yüzyılın deneyinin ilk aŞaması başarılı geçti
Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) yapımı yıllar süren ve evrenin oluğum sırlarını ortaya çıkarması beklenen dünyanın en büyük parçacık hızlandırıcısı ”Büyük Hadron Çarpıştırıcısı”(Large Hadron Collider-LHC) başarıyla çalıştırıldı. California Üniversitesi Fizik Bölümü ÖĞretim Üyesi Doç. Dr. Gökhan Ünel, AA muhabirine CERN’deki gelişmelerle ilgili bilgi verirken, bugün büyük hadron çarpıştırıcısının ilk kez test edildişini aktardı. Ünel, ”Bugün büyük hadron çarpıştırıcısı çalışmaya başladı. Bundan sonra protonların çarpıştırıcıda döndürülmesine devam edilecek. Bu deney artık başladı ve yüksek enerjilerde devam edecek” dedi. Ünel, hızlandırıcıda iki ayrı proton demetinin bulunduşunu, bunlardan birinin saat, dişerinin de ters yönde döndüşünü belirterek, ”Bugün CERN’de saat yönünde dönen proton demetini daha az enerjiyle ve daha az proton sayısıyla başarıyla attırdık. Protonlar detektörün içinden geçti ve detektörün içinde bıraktığı izleri gördük ve bu bizi çok heyecanlandırdı” dedi.
Bugün ilerleyen saatlerde dişer yöndeki proton demetinin halkada döndürüleceğini anlatan Ünel, bu demetlerin birbirinden başımsız olduğunu dile getirerek, ”AkŞam saatlerinde bu iki demeti birbiriyle çarpıştırmayı deneyeceğiz. Bu, düşük enerji seviyelerinde olacak. Yani 0.450 Tera elektron volt ya da trilyon elektron volt (TeV) seviyelerinde” diye konuştu. Enerjinin 7 TeV seviyesine çıkmasının ardından ATLAS ve CMS deneylerinde yeni hızlandırıcı üzerinden 10-15 yıl veri toplamanın planlandığını ifade eden Ünel, ”Bu aŞamadan sonra hızlandırıcı daha da güçlendirilecek ve deneyler daha da hassas hale getirilecek” dedi. Bugünkü aŞamayla hemen sonuca ulaşmanın beklenemeyeceğini vurgulayan Gökhan Ünel, deneyle ilgili beklenen gelişmeleri şöyle anlattı:
İşte kıyamet makinası
”Düşük enerjide yani 1 TeV seviyesinde bugün başlatılan çarpıştırmaların
Ekim ayı içinde 5 TeV seviyesine çıkması hedefleniyor. 5 5 TeV yani kademeli olarak 10 TeV seviyesine ulaşıncaya kadar, Aralık ayına kadar elimizden geldişince veri toplayacaşız. Aralıkta 2 ya da 3 hafta, yılbaşı tatili nedeniyle deney durdurulacak. Ondan sonra istedişimiz enerjiye ulaşmak için çalışmalara yeniden başlayacaşız.”
AA
