Islak Saçla Dışarı Çıkmak Sizi Hasta Etmez: Soğuk Algınlığının Gerçek Nedeni
“Saçın ıslakken dışarı çıkma, hasta olursun!” Bu cümleyi annelerden, büyükannelerden defalarca duymuşuzdur. Soğuk havada üşümenin ya da ıslak saçla dolaşmanın doğrudan soğuk algınlığına yol açtığına yaygın olarak inanılır. Oysa soğuk algınlığının gerçek nedeni hava ya da ıslaklık değil, bir virüstür. Üşümek tek başına yoktan bir hastalık yaratmaz.
Soğuk Algınlığına Aslında Ne Sebep Olur?
Soğuk algınlığı, başta rinovirüsler olmak üzere yüzlerce farklı virüsün üst solunum yollarına yerleşmesiyle ortaya çıkar. Bu virüsler vücuda; hasta birinin öksürüp hapşırmasıyla havaya yayılan damlacıklar yoluyla ya da virüs bulaşmış yüzeylere dokunup ardından elle buruna, ağıza veya göze temas etmekle girer. Yani hastalanmak için ortada mutlaka bir virüs olması gerekir. Ne kadar üşürseniz üşüyün, etrafta o virüs yoksa soğuk algınlığına yakalanmazsınız.
Peki Bu İnanç Neden Bu Kadar Yaygın?
Bu konu şöyle yanlış bilinir: soğuk algınlığı kış aylarında arttığı için, “soğuk” ile “hastalık” arasında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi kurulur. Gerçekte ise iki olay aynı mevsime denk geldiği için karıştırılır. Kışın insanlar kapalı ve havalandırması az ortamlarda birbirine daha yakın bulunur; bu da virüslerin kişiden kişiye geçmesini kolaylaştırır. Ayrıca bazı solunum virüsleri soğuk ve kuru havada daha uzun süre canlı kalabilir. Yani hastalığı artıran şey havanın soğukluğu değil, soğuk mevsimde değişen yaşam koşullarımız ve virüsün davranışıdır.
Üşümenin Hiç mi Etkisi Yok?
Bazı laboratuvar çalışmaları, soğuğa maruz kalmanın burun bölgesindeki bağışıklık tepkisini bir miktar zayıflatabileceğini ve böylece zaten bulaşmış bir virüsün etkisini biraz kolaylaştırabileceğini öne sürmüştür. Ancak buradaki kilit nokta şudur: bu durumda bile hastalanmak için önce vücutta bir virüsün bulunması şarttır. Islak saç ve soğuk, olsa olsa sizi üşütüp rahatsız eder; tek başına hastalık üreten bir kaynak değildir.
Soğuk Algınlığından Korunmanın Doğru Yolu
Mademki sorumlu virüslerdir, korunmanın yolu da virüsten uzak durmaktan geçer: elleri sık sık yıkamak, kalabalık ve kapalı ortamları havalandırmak, hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak ve elleri yüzden uzak tutmak. Saçınızı kuru tutmak sizi üşümekten korur, ama virüsten korunmanın yerini tutmaz. Kısacası ıslak saçla dışarı çıkmak sizi hasta etmez; sizi hasta eden, ortamdaki virüsle kurduğunuz temastır.
