Uyku Felci

UYKU FELCİNİN NEDENLERİ NELERDİR?

Günlük iş stresine aşırı maruz kalanlarda, panik bozuklukları olanlar, anti-depresan ilaçları alanlar, gece vardiyasında çalışan kişilerde görülme olasılığının yüksek olduğu uyku felcinin yaşanma sebebinin tek nedeni uyku düzensizliğidir.

Gece uykumuzda koşmalı, atlamalı, uçmalı vb. hareket içeren rüyalarda uyurken bu hareketleri yapmamak için kaslarımız aslında bizi koruma görevi görürler ve hareketsiz kalmamızı sağlarlar. Bu durum içerisinde uyuması gereken beyin bir anda uyanır ve kaslar uykudadır. Bu felç halini kişi kendinde gözlemler ve büyük bir paniğe kapılsa da asla hareket edemez. Neden yaşandığı tam olarak bilinemese de uyku bozuklukları olan kişilerde, strese çok maruz kalınan dönemlerde sık sık yaşanması stres nedenli olabileceğini açıklamaktadır. İlaç kullanan kişilerde yan etkilerinin olabileceği söylenir. Nedenleri arasında uykuda yatılan pozisyonun sebep olabileceği ve gece ağır yenen yemek ardından meydana geleceği bilinmektedir.

Uyku felcini yaşamamak için veya sebeplerini en aza indirmek için bazı noktalara dikkat etmek gerekir. Uykunun uyulacağı yerin mutlaka karanlık olması gerekir. Işıklı olan bir ortamda uyumak uyku kalitesini düşürebileceği gibi uyku felcini de tetiklemiş olacaktır.

Uyku kalitesi için düzenli uyku şarttır. Günde en az 7-8 saat uyku uyunması gerekir. Bu saatten az uykusu olan kişilerde uyku felci ve daha birçok bozukluğun meydana gelmesi kaçınılmaz olmaktadır. Düzenli ve kaliteli bir uyku bütün problemlerin önüne geçmektedir.

Uyku felci yaşayan kişilerde halüsinasyon görme olasılığı yüksektir. Her bireyde olması durumu söz konusu değildir. Bazı durum ve kişilerde uyku felcinde uçtuğunu hissetme ve tavana doğru yükseldiğini hissetme gibi durumlar yaşanması mümkündür. Buna neden olan durum ise orta beynin uyku felci sırasında tetikte ve baskın olarak olması halidir.

UYKU FELCİNİN BELİRTİLERİ NELERDİR?

Uyku felcinin en temel belirtisi kas katılığı ve hareketsizliğidir. Uykuya daldıktan kısa bir süre sonra kendini belirtir. Kişi uykudadır ve beyin uyanıktır, kaslar asla hareket edemez bu belli bir süre sonra sona erer ve kişi tamamen uyanmış olur. Ya da dışarıdan bir seslenme ve dürtü ile de kişi kendine gelebilmektedir.

Uyku felci sırasında kişi 3 faklı çeşit olan halüsinasyona maruz kalır. Bunlardan ilki;

• Davetsiz misafir halüsinasyonlar; Uykunun uyuduğu ortamda farklı bir kişinin varlığı söz konusudur. Odada var olan tehlikeli kişi, bireyi strese sokar.
• Göğüs basıncı halüsinasyonları; Kişi uyku felci esnasında derin nefes alamaz ve birinin onu boğduğunu düşünür. Davetsiz misafir halüsinasyonun tetiklenmesi ile ortaya çıkar ve karabasanın kişiyi boğduğu düşüncesi oluşur.
• Motor halüsinasyonları; Uçma, koşma, atlama vb. hareket içeren rüyalar esnasında kişi gerçekten uçtuğunu düşünür. %90 korku ile ilişkili olan bu halüsinasyonlar kişiyi rahatsız ederek yaşam kalitelerini düşürmektedir.

Uyku felcinin belirtileri farklılık göstererek belirli alt temellerle ilişkilendirilmektedir;

• Uyku apnesi; Uyku apnesi olan kişilerin uyku felci yaşama oranı daha yüksektir. Bu sebeple var olan uyku bozukluğunu tedavi etmek gerekir.
• Bacak krampları; Geceleri bacak kramplarının artması olası durumlardır. Krampları artan kişilerin uyku felci yaşaması daha fazladır.
• Gündüz uyku eğilimi; Gündüzleri uyku eğilimi olan kişilerin gece uykusunu uyumaması durumunda uyku felcinin ortaya çıkması mümkündür. Vardiyalı çalışan kişilerin özellikle yaşadığı bu durum, uykusuz kalma ve uyku düzeni bozukluğu nedeniyle yaşanmaktadır.
• Psikolojik rahatsızlıklar; Psikolojik rahatsızlığı olan; panik bozukluk, anksiyete, depresyon gibi hastalıkları yaşayan kişilerin uyku felcini yaşaması daha fazladır. Ağır travma, yaralanma, boşanma, cinsel istismar, alkol bağımlılığı vb. durumlardan sonra meydana gelen bu hastalıklar tetikleyici unsurlardır.
• Genetik; Aile geçmişinde var olan uyku felci durumu kişiyi yatkınlık noktasında tutar. Bazı hayal dünyası çok gelişmiş kişilerin uyku felci problemi yaşamaları mümkündür.

UYKU FELCİNİN TEDAVİSİ NASIL YAPILIR?

Yaşanılan bu zor durumda yapılması gereken tek şey bir uzmandan yardım almak olacaktır. Uyku felcinin tedavisinde doktor kişinin öyküsünü, yaşadığı bulguları değerlendirerek kişiye bazı testler uygular. Kişi uyku laboratuarında EEG’si izlenerek tam teşhis konmaya çalışılır.

Beyin dalgaları incelenerek bir ya da birden fazla uyku problemi var mı araştırılır. Eğer bir tek uyku bozukluğu mevcut ise uygun ilaç tedavisi uygulanarak uyku problemi düzenlenme amaçlanır. Depresyona maruz kalarak çeşitli psikolojik hastalıkları yaşayan kişilerde uyku felci ve bozuklukların görüle olasılığı daha fazladır. Altta yatan çatışmanın antidepresan kullanımı ve uyku düzenleyici ilaçlar ile tedavi edilmesi amaçlanır.

Doktor önerisi ile alınan ilaçlarda REM döngüsünü bozmayan ve uyku problemini destekleyici olarak uygulanan tedavide kişiden kişiye farklılık gösterir.

Bu durumlara ek olarak uyku felcinin tedavisine katkı sağlamanız adına yapılması gereken önemli huşular ise şöyle;

• Stresinizi mutlaka yönetin ve o şekilde uykuya dalmaya çalışın. Ilık bir duş almak bu durumu rahatlatacaktır.
• Yatış pozisyonlarınıza her zaman dikkat edin. Sağ tarafınıza doğru yatmaya özen gösterin, dinimizin de tavsiyesi bu yöndedir.
• Uyku felci esansında mümkün olduğunca bacak kaslarınızı hareket ettirmeye çalışın, hareket etmeye çalışmak uyku felcinden sizi uyandıracaktır.
• Gece yemeklerini ortadan kaldırın. Gece yemek yenip yatıldığı zaman mide rahatsız olarak uyku felcine ve başka çeşit sıkıntılara mahal vermiş olacaksınız.