üye ol Üye Girişi Söyle Sözünü Anasayfa Yukari Çik
Bilgi Paylaştıkça Büyür

sporda yetenek seçimi ve testleri

SPORDA  YETENEK   SEÇİMİ   VE   TESTLER

Her  spor  dalında,antrenmanlara  başlama  yaşı,ilk  başarılar,optimal  ve  en  yüksek  başarı  yaşları,bir  çok  araştırmayla  ortaya  konmuştur.Bu  nedenlerden,sporda  yeteneklerin  erken ve doğru  seçimi,sürekli  ve  yüksek  sportif  verimlilik  için büyük önem  taşır.

Sporda  yetenek,sporcu  çocuk  veya   gencin,sportif  güç  ve  güç  gelişimi  sahip  olduğu  ön  şartların  bütünü olarak tanımlayabiliriz.

Yetenek, belli  bir  yöne  yöneltilmiş,normal  değer ölçülerinin  üzerinde,ancak  henüz  tam  olgunlaşmamış ve  gelişmeye  uygun yatkınlığı  ifade  eder.

Yetenek seçiminde bağlıca iki yöntem uygulanır. Bunlar doğal seçim ve bilimsel seçimdir.

Doğal Seçim : Bu seçimde kişi ya tesadüfen seçtişi spor dalında başarılı olamayacağını  anlayarak dal değiştirmesi şeklinde antrenörün ya da öğretmenin karşısına gelir. Böyle bir seçimde performans gelişimi yavaş olur,çünkü büyük olasılıkla ideal spor dalı seçilememiştir.

Bilimsel Seçim : Spor bilim adamlarıyla yapılan bilimsel testlerle yetenekli kişilerin kendilerine en uygun spor dalına yöneltilmesini sağlar.

YETENEK ARAŞTIRMASI VE SEÇİMİ İÇİN ÖN ŞARTLAR

Çocuk ve gençlerin bir spor dalına yatkınlıkları ve yetenekleri genel ve özel anlamda, o spor dalının uygulamaları içinde belirlenebilir.

Bu nedenle, her çocuk ve genç en iyisini yapmak çabası içindedir. Ancak o andaki güç durumu ve düzeyi bunu sınırlar. Bu nedenle iyi düzenlenmiş antrenmanlar yetenekli sporcuların gelişim potansiyellerini tanıma imkanı verir.

Antrenman yapmadan da teorik olarak gençlerin belli spor dalları için yatkınlıkları bedensel açıdan belirlenebilir. (örneğin basketbol da boy uzunluğu ve irilişi gibi)

Voleybol da ;

  • Uzun kol yapısı,
  • Geniş bi-acromial çap,
  • Yüksek anaerobik  ve aerobik kapasite
  • Stres ve yorgunluğa karşı koyabilme yeteneği
  • Taktik zekası ve takım ruhu

Özetle; bilinçli amaca yönelik düzenli antrenmanlar, spor yatkınlığını ve yeteneğini saptamak için temel organizasyonlardır.

Sporcu seçiminde ve gelişiminde, aşağıdaki ön şartların, her spor dalına özgü biçimde belirlenmesi ve belirlenen bulguların ışığında gerekli çalışmaların yapılması gerekmektedir.

1-Antropometrik Ön şartlar: Sporcunun; boyu , kilosu, vücut yapısı, vücudunun aşırlık merkezi vb. özellikleri.

2-Kondisyonel Ön şartlar : Sporcunun özel ve genel dayanıklılığı, statik ve dinamik kuvveti sürat, reaksiyon yeteneği, beceri ve hareketlilik gibi özellikler.

3-Tekno-Motorik Özellikler: Sporcunun denge yeteneği, yer mesafe ve tempo hissi topa yatkınlığı, ritmik ve akıcılık gibi özellikleri.

4-Ö?renim yeteneği : Sporcunun algılama, gözlem ve analiz etme özellikleri.

5-Performans İçin Ön şartlar : Sporcunun, yüklenmelere dayanabilme özelliği, antrenman isteği, başarıya ulaşma arzusu gibi özellikleri.

6-Zihinsel (Kognitif) Yetenekleri : Dikkat, motorik akıcılık (oyun anlayışı), yaratıcılık, insiyatif kullanabilme yeteneği, taktik yetenek gibi özellikler.

7-Sosyal Faktörler : Liderlik, sorumluluk taşıma, takım anlayışı gibi özellikler.

8-Psikolojik Ön şartlar: Sağlam psikolojik yapı, müsabakaya hazırlama, strese dayanabilme, zoru başarma gibi özellikler.

Sporcu seçimi ve bu sporcuların belli dallara yönlendirilebilmesi için; her spor dalındaki antrenmanlara başlama ya?ının saptanması ve uygun yaştaki çocuk ve gençlerin spor alanına aktarılması gerekmektedir.

Spor Uygulamasına Başlama Yaşı

Özel Antrenmana Başlama Yaşı

Yüksek Verim Antrenmanına Başlama Yaşı

Atletizm

10-12

13-14

18-23
Basketbol

7-8

10-12

20-25
Boks

13-14

15-16

20-25
Bisiklet

14-15

16-17

21-24
Eskrim

7-8

10-12

20-25
Cimnastik(byn)

6-7

10-11

14-18
Cimnastik(erk)

6-7

12-14

18-24
Futbol

10-12

11-13

18-24
Yüzme

3-7

10-12

16-18
Tenis

6-8

12-14

22-25
Voleybol

11-12

14-15

20-25

1.Aşama: Yapılan spor dalında çocuklar ve gençler için antrenman yapabilme şartları hazırlanır. İlk yetenek seçiminin temel kaynaşı ise okul öncesi, okullardaki beden eğitimi dersleri ve okul dığı spor faaliyetleridir. Bu nedenle öncelikle, okul çocukları için düzenli ve çok sayıda antrenman imkanları yaratılmalıdır.

Bu gençlerin seçiminde başlangıçta belli bir spor dalına yönelik özel performans aranmaz, genel spor yeteneği değerlendirilir.

Daha sonra, antrenmanlarla yaptığı spor dalına uygun olup, olmadığı saptanmaya çalışılır. Bu da antrenmanlar süresi içinde belirlenir. Spora başlayan çocuğun uygulayacaşı spor dalına yatkınlığı için belli zaman dilimleri içerisinde ön, ara ve son seçim yapılır.

ÖN SEÇİM

ARA SEÇİM

SON SEÇİM

Genel Karakteristik: Çocuşun genel

özelliklerinin sorgulanması,

gözlemlenmesi ya da değerlendirilmesi.

Ör:

I.      Genel sağlık durumu

II.      Okul başarıs?

III.      Sosyal koşulları ve ilgileri

IV.      Vücut yapısının spor türüne uygunluŞu

V.      Genel spor verimlilişi ( okulda spor dersindeki başarı düzeyi )

- Bir kerelik kontrol

- Spor türüne özgü vücut tipine uygunluşunun kesin kontrolü

- Spor türüne yönelik motorik özellik yeteneği ( çok yönlü motorik özelliklerin test edilmesi )

- Kısa sürede bir çok kez alı?tırma yapmak ( deneme antrenmanı )

- Kısa süreli bir alı?tırmada verim düzeyi ve davranış biçimi

- Genel ve özel sportif verimlilişi

-Bütünüyle kişilişin değerlendirilmesi.

Artistik Cimnastik:

- Kısa boylu, oldukça az aşırlıklı ince bir tip, ancak omuz kalçadan geniş.( 0 ) ve ( X ) bacaklı olmamak.

- Genel hareket koordinasyonunun ve kuvvet düzeyinin değerlendirilmesi.

- Toplam estetik ifade değerlendirilmesi

- Hareket koordinasyonu         ( engellerle yapılan koşudaki başarıs? )

- Bacak, kol, gövdenin sahip olduğu kuvvet ( basit kuvvet alı?tırmaları )

- Toplam motorik özellikler düzeyi ( sportif oyunlarda, stafet yarı?larındaki başarı düzeyi )

Kısa süreli program sonucunun değerlendirilmesi;

- Motor öğrenme davranış? ( hareket koordinasyonu )

- Kuvvet ve hareket sürati.

-Hareket genişlişi.

Sportif oyunlar:

- Uzun ve iri yapılı çocuklar ( Voleybol, Hentbol, Basketbol için.Buna karşılık futbolda herhangi bir sıralama düşünülmez).

- Genel olarak, kuvvet, sürat ve oyun yeteneği.

- Yeterli bir boy aranmalı

- KoŞu hız? ( 30-60 m.’deki )

- Çabuk kuvvet ( Fırlatma topuyla ölçüm )

- Sİçrama kuvveti ( üç adım atlama gibi )

- Hareket koordinasyonu         ( oyun yeteneği )

- Bir çok oyunda oyun yeteneğinin değerlendirilmesi.

- Problemlere bulduğu çözümler gözlenmeli.

* Yetenek seçimi aŞamaları ve içerikleri

2.Aşama: Bu bölümde çalışmalar, okul faaliyetlerinin yanı sıra, düzenli gelişim antrenmanlarıyla yürütülür. Belli oranda performansa yönelik antrenmana katılan sporcunun:

1-Seçmiş olduğu spor dalında, üst düzey performans? için gerekli verimlilik parametrelere sahip olup olmadığı saptanır.

2-Performansın? ne kadar hızlı ve etkili yükseltebilme yeteneği ve gücü belirlenir. Yetenekli sporcu, daha az yeteneklilere göre, performansınI daha çabuk ve belirgin biçimde yükseltir, teknik hareketleri daha çabuk öğrenir ve geliştirir, taktik anlayışı daha iyidir.

3-Yüksek sportif verimlilik için, gerekli altyapıya sahip olup olmadığı saptanır.

İkinci Basamak Seçimi İçin Test Bataryası:

Motor Test Alı?tırmaları

?lgili Yetenek ( Özellik ) Konusu

1- 30m Sprint koşu

2- 30m hız almalı ( deparlanse: 10m ) Sprint koşusu

3- Dururken 5 adım sİçrama

4- Çift ayakla uzun atlama

5- Adım alraak top fırlatma

6- Öne gülle atma

7- 30m engelli koşu

8- Kostitüsyonel özellikler.

Ç?k?? kuvveti ve ivlenme yeteneği üzerine bilgi verir.

Maksimal sürat

Horizontal sİçrama ve koordinasyon

Horizontal sİçrama kuvveti

Atı? kuvveti

Kütle ivmelendirme-koordinasyon

Bütün vücut iin koordinasyon

Boy-kilo-sağlık durumu v.b.

A?aşıda ikinci basamakta uygulanan bu test sonuçlarının değerlendirilmesinde kullanılan bir Norm tablosu verilmiştir.

Seçim testlerinin kız ve erkek ayrı ayrı ortalama değerleri ( x ) ve standart sapmaları    ( S ) gösterilmiştir.

Yağ (yıl)

Sayı

Cinsiyet

10-10,9

n = 54

Erkek

11

n = 52

Erkek

10

n = 48

Erkek

11

n = 57

K?z

Ya?

X

S

10.52

.31

11.36

.23

10.40

.25

11.35

.22

A??rlık

X

S

35.17

4.42

37.34

5.76

34.13

4.35

38.86

6.58

Boy

X

S

144.87

5.91

147.94

7.24

143.73

6.17

148.30

7.15

30m. Sprint

X

S

5.24

.20

5.13

.26

5.31

.24

5.32

.24

30m. Dep.L.

X

S

4.75

.23

4.61

.31

4 .75

.31

4.72

.29

5′li sİçrama

X

S

8.92

1.27

9.63

.63

8.93

1.97

9.24

.61

Dur.uz.atla.

X

S

1.69

.11

1.76

.14

1.68

.15

1.70

.15

Top fırlatma

X

S

14.43

2.65

15.66

3.22

9.97

2.36

11.81

2.61

Gülle atma

X

S

4.82

.80

5.26

1.16

4.42

.74

4.88

.89

Engelli koşu

X

s

12.95

1.02

12.35

.96

13.01

.96

13.44

1.00

Sıklıkla uygulanan bir başka test bataryası:

1-     50m. koşu

2-     12 dakika koşu

3-     Sarkaç koşusu

4-     Durduğu yerden uzun atlama

5-     Sa?lık topu fırlatma

6-     Motorik reaksiyon sürati

7-14 yaşları arası erkek çocuklarda motorik test performans normları:

TEST

BAŞLANGIÇ

DÜZEY?

YA?

7          8           9         10        11        12         13       14

50m. koşu ( s )

Yüksek

Orta

Düşük

9,3

10,3

11,3

8,2

9,2

10,2

7,9

8,8

9,8

7,7

8,6

9,6

7,1

8,0

9,0

6,8

7,7

8,7

6,5

7,4

8,4

6,3

7,2

8,2

12dk. KoŞu ( m.)

Yüksek

Orta

Düşük

2450

2098

1746

2648

2295

1943

2818

2466

2114

2865

2513

2161

2969

2617

2265

3044

2692

2340

3135

2783

2431

3257

2857

2552

Sarkaç KoŞusu ( s )

Yüksek

Orta

Düşük

12.4

13.5

14.5

11.8

12.8

13.8

11.5

12.5

13.5

11.1

12.1

13.2

10.6

11.6

12.7

10.5

11.5

12.6

10.1

11.1

12.2

9.9

11.0

12.0

Durarak Uzun Atlama (cm)

Yüksek

Orta

Düşük

169

147

126

185

163

141

195

173

151

204

182

160

208

186

164

214

192

170

223

201

179

233

211

189

Sa?lık topu atma ( m.)

Yüksek

Orta

Düşük

4.3

3.4

2.5

4.8

3.9

3.0

5.3

4.4

3.5

5.8

4.9

4.0

6.2

5.3

4.4

6.8

5.9

5.0

7.6

6.7

5.8

8.5

7.6

6.6

7 – 14 yaşları arası kız çocuklarda motorik test performans normları.

TEST

BAŞLANGIÇ

DÜZEY?

7

8

9

10

11

12

13

14

50m koşu

Yüksek

Orta

Düşük

9.4

10.5

11.6

8.5

9.6

10.6

8.2

9.3

10.3

7.9

9.0

10.1

7.2

8.3

9.4

6.9

8.0

9.0

6.7

7.8

8.9

6.7

7.7

8.8

12dk. KoŞu   ( m )

Yüksek

Orta

Düşük

2158

1848

1538

2297

1988

1678

2508

2199

1890

2407

2177

1867

2600

2290

1980

2666

2357

2047

2615

2305

1995

2671

2362

2052

Sarkaç KoŞusu ( s)

Yüksek

Orta

Düşük

13.0

14.1

15.3

11.8

13.0

14.1

11.6

12.7

13.9

11.4

12.5

13.7

10.9

12.1

13.2

10.7

11.9

13.0

10.5

11.6

12.8

10.3

11.5

12.6

Bu testin güvenirlişi oldukça yüksek ve test uygulama yönteminin standartla?tırılmış bir protokolü vardır.Ya?a ve cinsiyete özgü test sonuçları normları vardır.Doktor ve antrenörler kendi ölçümlerini bu tablo ile karşılaştırabilir.

Tablolarda görüldüşü gibi başlangıç düzeyi kendi içerisinde yüksek-orta-düşük değerleri gösterilmiştir.

Bu tür araştırmalar, yıllardan bu yana pek çok araştırmacı tarafından geliştirilmişlerdir.Bununla birlikte araçların, yöntemlerin, testlerin ve  amaçların çokluŞu bu incelemenin zorluşunu göstermektedir.Özellikle spor motivasyonu düşük olan bir çocuk söz konusu olduğunda, büyüklerle karşılaştırılınca, çocuk ‘ efor testlerine’ ( Yüklenme Testlerine ) ancak birkaç dakika süre tanımak gerekmektedir.

Spor hekiminin, antrenörün sahip olduğu araçlara göre, araştırmanın genişlişi değiştirmekle birlikte, uygulanan testlerin asıl çocuk ve gençlerin kapasitesine uygun olması gerekir.

3.Aşama: Üst düzey antrenmanları için seçimler yapılır. En önemli seçim kriterleri ise, yetenekli sporcunun müsabakalarda ortaya koyduğu performanstır. Motorik güç özellikleri, vücut tipi, teknik ve psikolojik, sosyal davranışlar, performans? etkileyen faktörlerdir.

Açıklamaya çalışılan her üç aŞama uzun süreli bir antrenman süreci içerisinde, birbirinin ön şartı olacak şekilde düzenlenmeli ve gerekli tedbirler alınmalıdır.

Özetle; sporda, yetenek seçimi ve bu yeteneklerin gelişimi, her spor dalı için süreli ve iyi programlanmış bir organizasyonu, bilimsel bulgulara dayalı bir çalışmayı gerektirmektedir.

SONUÇ VE ÖNERİLER

1-     Kişinin spora yatkınlığı ve yeteneği konusundaki görüİler, sabit ve değişmez değildir.

2-     Sportif antrenmanlar, bir sporcunun seçtişi spor dalındaki çok başarılı olacağını garanti etmez.

3-     Yetenekli sporcunun belirlenmesini, spor dalına özgü birçok kombine yeteneğin, motivin ve ilginin iyi tahmin edilebilmesine bağlıdır.

4-     Çok sayıda yetenekli sporcunun bulunması, çok sayıda antrenman guruplarının oluşturulmasına borçludur.

5-     Yetenekli sporcunun istenilen gelişimi yapabilmesi için, normal yaşı, biyolojik yaşı, antrenman yaşı ve antrenman kapsamı gibi faktörler dikkate alınarak, güç durumu ve gelişim şans? iyi  değerlendirilmelidir.

6-     Sporcunun, spor dalına yeteneği, uzun süreli antrenman süreci içerisinde değerlendirmeli ve her antrenman devresi birbiriyle bilinçli örülmelidir.

7-     Yetenekli sporcuların gelişiminde, antrenmanlar müsabakalarla başlanmalıdır. Müsabakalar, yeteneklerin olgunlaştığı son istasyondur.

8-     Yetenekli sporcuların seçimi ve gelişimi için genel ve her spor dalına özgü test bataryaları geliştirilmelidir. (motorik, psikolojik, tıp ve sosyal alanda)

9-     Erken ve geç gelişen sporcu tiplerini iyi ayırmak gerekir. Biyolojik olarak, geç gelişen bazı yetenekli sporcuların normal ve erken gelişen sporculardan daha yüksek performansa eriştikleri gözlenmiştir.

10- Yüksek sportif verimlilişe erişmek için, erken ya?ta spora başlamak gerektişi bilinen gerçektir. Ancak, çok erken branıla?ma ve özel spor dalına yönelme beraberinde problemlerde getirmektedir:

a)      Genellikle tek yönlü yüklenmeler ve antrenman içerikleri, sporcunun çok yönlü gelişimini engeller. Bu da sporcunun daha fazla gelişmesini engelleyebilir.

b)      Genç sporcuda, psikolojik sürantrenman durumu yaratabilir.

11- Üst düzeyde, sportif başarıya ulaşmak için, erken değil, zamanında branıla?maya gidilmelidir. Özellikle, bu prensip-gelişim antrenmanları için büyük önem taşır.

12-  Her spor dalı için, spora başlama yaşı belirlenmelidir.

13-  Her spor dalı için, yetenekli sporcuları seçme ve geliştirme modeli olmalıdır.

14-  Yetenekli sporcu seçimi ve organizasyonunda, aile-okul-kulüp işbirlişi temel ön şartlardan birisidir.

SPORDA  TESTLER

Bilimsel sportif çalışmalarda, sporcunun antrenman durumunu ve gelişimini anlamak ve sporcuya amaca uygun yüklenmeleri vermek ve antrenmanı ekonomik şekilde düzenleye bilmek için antrenöre güç kontrolü ve bunu sağlayan test uygulamaları yararlı olur. Ayrıca bilimsel sportif araştırmalar ,test yöntemlerinin yardımıyla antrenman metodişinde yeni bilgiler edinmemizi sağlar.

Bugünkü antrenman süreci değişik spor dallarında bilimsel olarak henüz çözüme başlanmamış ve yaralanılmayan birçok kaynakların varlığını kabul eder.Örneğin,her  bir  spor  dalı  için  normla?tırılmış  çalışmalar  yardımıyla  o  sporda  yeni  başlayan  birine  nelerin  uygun  dü?eceğini  kesin  olarak  saptamak bugün  henüz  mümkün  olmamaktadır.Ancak  test  uygulamaları  yoluyla  bazı  ip  uçları  elde  edilebilmektedir.

Test  kavramı  değişik  biçimde  tanımlanmaktadır.Test,kişiye  özgü  ve  yinelenen  davranış  değişmezlerini  saptamaya  yarayan,bireyden  alinan  davranış  örneğidir.Motorik  spor  testlerinin teknik,taktik,psikoloji  vb.  birçok  faktör  etkiler.Örneğin  uzun  atlama  derecesi  sadece  sİçrama  kuvvetinin ortaya  koyduğu  bir  değer  değildir.Elde  edilen  değer,sİçrama  kuvveti,surat  teknişini  iyi  uygulama,öğrenim  başarıs? uyum  ve  yarı?ma  ortamı  gibi  etkenlerin  bir  sonucu  olarak  ortaya  çıkar.

Sporda  test  uygulamalarının  değişik  türleri  vardır.Testlerin  uygulanı?  biçim  ve  amaçlarına  göre   değişik  şekilde  sınıflandırabiliriz;

1. SINIFLANDIRMA

Bireysel  testler : Bir  sporcunun bir  özelliğini  saptamak  için uygulanan  testlerdir.Örneğin  sürat  özelliği ölçen  20m  sprint  testi  gibi.

Test   bataryaları : Sporcunun  birçok  istedişini   kombine  biçimde  ölçen ve  gerektişinde  spor  dalına  özgü  birden  fazla  bireysel  testlerden  oluşan  test  grubudur.

Yine  bir  başka  spor  testlerini:

  • Alan testleri
  • Genel testler
  • Özel testler
  • Laboratuar testleri
  • Psikolojik,zihinsel gibi dişer testler şeklinde de sınıflandırabiliriz.

Sporda  testlerin  amaçlarını  genel  anlamda  aşağıdaki  biçimde  sıralayabiliriz;

  • Bireysel motorik özellikler ve beceri düzeninin saptanması.Sonuçlara uygun olarak da bir antrenman temelinin oluşturulması.
  • Belli zaman aralarında meydana gelen bireysel özellikler ve beceri düzeyindeki değişmelerin saptanması.Böylece objektif antrenman kontrolü ve antrenman etkinlişi üzerine bilgi edinilir. Bundan yararlanarak da antrenman planlanmasında ve yürütülmesinde gerekli adımlar atılır. Tedbirler alınır.
  • Tek tek kişilerin belli spor dalları için yatkınlık ve yeteneklerin belirlenmesi
  • Genel geçerli ders ve antrenman yöntemlerinin saptanması, seçimi ve kanıtlanması.
  • Daha büyük bir kişisel başımsızlı?a, kendi kendini kontrole eğitme, teğvik etkisi
  • Bedeni güç gelişiminin verim normları ve tanım sayılarının konması
  • A??rı antrenman (sürantrenman) durumunun tanınması.

Bilimsel sportif çalışmalarda, sporcunun antrenman durumunu ve gelişimini anlamak ve sporcuya amaca uygun yüklenmeleri vermek ve antrenmanı ekonomik şekilde düzenleyebilmek için antrenöre güç kontrolü ve bunu sağlayan test uygulamaları yararlı olur.Ayrıca bilimsel sportif araştırmalar, test yöntemlerinin yardımıyla antrenman metodişinde yeni bilgiler edinmemizi sağlar.

Bugünkü antrenman süreci değişik spor dallarında bilimsel olarak henüz çözüme başlanmamış ve yaralanılamayan bir çok kaynakların varlığını kabul eder.Örneğin; her bir spor dalı için normla?tırılmış çalışmalar yardımıyla o sporda yeni başlayan birine nelerin uygun dü?eceğini kesin olarak saptamak bugün henüz mümkün olmamaktadır.Ancak test uygulamaları yoluyla bazı ipuçları elde edilebilmektedir.

Test kavramı değişik biçimde tanımlanmaktadır.Test, kişiye özgü ve yinelenen davranış değişmezlerini saptamaya yarayan, bireyden alinan davranış örneğidir.

Nevmann ise, spor testlerini ‘ Sporun ve beden eğitiminin kişinin oluşmasına olabilecek katkıs? üzerine objektif bir araştırmadır’^şeklinde tanımlamaktadır.

Motorik spor testlerini teknik, taktik, psikoloji vb. bir çok faktör etkiler.Örneğin uzun atlama derecesi sadece sİçrama kuvvetinin ortaya koyduğu bir değer değildir.Elde edilen değer, sİçrama kuvveti, sürat teknişi iyi uygulama, öğrenim başarıs?, uyum ve yarı?ma ortamı gibi etkenlerin bir sonucu olarak ortaya çıkar.

Sporda test uygulamalarının değişik türleri vardır.Testleri uygulanı? biçim ve amaçlarına göre değişik şekilde sınıflandırabiliriz:

TEST ÖZELLİKLERİ

Spordaki bir motorik testin geçerlilişini ve güvenirlilişini sağlayan zorunlu koşulların başında ‘Ana Kalite Ölçütleri’ denilen geçerlilik, güvenirlik-tarafsızlık(objektiflik) ile ‘Yan Kalite Ölçütleri’ olan normlandırma ve ekonomi gelir.bu ölçütlerden bir tanesi bile yerine getirilemiyorsa o test amaca yönelik olmaz.

Testlerin Geçerlilişi:

Bu testin en önemli özelliği olarak kabul edilir.Güvenirlik ve tarafsızlık daha çok tamamlayıcı özelliklerdir.

Test ölçmek zorunda olduğunu ya da istedişini ölçüyor muş Test bu ölçüm işinde bir araçtır ve bir kararın doğruluk derecesi aracın doğruluk derecesine bağlıdır.

Öyleyse;

a.       Bir kararın geçerlilişi sonuçla ilgilidir.

b.      Elde edilen sonuç, salt bir geçerlilik ya da geçersizliği ifade etmez, bir derecede sonucudur, bir durumdan öbürüne farklılık gösterir.

Testin Güvenirlilişi:

Güvenirlik bir devamlılık yani süreklilik anlatımıdır.Sporcunun bir motorik özelliği ( herhangi bir spor türüne özgü olarak alınabilir) bir hafta arayla bir kez kontrol edilsin.Birinci de alinan sonucun ikinci de tekrar etmesi kesin değildir.Fakat güvenilir bir testin iki uygulamasından alinan sonuçlar birbirine çok yakındır.

Bununla beraber güvenirlik çoşunlukla değişik etkenlerin etkisi altındadır.Güvenirlişi etkileyen etkenler üç bölümde toplanabilir:

  • Testin yapısıyla ilgili,
  • Bireyden ( sporcudan ) ileri gelen,
  • Testin uygulandığı grupta oluşan değişmeler olarak.

Test birkaç kez aynı gruba uygulandığında sonuçlar çok farklı ise güvenirlik söz konusu değildir.Fark az ise güvenirlik vardır.

Güvenirlikte söz konusu olan, testin kendine göre değil duruma göre sonuçların karşılaştırılmasıdır.Yukarıda belirtildişi gibi test her uygulamada aynı sonucu vermez.Sonuçları ne kadar farklı verirı Bu sorunun cevabı testin güvenirlik derecesini belirler.

Testin Tarafsızlığı (Objektiflik)

Her ne kadar değişik kişiler test yöneticisi olursa olsun, aynı ölçüm yöntemleri ya a araçları uygulanırsa sonuçların değişmemesi olayın? anlatır ( tarafsızlık deyimi )

Bu tanımdan, ölçüm yöntemi ve ölçüm aracının doğruluŞu anlaşılır.

Ölçümdeki hata, ölçüm sonucunu etkiler ve bu da tarafsızlı?ın testin güvenirlilişine etki etmesi anlamına gelir.Bütün ölçüm yöntemleri somut biçimde uygulanmış ve gerçekçi şekilde yorumlanmışsa bir anlam taşır.

Antrenman durumunu ortaya çıkaran test serileri, her test alı?tırmasıyla antrenman durumunun belirli bir ö?esini, kuvvet süratte devamlılık, sürat gibi saptayacak şekilde bir araya getirilmelidir.

Normlandırma ve Ekonomi:

Normlandırma: Bir adayın grubu içindeki görsel durumunun saptanmasın? ifade eder.

Ekonomi: Bir test yönteminin kolay uygulanması ve rutin kullanılmasın? anlatır.

TEST UYGLAMLARINDA TEMEL İLKELER

Test uygulamalarını başarılı biçimde yürütmek için öncelikli iyi bir genel ve özel antrenman bilgisi, matematik-istatistik bilgisine sahip olmanın yanı sıra test araçlarını kullanabilecek yeteneklere de sahip olmaları gerekmektedir.

Testlerin uygulanması sırasında metodik ilkelerin doğru ve titiz olarak yerine getirilmesi, test yöntemi ve alı?tırmalarının da doğru seçilmesi gerekir.

Test uygulamalarına dikkat edilmesi ve uygulanması gereken noktalar şunlardır:

  • Ön çalışmalar test alı?tırmalarının ve yöntemin seçilmesiyle başlar, aşağıdaki sorular cevabın? aramakla devam eder.Örnek olarak; uygulanacak test neye yararı Hangi sonuçlar beklenirı Seçilen testler mevcut şartlar altında uygulanabilir miş Test hangi gerçeklere sahip? Değerlendirmede yaralanmak için önceden hazırlanmış normlar var mış gibi sorular göz önünde bulundurularak çalışmalar başlatılır.
  • Ön çalışmalar ve hazırlıkta, test alı?tırmalarının tek bir kişiye mi, yoksa gruba mI yaptırılaca?ının kararla?tırılması gerekir.Test alı?tırmalarının seçimi, katılacakların seçimi, alı?tırmaların sayısına ve zorluk derecesine bağlıdır.
  • Grup halinde yapılan testlerde bütün sporcular aynı anda alı?tırmaya başlamak olmalıdır.Burada yapılan alı?tırmaların temposu test yöneticisi tarafından ayarlanmalıdır.
  • Bireysel testlerde her sporcu kendi sonuçlarını kaydetmek ile sorumludur.
  • Seçilen testler için organizasyon ve değerlendirmeyi de içeren test bilgi kartları hazırlanmalı ve bilgiler bu kartlara işlenmelidir.Testlerin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini sağlamak için bir test talimatı hazırlanmalı ve bu talimat sporculara ve teste yardım edecek kişilere testten önce verilmelidir.

Test için gerekli olan yer, aletin sayısı ve cinsi testte kullanılacak araç ve gereçler, varsa yardım Şekilleri daha önceden saptanmalıdır.

  • Test istasyonları numaralandırmalı ve hareketler kolaydan zora doğru olmalıdır.
  • Teste kullanılacak araç ve gereçler test uygulamalarından önce gözden geçirilmelidir.
  • Test sonuçları, test bilgi kartlarına geçirilmeli ve eldeki normları tablo biçiminde yazılmalıdır.
  • Testlerde, test uygulanacak kişilerin önceden ?sınmalarına ve uygulanacak hareketler hakkında bilgi verilmesine özellikle dikkat edilmelidir.
  • Test sonuçlarına etki eden biyolojik değişikliklere dikkat edilmelidir.Örneğin, testten kısa bir süre önce yenecek yemek veya içilecek bir s?v? biyolojik olarak test sonuçlarına olumsuz yönde etki eder.Gene fizyolojik olarak da ısı, rutubet, hava basınc? farklılığı ve yükseklik değişiklişi ölçümlerde test sonuçlarına olumsuz olarak etki yapar.
  • Uygulanacak testlerin amacı ve faydaları sporculara testlerden önce açıklanmalıdır.
  • Test sonuçlarının değerlendirilmesi öncelikle antrenmanı iyileğtirmeye yönelik olmalı, burada sporcuya; gücündeki gelişmeyi göstermek, eğer bir düşüş varsa bunun doğrudan nedenlerini araştırmak gerekmektedir.

MOTOR?K SPOR TESTLERİ

Alan testleri, müsabaka şartlarına uygun ya da eğ değer ortamlarda gerçekleştirilen motorik spor testleridir.

Düzenli bir alan testinden alinan sonuçlar geleneksel laboratuar testleri vasıtasıyla alinan sonuçları tamamlayıcı olarak düşünülmelidir.Fakat her iki testin sonuçlarının birbirlerinin yerine kullanılabileceği düşünülmemelidir.Ayrıca alan testleri, geleneksel laboratuar testlerinden daha az bilimsel değildir ve hatta en az geleneksel laboratuar testlerinden daha az bilimsel değildir ve hatta en az geleneksel laboratuar testleri kadar kesindir denilebilir.

Bir çok sporcu eğitime basamak olan temel eğitimin çeşitli bölümlerinden geçerler.Alan testi, eğitimin bu ikinci bölümünde yaralı ve gereklidir.Alan testi sonuçlarının en pratik önemi geniş referans gruplarında tekrarlanan test sonuçlarının birbirleriyle karşılaştırıldıkları zamandır.

Alan testlerinin gelişmesi daha çok yenidir.Buna rağmen, kaliteli alan testleri düzgün kriterlere başlandığı zaman ve biraz yenilik ile herhangi bir spor veya aktivite için uygulanabilir ve gerçekleştirilebilir.

Genel Testler:

Genel testler belirli genel özelliklerin ortaya çıkarılmasın? amaçlar:

  • Kalp dolaşım sistemi fonksiyonlarını araştıran testler.
  • Sportif başarı sistemi ile vücut yapısı arasındaki ba?ıntıyı saptayabilmek için antrepometrik değerleri belirleyen testler.
  • Motorik güç yeteneğini araştıran testler.
  • Motorik yetenekleri araştıran testler.
  • Psikolojik ve irade özellikleri saptayan ve birbirine bağlı olmayan testlerden oluŞur.Bu testler organik, motorik ve psikolojik güç yeteneklerinin saptanması için uygulanmasının yanı sıra spora yeni başlayanların durumunun tespitinde önemli bir rol oynar.

LABORATUAR TESTLERİ

Laboratuar çalışmasının önemi; öğrencilere yaparak öğrenmeyi sağlamasındandır.Böylece öğrenciler teorik bilgilerin gerçek uygulamaya transfer edebilme imkanı elde ederler.Ö?renciler bazı ya da bütün test ve deneylere aktif olarak hem test yapan kişi, hem de denek olarak katıldıkları zaman olayı direkt ya?adıklarından ölçüm işlemlerini daha iyi anlayacaklardır.

Bireysel ve takım sporlarının gelişmesi, form ve verim düzeylerinin belirlenmesi, yetenekli sporcuların seçimiyle ilgili eğiticilere yardımc? olabilecek norm değerlerinin oluşturulması, bilim ve teknişin her spor dalının kendi yapısal özellikleri içerisinde kullanılmasıyla mümkün olabilmektedir.

Sportif gücün ve onu sınırlayan etkenlerin öğrenilmesi için antrenörün, eğitimcinin yönetiminde spor hekimi, spor psikologları ile birlikte laboratuar testlerinin periyodik olarak yapılması, başarının arttırılmasında önemli bir etken olacaktır.

Kan Basıncının Ölçülmesi:

Kan basınc?, kanın damarların iç duvarlarına yaptığı basıncın nitelik olarak ölçüsüdür.Atardamar duvarına uygulanan bu basınç, vücudun değişik bölgelerinde ve kalbin değişik kasılma safhalarında farklı değerlerdedir.

Kan basınc?, civalı veya havasız sphygmonometre ( tansiyon aleti ) ile mm. Civa cinsinden ölçülür.insanlarda kan basıncının ölçüldüşü bölge koldaki brachial atardamardır.

Kalbin kasılması sırasında kanın dışarı pompalanması periyoduna ‘sistol’ denir.Bu periyot kan basıncının en yüksekte olduğu zamandır.Bu basınc? sistolik kan basınc? ( büyük tansiyon ) denir.?stirahat ve kalbin kanla dolması periyoduna ‘diastol’ ve bu sırada okunan basınca da diastolik kan basınc? ( küçük tansiyon ) denir.

Sistolik ve diastolik kan basınçları arasındaki sayısal farka nabız denir.

Schneider ındeks Testi:

Amaç: Bu test kişilerin fiziksel kondisyonunu öğrenmek için sıkça kullanılan bir testtir.

Bu test aynı zamanda otonom sinir sistemi, kalp ve solunum durumunun kabaca bir ölçümüdür.

Ölçü araçları:

Kol saati, Steteskop, Tansiyon aleti, 50cm yükseklikteki sıra.

Uygulanığı:

Bu test için 2 veya 3 kişilik gruplar halinde çalışılır. Ayakla ve yatar durumda kan basıncın?, ayakta ve yatar durumda ve 50cm yükseklikteki sıraya 5 defa çıkıp indikten hemen sonra kalp atımı ölçülür.Elde edilen değerler, değerlendirme tablosunda  tespit edilir.

Reaksiyon ve Hareket Zamanı:

Reaksiyon zamanı; uyarının başlama zamanı ile tepkinin başladığı zaman aralı?ında geçen süredir.

Hareket zamanı; hareketin başladığı zaman ile bittişi zaman arasındaki süredir.

Reaksiyon ve Hareket zamanının birleğmesine, tepki zamanı denir.

Reaksiyon Zamanının Ölçülmesi: Bu zaman Nelson Reaksiyon zaman aleti ile ölçülür.bu ölçümde alet üzerinde zaman birimleri olan bir cetvel olup düşünme konumunu esas alır.

Vücut Kompozisyonları:

Vücut kompozisyonu ya da vücut yüzdesi ve vücut yapısının aşırlığı laboratuar şartlarında üç ayrı metodla ölçülür.

  • Su altı tartı metodu.Su tank?, dijital baskül iskemle kullanılarak su içinde denek tartılır.
  • Deri altı yağ çözümü.Skinford Caliper kullanılarak yapılan yağ yüzdesi hesaplanır.

Özel Testler:

Teknik ve taktik becerilerin araştırılmasına yönelik testlerdir.

Spor türüne özgü testlerin seçimi, uygulanması ve değerlendirilmesi için temel unsur, sportif verimin analiz edilmesidir.

Anaerobik Kapasite Testi

Uygulama:

Sporcular tüm kapasiteleriyle 100m ko?turularak dereceleri alınır ve aşağıdaki tabloya göre değerlendirilir

Değerlendirme:

14.1-15.0 …………………kötü

13.1-14.0………………….orta

12.1-13.0………………….iyi

Aerobik Kapasite Testi

Uygulama:

Sporcular 6dk süreyle tempolu ko?turulur ve kat ettikleri mesafede ölçülerek tabloya göre değerlendirilir.

1300m – 1400m…………………….kötü

1400m – 1500m…………………….orta

1600m – 1700m……………………çok iyi

Durarak Dikey Sİçrama

Amaç:

Sporcunun bacak kuvveti.

Saha Malzeme

Düz duvar, sİçrama tahtası, tebeşir, metre.

Düzenleme:

Test yöneticisi testi sporculara anlatır.Test uygulamadan önce sporcular yeterli bir biçimde ?sındırılmalıdır.Test duvarda yapılacak ise tebeşir ya da dişer işaretleme olanakları (magnezyum v.b.) kullanılır.Test uygulanmadan önce 2-3 defa denenmelidir.

Uygulama:

Sporcu duvarda veya sİçrama levhasında elleri yukarı doğru uzatarak orta parma?ın ucu ile duvar veya sİçrama tahtası işaretlenir.Daha sonra 20-30cm duvardan veya sİçrama tahtasından yan olarak uzaklaşarak, buradan duvara ya da sİçrama tahtasına çift ayakla sİçrayarak duvar ya da sİçrama tahtasının dilimini işaretler.Test yöneticisi testin sonucunu belirler.

Sonuç- Değerlendirme:

Testi uygulayan sporcunun 3 denemeden en iyisi alınarak.

Sa?lık Topu Atma Testi

Amaç:

Sporcunun- Patlayıc? – Kol kuvvetini ölçmek.

Saha – Malzeme:

Spor sahası- salonu, ölçme bandı, metre, sağlık topu, tebeşir.

Ya?                                   Sa?lık Topu A??rlığı

7 – 10 için                                   1 kg

11 – 14 için                                 2 kg

Üst düzey için                             3 kg

Düzenleme:

  • Atı? yeri – çizgi belirlenir.
  • Testle ilgili bilgi aktarılır.
  • Sa?lık topu atış yerine konur.
  • Isınma ve deneme çalışma ve atışları yaptırılır.

Uygulama:

  • Testle ilgili düzenleme eksiksiz tamamlanır.
  • Sporcu atış çizgisi gerisinde yerini alır.
  • Yağına uygun aşırlık topunu çift elle atması söylenir.
  • Atı? öncesi veya sonrası ayak – gövde çizgiyi geçmez – geçerse atış geçersizdir.Adım durumunda atış yapılır.
  • Ölçme: Topun düştüşü yerde – atış çizgisine en yakın atış çizgisi arasındaki mesafeye ölçülerek yazılır.
  • Bu test, elle atış testi ve çift elle atış olarak uygulanabilir.

Değerlendirme:

Üç atıştan en iyisi değerlendirilir.

Sit – Up ( Mekik )

Bel ve sırt kaslarının fiziksel durumunu gösterir.

Uygulama:

Hareket 30sn yaptırılır ve tam yaptıkları mekik sayısı aşağıdaki tabloya göre değerlendirilir.

Değerlendirme:

20′den az ise……………………kötü

20 – 30 …………………………..orta

30 – 35 …………………………..iyi

35 – 45 …………………………..çok iyi

Yukarısı …………………………mükemmel

Çabuk Kuvvet – Denge – Koordinasyon Testi

Uygulama:

30sn içerisinde, bir metre çapında hayali bir dairenin dı?ına çıkmamaya gayret ederek, çömelik vaziyette eller yere temasta iken tam gücü ile sİçrar ve eski vaziyetine gelir.Sporcunun kaç sİçrama yaptığı saptanarak aşağıdaki tabloya göre değerlendirilir

Değerlendirme:

15 ve a?aşıs? …………………………çok kötü

5 – 20 ………………………………….kötü

20 – 25 ………………………………..orta

25 – 30 ………………………………..iyi

Yukarısı ………………………………çok iyi

20m ya da 30m Sürat Testi

Amaç:

Sporcunun reaksiyon ve dönüşümlü hareket süratini ölçmek.

Saha – Malzeme:

Spor sahası – salonu bitiş ve çıkış çizgileri – kronometre – çıkış verme aracı, düdük v.b.

Düzenleme:

  • Ç?k?? ve bitiş çizgileri belirlenir.
  • Testle ilgili bilgi aktarılır.
  • Isınma ve deneme çalışma ve koşular yaptırılır.

Uygulama:

  • Testle ilgili düzenleme eksiksiz tamamlanır.
  • Sporcu çıkış çizgisi gerisinde yerini alır.
  • Ç?k komutu – işaretiyle sporcu yüksek çıkıştan ko?maya başlayarak bitiş çizgisine kadar alan uzaklığı en kısa sürede kat etme koşusunu yapar.

Ölçme – çıkış komutu ile kronometreye basılır.Bitiş çizgisine varıldışında kronometre durdurulur.Geçen süre yazılır.

  • En az 3 – 5 dakika dinlenim aralarında 3 koşu yapılır.
  • 20m veya 30m koşu testleri ayrı yarı imkanlarına göre salon veya sahada uygulanır.

Değerlendirme:

Testle ilgili sayısal verilerin değerlendirilmesi.

a.Her üç koşunun en iyisi alınır.

b.Her üç koşunun ortalaması alınır.

5 x 30m Süratte Devamlılık Testi

Amaç:

Sporcunun süratte devamlılı?ın? ölçmek.

Uygulama:

30m de 5 defa arka arkaya koşulur. ( 30m bitiminden sonra başlangıç çizgisine geliş yavaş koşu ile olacaktır.)

Değerlendirme:

5x30m koşunun ortalaması alınır.

Çift ayak Durarak Uzun Atlama

Amaç:

Bacak kaslarının yataya sİçrama kuvveti.

Uygulama:

Sporcu işaretlenmiş bir çizginin gerisinden durarak çift ayak uzun atlar.Sİçrama çizgisi ile çift ayak düştüşü mesafe arası cm olarak ölçülür.

Değerlendirme:

3 denemenin en iyisi değerlendirilir.

Push – Up ( ?ınav )

Amaç:

Kol ve omuz kaslarının kuvveti

Uygulama:

Sporcu 30sn süre ile ?ınav yapar.Doğru teknikle ( kolları tam büküp – germe ) yapılan hareket sayısı saptanır.

Değerlendirme:

20′den küçük ise …………………kötü

20 – 30 ………………………………orta

30 – 35 ………………………………iyi

35 – 45 ………………………………çok iyi

Yukarısı ……………………………. fevkalade

Yazar Hakkında

Hakkında: sonsuzluğun huzurunda bir an
Kimlik kartı

Bir Cevap Yaz

kendi isteğimle kurallara uygun yazıyorum. (Lütfen yandaki kutuyu işaretleyin.)

Otomatik robotlara karşı soru.