ve yine serin ve havadar bir yerde muhafaza edilmelidir.
5‐ Yüzme İşlemlerinde Dikkat Edilecek Hususlar
a ‐ Kesim yeri zemininde kesinlikle toz, serbest halde pislik ve dışkı gibi şeyler
bulunmamalıdır. Bunun için deri, kuyruk altı ve bulaşık bölgeler, kan akıtılmasından sonra iyice
yıkanmalıdır.
b. Hiçbir aşamada derinin dış yüzü et ile temas etmemelidir.
c. Sindirim kanalının çıkarılması sırasında et ve temiz sakatat üzerine kesinlikle içerik
dökülmemesine dikkat etmek gerekir. Yemek borusunun ve rektumun (göden bağırsağı)
bağlanması veya kesimden 12 saat öncesinden aç bırakma işlemine başvurulabilir.
d. Tüketilebilen ürünler; boynuz, deri kuyruk gibi tüketilmeyen ürünlerden ilk fırsatta tam
olarak ayrılmalıdır.
e. Cinsiyet organların (Kamış, Yumurtalıklar, rahim, meme vb.) ve İşkembe ve
bağırsakların temiz sakatattan (Karaciğer, Akciğerler, kalp, böbrekler, dalak vb.) ayrı tutulması
ve uygun bir şekilde uzaklaştırılması gereklidir.
f. İşkembe ve bağırsaklar açılmamalıdır. Kesim yeri zeminine işkembe ve bağırsak içeriği
kesinlikle dökülmemelidir.
g. Baş, burun delikleri de dahil iyice yıkanmalıdır. Dil, beyin ve yanak eti temizdir ve
tüketilmeyen kısımlarla karışık tutulmamalıdır.
h. Yüzme işlemini müteakip, gövdenin iç ve dış yüzü, var ise toz, kan, işkembe bağırsak
içeriği ve diğer kirleri uzaklaştırmak için ihtiyaç miktarı kadar su kullanılarak yıkanmalıdır.
k. Kesimi müteakip karkasın dinlendirilmesi gerekir.
l. Yıkamadan sonra gövdenin silinmesinde kesinlikle bez kulla‐nılmamalıdır, bu iş için
lüzumu halinde kağıt havlular kullanılabilir.
6‐ Karnın Açılması ve İç Organların Çıkartılması
Kasaplık bir hayvanın derisi yüzüldükten, başı gövdesinden ayrıldıktan sonra karın ve
göğüs boşluğu açılarak sindirim, solunum, üreme ile mesane çıkarılır. Böbrek yatağı yağları ise
isteğe göre bırakılır veya alınır. İç organların çıkarılması esnasında işkembe ve bağırsak içeriğinin
ortama dökülmemesi için göden ve yemek borusu bağlanmalıdır. Çıkarılan işkembe ve
bağırsaklar kesim yerinde boşaltılmamalıdır.
Kesim sırası şu şekildedir: Baş gövdeden ayrıldıktan sonra İç organ bağlantıları kesilerek
organların gövdeden ayrılması gerçekleştirilir. Önce karın içi organları, sonra göğüs içi organları,
kuyruk, yenilebilen yağlar çıkarılır, daha sonra gövde gerekirse yıkanır. Mide ve Bağırsak içeriği
görünebilir bir şekilde karkasa bulaşmışsa, kan pıhtısı veya fazla miktarda kir var ise gövde
makul ölçüde yıkanmalıdır. Bunun dışında mümkün olduğunca gövdeyi yıkamaktan
kaçınılmalıdır.
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………
20
Bir hayvanın iç organları kanatmadan sonra en geç 30 dakika içinde çıkarılması gereklidir.
İç organların çıkarılması geciktirilirse işkembe ve bağırsak gazlarının kokusu ete geçebilir ve
ayrıca İşkembe ve bağırsakta bulunan mikropların etkisi ile etin ısısını yükseltebilir ve dolayısıyla
etin rengi solar ve sulu bir hal alır. Bu ise etin dayanma süresini azaltır. Ayrıca İşkembe ve
bağırsaklarda bulunan mikroplar ete geçerek onun bozulmasını çabuklaştırır. Gövdeye bulaşan
pisliği uzaklaştırmada kesinlikle bıçak kullanılmamalıdır.
7‐ Kurban Kesim Yerleri
Hayvan kesimleri Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ruhsat alınmış mezbaha ve
kombinalarda veya geçici kesim yerlerinde yapılmalıdır. Kesim yapılacak yerler temiz ve serin
olmalı ve buralarda bol miktarda su bulunmalıdır. Kesim işlemi mümkün olduğunca hayvanlar
askıya alınarak yapılmalıdır. Böylece kesme ve yüzüm işlemi daha temiz ve sağlıklı bir şekilde
gerçekleştirilebilir.
Kesim ve yüzme işlemini takiben karkas ve iç organlar Veteriner Hekime muayene
ettirilmelidir. Böylelikle canlı muayene sırasında gözden kaçan Kist hidatid, Şarbon, sarılık,
Sistiserkoz ve Sarkosporidoz gibi bazı hastalıkların teşhisi yapılabilir.
8‐ Kurban Kesim Yerlerinde Bulunması Gereken Asgari Teknik ve Hijyenik Şartlar
Bütün yerleşim birimleri için maliyeti düşük, kanalizasyona bağlı, tazyikli suyu bulunan,
zemini yıkanabilir, atıkları kolayca alınabilen, etrafı brandayla çevrili, üstü kapalı ve monoray
hattı kurulu portatif veya prefabrik, düşük maliyetle yapılabilecek, kurban bayramında kolaylıkla
kurulup bayramdan sonra kaldırılarak muhafaza edilebilecek kurban kesim yerleri oluşturulması
ve kurban kesim yerinin aşağıdaki şartları taşıması gerekir:
a. Kesim yapılacak yerlerin kolay yıkanabilir ve dezenfekte edilebilir yapıda olması,
zemininde su ve kanın birikmemesi,
b. Işıklandırma ve havalandırmanın yeterli olması,
c. Kesim yerinde kullanılacak suyun içilebilir nitelikte, yeterli miktar ve basınçta olması,
d. Ete temas eden bıçak vb. aletler ve kesim işinde çalışanların ellerinin temizlik ve
dezenfeksiyonu için uygun bir sistemin bulunması,
e. Kullanılacak tüm makine ve ekipmanın temizlik ve dezenfeksiyonu için de uygun bir
sistemin bulunması,
f. Kesim sonrası oluşan atık ve artıkları ile yan ürünlerin hijyenik şartlara uygun olarak
çevre ve toplum sağlığına zarar vermeyecek şekilde izale, bertaraf ve tahliyesinin sağlanması,
g. Kesim sonrası ortaya çıkan kanın tank veya benzeri sızdırmaz bir yerde toplanması ve
uygun bir şekilde bertaraf edilmesi,
h. Kurban kesiminin yapılacağı yerde biriken çöplerin, insan tüketimine uygun olmayan et
ve diğer kısımların daha sonra alınmak üzere toplanacağı üstü kapalı bir yerin bulunması,
ı. Gübre birikimi için özel bir yer ayrılması,
k. Hastalıklı organlar ve karkaslar ya en az 2 metre derinliğinde çukurlara gömülüp üzerinin
kireçle kaplanması veya uygun bir yerde yakılarak imha edilmesi,
l. Kurban kesim yerlerinde yetiştirici, satıcı, görevli personel, kasap, kasap yardımcısı ve
vatandaşların sosyal ihtiyaçlarını karşılaya bilecekleri yerlerin (su, tuvalet, kapalı oturma
yerleri..vb) olması,
………………………………………………………………………………………Kurban Rehberi
21
m. Kesim yerlerinde hayvanların birbirlerini görmelerini engelleyici bir düzenlemenin
getirilmesi.
9‐ Kesim Sonrası Alınacak Tedbirler ve Kurban Etinin İşlenmesi
Hayvanlardan insanlara bulaşan ve halk sağlığı yönünden çok büyük önem taşıyan
bakteriyel, viral, paraziter ve fungal hastalıklar (zoonoz hastalıklar) mevcuttur. Bu
hastalıklardan bazıları şunlardır:
Tüberküloz, bruselloz, şarbon, salmonelloz, leptospiroz, kampiylobakteriyoz, listeriyoz,
yersiniyoz, toksoplazmoz, kuduz, deli dana hastalığı, Q‐humması, sistiserkoz, kist hydatid,
askariazis, teniazis, kriptosporidoz, trişinelloz, sarcosporidoz.
Bu hastalıklardan trişinelloz, deli dana hastalığı ve Q‐humması hariç diğer hastalıklar
ülkemiz açısından önemlidir. Bu nedenle hayvan yetiştiricileri ve satın alan kişilerin gerekli sağlık
kontrolleri yapılmayan hayvanlarla temasa geçmeleri ve bunların etlerini tüketmeleri kendileri
ve ailelerinin sağlıkları açısından büyük riskler taşımaktadır.
Ayrıca hayvanların sağlıklı olması tek başına yeterli değildir. Çünkü gıda kaynaklı 250’den
fazla mikrobiyel hastalık ve zehirlenme vardır. Et ve et ürünleri bakterilerin çoğalmaları için son
derece uygun bir ortam niteliğindedir. Uygun koşullarda bir bakteri 12 saatte 16 milyara
ulaşabilmektedir. Bu durum hafif bir bakteri yüküne sahip bir etin iyi muhafaza edilmediği
takdirde bir gece sonra insan sağlığı açısından ne derece büyük bir tehlikeye dönüşebileceği
konusunda fikir vermektedir.
Bu nedenle, hastalık yapan ve bozulmaya neden olan mikro‐organizmaların ete
bulaşmasının önlenmesi, ette mevcut mikroorga‐nizma sayısını azaltmak veya kabul edilebilir bir
seviyeye indirmek ve mikroorganizmaların üremelerini ve toksin salgılamalarını engellemek için
kesim, yüzme ve parçalama işlemlerinin serin yerlerde yapılması son derece önemlidir.
Çevre sağlığı yönünden de kesimi takiben ortaya çıkan kan, mide ve bağırsak içeriği
önemlidir. Bunların gelişi güzel bir şekilde etrafa atılmaması ve akarsulara dökülmemesi
gerekmektedir.
Ayrıca bunların ve hastalık taşıyan diğer iç organların (karaciğer ve akciğer gibi) köpek ve
kedilere verilmemesi gerekir. Bütün bunlar usulüne uygun bir şekilde imha edilmeli veya derin
çukurlara gömülmelidir. Hayvanların kesilmesi, yüzülmesi, karkasın parçalanması, etin nakli,
muhafazası, pişirilmesi ve tüketime sunulması aşamalarında kişisel temizlik kuralları ihmal
edilmemelidir.
Ete hava, hayvan kesen kişiler, kullanılan kaplar vs. yoluyla gerçekleşecek bulaşmayı
önlemek amacıyla temiz bıçak ve malzemeler kullanılması, etlerin konulacağı kapların iyice
yıkanmış, kurban kesen kişilerin ellerini iyice yıkaması ve kesim sırasında hijyen kurallarına dikkat
edilmesi gerekir.
Parçalama işlemi ile birlikte ette mevcut yada çevreden bulaşa‐bilecek mikroorganizma
sayısında artış olacağından, etin mümkün olduğu kadar büyük parçalara ayrılması ve derhal
soğutulması gerekir.
Etlerin kesim sonrasında hemen kapalı ortamlara alınarak soğutulması ve parçalama
işlemini müteakip en fazla +4 °C, +5 °C sıcaklıkta bekletilmesi gerekir.
Hemen tüketilmeyecek etler soğukta bekletilmeli, derin dondurucuya alınmalı veya
kavurma yapılarak muhafaza edilmelidir. Sakatat ile etlerin aynı ortamda bulundurulmaması ya
Kurban Rehberi……………………………………………………………………………………..
22
da muhafaza edilmemesi gerekir. Kurban kesildikten sonra etler, tüketilmeden önce soğuk bir
mahalde veya buzdolabında en az 12 saat dinlendirilmelidir.
Etler kesinlikle çiğ veya az pişmiş olarak tüketilmemeli, bazı zoonoz hastalıkların çiğ veya
az pişmiş etlerin yenmesiyle bulaştığı akıldan çıkarılmamalıdır.Etlerin pişirilmesi aşamasında
haşlama veya ızgara gibi yöntemler kullanılmalı, kızartılarak pişirilmesi tercih edilmemelidir.
Etler ızgara yapılırken etle ateş arasındaki uzaklık eti yakmayacak, kömürleşme
sağlamayacak şekilde ayarlanmalı, bu mesafe en az 15 cm olmalı, aksi takdirde ette kanser yapıcı
maddeler oluşur. Köpek ve kedi gibi et yiyen hayvanlara et ve sakatat kesinlikle çiğ olarak
verilmemelidir.
Kesilen hayvanların içi su ile dolu kese bulunduran doku veya organları başta köpekler
olmak üzere, kurt ve tilki gibi hayvanların ulaşamayacağı şekilde bertaraf edilmelidir. Çünkü bu
organlar insanların başta karaciğeri olmak üzere, akciğer, beyin gibi organlara yerleşerek bugün
için ilaçla tedavisi olmayıp cerrahi müdahaleyi gerektiren kist hidatik hastalığının yayılmasına yol
açmaktadır.
VII. 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda Hayvanların Hakları

Yazar Hakkında

Hakkında: sonsuzluğun huzurunda bir an
Kimlik kartı

Bir Cevap Yaz

kendi isteğimle kurallara uygun yazıyorum. (Lütfen yandaki kutuyu işaretleyin.)

Otomatik robotlara karşı soru.