CLAROS

3/07
2009

Günümüzde Ahmetbeyli yakınlarında yer alan Claros�un kesin kuruluş tarihi bilinmemekle birlikte, M.Ö. 7. ve 6. yüzyıllarda Kolophon kenti tarafından tanrı Apollon adına tapınak alanı olarak inşa edildiği sanılmaktadır. Bu nedenle Claros her zaman Kolophon’a bağlı olarak gelişmiştir.Bir kehanet merkezi olarak Claros, Delfi ve Didim�deki Apollon kehanet merkezlerinden sonra üçüncü önem sırasındadır. Ören yerinde yapılan kazılarda İon, Roma ve Bizans dönemlerine ait kalıntılar bulunmuştur. Tapınak yakınlarındaki bir kutsal mağara burada bir dönem Kybele kültünün de yaygın olduğu fikrini doğurmaktadır.Homeros destanlarında da anılan Claros Apollon Mabedi, 1907 yılında Theodore Makridy tarafından bulunmuştur. Ören yerindeki ilk bilimsel kazılar, 1950-1960 yılları arasında tanınmış Fransız arkeolog Louis Robert tarafından yapılmıştır. Bu kazıları, 1988�de Fransız profesör Juliette de la Genière başkanlığında yürütülen diğer araştırmalar izlemiştir. Bu çalışmalar sırasında mabedin temelleri gün ışığına çıkarılmıştır. İki tarafında sütunlar ve heykeller bulunan ve Apollon Tapınağı�na ulaşan kutsal yolun M.Ö. 2. yüzyıla ait olduğu sanılmaktadır.

Bu sütunların kaidelerinde Anadolu�dan, Avrupa�dan, ve Trakya�dan kâhinlere danışmaya gelenlerin ve Apollon�a ilahiler okuyan gençlerin isimlerine rastlanmaktadır. Dor uslubundaki Apollon Tapınağı 26 x 40 m. boyutlarındadır. İnşasına Helenistik dönemde başlanan ve İ.S. 2. yüzyılda Hadrianus döneminde tamamlanan mabed, 5 basamakla ulaşılan bir podyum üzerine oturmaktadır. Tek sıra sütunla çevrili dikdörtgen mabedin kısa kenarında 8, uzun kenarında 11 sütun bulunmaktadır. Mabedin �cella�sında oldukça yüksek Apollon, Artemis ve Leto heykelleri bulunmuştur.Bu heykellerden mabette yalnız Apollon�un değil, Leto ve Artemis�in de tapınım gördüğü sonucuna varılmıştır. Bu heykellerin parçalarının bir araya getirilmesinde Kolophon�da bulunan madenî paralar üzerindeki betimlerden yararlanılmıştır. Bu paralar üzerinde Apollon, kızkardeşi Artemis ve annesi Leto ile birlikte görülmektedir.Apollon Tapınağı’nın hemen yakınında İon üslubunda başka bir tapınak ortaya çıkarılmıştır.Bu mabedin altarına yakın bir noktada bulunan Artemis heykeli, araştırmacıları tapınağın Artemis�e adanmış olabileceği sonucuna götürmüştür. Claros Apollon Tapınağı, gizli güçlere sahip kâhinleri ile dünyaca ünlü idi.Kehanet, cella altında günümüze yalnız taş kemerleri ulaşan bir odada gerçekleşmekteydi. Helenistik ve Roma dönemleri yazarlarına göre, Claros�ta Delfi�dekinin aksine erkek medyumlar görev yapmaktaydı.Kehanetler sadece gece yapılıyordu. Medyum, kutsal kaynaktan çıkan sudan içtikten sonra yer altındaki odaya girerek thespiodos tarafından yazılanları okuyordu. Her kehanet sadece bir yıl için geçerliydi. Birçok Helenistik dönem ve Roma şehrinde Claros Apollon kehanet merkezi kaynaklı kehanet yazıtları bulunmuştur.Rusya�daki Olbia, Anadolu�daki Amasya, Kayseri, Sivas, Konya bu şehirler arasındadır. Helenistik dönemde eski İzmir sakinleri şehirlerin Kadifekale�ye taşımadan önce Claros Apollon Mabedi�ne istişare için başvurmuşlardır. Augustus döneminde, bir Pisidya kenti olan Sagalassos�ta büyük bir Apollon mabedi inşa edilmiştir.Kazı çalışmaları süren ören yeri ziyarete açıktır.