Kilis Gezi Rehberi

Suriye ile komşuluk eden ve bir geçiş kapısı olan Kilis, 1927 Yılında Gaziantep’e bağlı bir ilçe iken 1995 yılında il statüsüne geçmiş. Türkiye’nin karayolu sınır kapılarından biri olan Kilis’teki Öncüpınar Sınır Kapısı ile Suriye topraklarına geçiliyor. Güneyine Suriye’yi alan Kilis, diğer yönlerden Gaziantep’e bağlı çeşitli ilçelerle çevrilmiştir.

Akdeniz iklimi ile Doğu Aandolu ikliminin kesişme noktasında olan kent, farklı iklimsel özellikler göstermektedir.Yazlar kurak ve sıcak, kışlar ılık ve yağışlı geçer. Bitki örtüsü de step ve Akdeniz bitki özelliği arasında değişir. Zeytin ve üzüm kentteki en önemli ürünlerdir. Saten kumaş üzerine aynı renk iplikle işlenerek yapılan “Kilis Yorganı” da Kilis için önemli bir ekonomik üründür.

Plaka No: 79

Kilis Tarihi

Kilis’te bilinen en eski uygarlık Halep Krallağıdır. M.Ö. 1700’lerde Hitit’lerin önemli kentlerinden olan Kilis, Asur, Med, Pers ve Makedonlar’dan sonra Seleukos’ların egemenliği altına girmiş. Daha sonra Roma İmparatorluğu’na geçen kent, Bizans’tan sonra 639 yılında, Hz. Ömer zamanında Ravanda Kalesi ile birlikte savaşsız olarak İslam topraklarına katılmış. 985 Yılında tekrar Bizans topraklarına katılan Kilis, Bizans’lılar ile Araplar arasında bir kaç kez el değiştirmiş. 1071 Malazgirt savaşından sonra Bölgede Selçuklu İmparatorluğuna bağlı bir Türk Devleti kurulmuş. 1084’ ten sonra Kilis ve yöresine Türk Bey ve Oymak’ ları yerleştirilmişler. 23 Ağustos 1516tarihinde yapılan Mercidabık savaşıyla Osmanlı taopraklarına katılan Kilis, Halep’e bağlı bir saancak olur. 1915 yılında Osmanlı Devletinin yenik düşmesyle 1918 ine karşın, önce İngilizler’ in, sonra Fransızlar’ ın istilasına uğramış, 7 Aralık 1921 yılında düşman işgalinden kurtulmuştur.

İlçeleri : Kilis Merkez, Elbeyli, Musabeyli, Polateli.

Canbolatoğulları :

Canbolat ailesi Kilis ve Halep yöresinde yerleşik önemli bir aileydi. Kilis çok uzun yıllar Halep’e bağlı bir sancak olarak yaşamıştı. Ailenin tarihi Eyyubi’lere kadar gitmektedir. Canbulad adlı bir Memlük elçisinin II.Bayezid zamanında İstanbul’daki saraya gittiği burada talim ve terbiye gördüğü bilinmektedir. Kayıtlarda Kilis ve çevresinin Canbolad ailesine yurtluk olarak verildiği de biliniyor. Bu aileden gelen beyler uzun süre burada etkili olmuşlar hatta zaman zaman Osmanlı sarayını da zora sokmuşlardır. Kent, en parlak dönemlerini bu aile zamanında yaşamıştır. Kilis’te aileden kalan Cami, çeşme , kervansaray, bedesten, tekke ve hamamlar bulunuyor.

Mercidabık Savaşı

Yavuz Sultan Selim ile Memluk Devleti arasında yapılan birinci savaştır. Günümüzde Kilis sınırları içinde kalan Mercidabık Köyü yakınında yapılmış, Osmanlı’ların zaferiyle sonuçlanmıştır. Savaş sonrasında Suriye, Lübnan ve Filistin Osmanlı topraklarına katılmıştır. Mercidabık zaferi, Halifelik makamının Osmanlı hanedanına geçiş kapılarının açılmasını sağlamıştır.

Kilis Ulu Camii (Cami-i Kebir)

Hacı Gümüş Mahallesi’ndedir. Kentin en eski ve en büyük camisidir. 1339 Yılında, Memlükler döneminde Hacı Halil tarafından yaptırıldığı tahmin ediliyor.

Kilis’te, meydan ve sokak çeşmeleri “Kastel ” adıyla anılmaktadırlar. İşte onlardan en önemlileri;

Küçük Çarşı Kasteli :
Kilis Bölük Mahallesi, Binbaşı Sokağı’ndadır. İki onarm kitabesi olmasına karşı, yapım kitabesi bulunmamaktadır. Ancak Hafafzade Hacı Mustafa oğlu, Hacı Mehmet oğlu Hacı Osman’ın, Tuğlu Hamamı ile ilgili vakfiyesinde Küçük Çarşı Çeşmesi ismi ile bir çeşme yaptırdığı yazılıdır. 3.40×3.40 m. ölçüsünde iki cepheli bir meydan çeşmesidir.

Kurdağa Kasteli : Bölük Mahallesi’nde, Kurdağa Caddesi ile Binbaşı Sokağı yöresindedir. 1635 yılında Kilis voyvodası Kurdağa tarafından yaptırılmış tek girişli bir çeşmedir. İkinci bir su deposu ve hayvanların kullanımı için yapılmış ayrı bir teknesi (yalak) de olan yapıya sonradan üç yandan açık kemerli ve üzeri kubbe ile örtülü bir sundurma eklenmiştir. Suyu Kalleş Dağı yöresindeki Mıh Kuyusu adlı kuyulardan gelmektedir.

İspir Paşa Kasteli (İbşir Paşa Kasteli) : 1654 Yılında Sadrazam Mustafa İpşir Paşa tarafından yaptırılmış.
Eski Hamam Kasteli : Maşatlık Mahahlesindedir. Aynı isimle anılan hamamla beraber 1562 yılında Emir Canbulad tarafından yaptırılmıştır.

Eski Kilis Evleri :

Geleneksel Kilis evi, avlu, mutfak ve oda haricinde bir de mağaraya sahiptir. Beyaz ve kirli sarı renkte yerel taşlarla yapılmışlardır. Kapı girişlerinde ve penceere kenarlarında renkli taşlarla belirlenmiş kuşaklar bulunur. Eski Kilis evleri kuzeyden gelen soğuk rüzgarlardan korunmak ve güneşten daha fazla faydalanmak düşüncesiyle doğu-batı yönünde konumlandırılmışlardır. Kilis uzun yıllar Gaziantep’e bağlı bir ilçe olarak kaldığından kent dokusu da bu şehrin etkisinde kalmıştır. Taş evler de dar sokaklar da Gaziantep çağrışımı yaparlar.

1850 Yılında inşa edilen Toros Ağa Konağı (Şehit Sakıp İlkokulu) ve 1925 yılında inşa edilen Neşet Efendi Konağı Kilis’te görülmesi gereken konak örneklerinden en önemlileridir. Neşet Efendi Konağı, dönemin en iyi taş ustaları tarafından, “Kesmelik Taş Ocaklarından” gelen kesme taşlarla bahçeli, bodrum üzeri iki katlı olarak inşa edilmiştir. Yapıda renkli İtalyan ve Gaziantep mermeri yanısıra Gomalak ağacı kerestesi de kullanılmıştır.

Ulaşım :

Havayolu : En yakın Havaalanı Gaziantep’tedir. Kilis’e uzaklığı 40 kilometredir.
Arota Seyahat Acentası
Tel: 0348-814 49 12

Karayolu : Otogar Tel: 0 (348) 813 28 33

Otobüs Firmaları :

Çayırağası VIP
Mersin, İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir, Antalya, Adana, Gaziantep, İzmit, Balıkesir, Uşak, Konya, Eskişehir ve Kütahya
Tel: 444 00 27

Hidayet
İstanbul, Osmaniye, Adana, Mersin, Alanya, Antalya, Konya, Afyon, Uşak, İzmir, Çeşme, Kuşadası, Ankara, Eskişehir, Bursa, Balıkesir, Kahramanmaraş, Sivas, Tokat, Amasya, Samsun
Tel: 444 00 02

Sev-Tur
İslahiye, Osmaniye, Adana, İskenderun, Kırıkhan, Hatay
Tel: 0348-814 20 93

Özgür-Tur
Gaziantep
Tel: 0348-813 35 55

Esen-Tur
Musabeyli, Hassa, Kırıkhan, Hatay, İskenderun, İslahiye, Nurdağı, Osmaniye, Ceyhan, Adana
Tel: 0348-822 12 33