kaynak inceleme – beden eğitimi ve sporda oyunla eğitim

BEDEN EĞİTİMİ ve SPORDA OYUNLA EĞİTİM KİTABININ İNCELENMESİ

Kitabın yazarı: Yrd.Doç.Dr.Muhsin HAZAR (Gazi Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu ÖĞretim Üyesi)
Kitabın tasarımı ve baskıs? TUTİBAY LTD.?T?’ye ait
Kitap Ankara’da 1996 yılında basılmıştır.

ÖNSÖZÜ:
Oyunla ilgili çalışmalar denilince ilk akla gelen Hollanda’lı tarihçi,yazar Johan Huizinga’dır. Huizinga 1938’de yazdığı “Homo Ludens” adlı eserinde insanın en temel özelliğinin oyun oynama (oyunculuk) olduğunu ortaya koymuştur.
Bilimsel olarak oyun ve oyunla eğitim çalışmaları,dünyada yaklaşık olarak 1950’li yıllarda başlamıştır. Bizim ülkemizde ise,1970’li yıllarda filizlenmeye ve şekillenmeye başlamıştır. Bu alanda sayın Ruhi Sel’in çalışmaları ve gayretleri takdire sayandır.
Bu kitap,insanın yaşamı ve konumu ne olursa olsun,yaradılığı gereği sadece şekli değişmekte olan oyun oynama eğiliminin değerlendirilerek,belirlenmiş hedefler açısından bir arağ olarak kullanılabileceğini ortaya koyma amacı gütmektedir.
Kitabın hitap ettişi alan ise; ana okulları,ilk okullar,orta dereceli okullar,üniversitelerin Beden Eğitimi ve Spor Bölümleri ve sporla yakından ilgilenenlerdir.

İÇİNDEK?LER KISMI:
Birinci bölüm: Oyunun kavramı,sınıflandırılması ve çocuğun gelişimine etkileri.
1.Oyun kavramı.
2.Oyunun Doğuşu ve gelişimi
3.Oyunun tanımı ve yapısal temelleri
4.Oyunların sınıflandırılması
a/ şans oyunları, b/ gösteri-rol oyunları, c/ macera-heyecan oyunları, d/mücadele-yarışma oyunları (fiziksel beceri oyunları,fiziksel beceri ve strateji oyunları,strateji oyunları, strateji ve şans içeren fiziksel beceri oyunları
5.Oyun ve çocuk
6.Oyunun çocuk gelişimine etkileri
a/ oyunun fiziksel gelişim ve sağlık üzerine etkisi, b/ oyunun sosyal gelişim üzerine etkisi, c/ oyunun psikolojik (kişisel) gelişim üzerine etkisi, d/ oyunun zeka gelişimi üzerine etkisi.
7. eğitimde oyunun kullanılması

İkinci bölüm: Eğitsel oyunlar
1.Yapıs? ve özellikleri:
a/ motivasyon, b/ özgür ortam olması, c/motorik özellikleri test etme imkanı, d/ sonucun belirsizliği, e/ birliktelik (beraberlik) ilişkisi, f/ karmaşıklık
2.Eğitsel oyunların sınıflandırılması:
a/ oyun karakterine göre (taklit oyunları,mücadele oyunları,basit sportif oyun formları), b/ oyun seçmede ve oynamada etkili olan özelliklere göre (yağ gruplarına göre,oynandıkları alanlara göre,oyundaki oyuncu sayılarına göre,oyunların oynanma düzenlerine göre,araç ve gereçlere göre,oynanma-oynatılma amaçlarına göre.
3.Eğitsel oyunların motorik özelliklerin gelişmesi üzerine etkisi:
a/ kuvvet gelişimine etkisi, b/ çabukluk gelişimine etkisi, c/ dayanıklılık gelişimine etkisi, d/ esneklik-hareketlilik gelişimine etkisi, e/ koordinasyon ve beceri gelişimi üzerine etkisi.
4.Beden Eğitimi ve Spor Eğitiminde eğitsel oyun:
a/ hazırlık, b/ dinlenme, c/ beden eğitimi dersinde (ana bölüm) eğitsel oyun, d/ spor eğitiminde (antrenmanda) eğitsel oyun.
5.Fiziksel engelli çocuklarda eğitsel oyun çalışmaları.
6.Oyunun planlanması ve oyun seçimi:
a/ oyunun eğitsel değeri ve amacı, b/ oyuncu seviyesi, c/ oyunun yeri, d/ oyunun araç ve gereçleri, e/ oyunun süresi.
7.Oyunun öğretimi.
8.Oyunun Yönetimi.
9.Oyunun çeşitlendirilmesi.
10.Eğitsel oyunların oynatılmasında disiplin,ceza ve ödül:
a/ disiplin, b/ ceza, c/ ödül.
11.Eğitsel oyunların değerlendirilmesi:
a/ oyun planının değerlendirilmesi, b/ oyuna katılanların (öğrencilerin) değerlendirilmesi, c/ öğretmenin kendi kendini değerlendirmesi.
12.Liderlik.
13.Oyun liderlişi ve kişisel özellikler.

Üçüncü bölüm: Oyun formları
1.Dikkat geliştirici oyunlar:
-hatip,sessiz sinema,suçlu ve avukatı…
2.Kuvvet geliştirici oyunlar:
-kral kim,kapandaki dev,çökmeli top atma…
3.Çabukluk geliştirici oyunlar:
-tilki dışarıya çık,tuttum dur oyunu,deve-cüce…
4.Koordinasyon geliştirici oyunlar:
-pas yarığı,yengeç yarığı,top sürme yarığı…
5.Dayanıklılık geliştirici oyunlar:
-horoz dövüşü,hareketli tav?anc?k,yat-kalk…
6.Beceriklilik geliştirici oyunlar:
-kurtaran kasa,duvar topu,dans eden çember…
Kaynaklar.

Yazar kitapta oyun kavramından oyunun Doğuşu ve gelişiminden bahsederek; “Almanca’da Spiel,ıngilizce’de play ve games,Fransızca’da jeu kelimeleri oyunun yaklaşık karşılıklarıdır. Türkçe’de oyun sözcüşü Yakut’ların kullandığı ad, “oyun,uyun”du. Hayat oyunla başlar,oyunla biter. Bir bakıma hayatı,çok renkli oyun diye tanımlayabiliriz” diye yazmıştır. Daha sonra oyunun tanımın? yaparak oyunları sınıflandırmıştır: şans,gösteri-rol,macera-heyecan ve mücadele-yarışma oyunları.
Yazar ayrıca oyunun çocuk gelişimine olan etkilerini de açıklamıştır (fiziksel,sosyal,psikolojik ve zeka gelişimi).
İkinci bölümde yazar bu sefer eğitsel oyunlardan bahsetmiş. Ve onların da yapısı ve özelliklerinden bahsederek sınıflandırmıştır (oyun karakterine göre,oyunu seçmede ve oynamada etkili olan özelliklere göre). Ayrıca oyunun öğretimi,yönetimi,oyunda disiplin ve cezadan bahsederek eğitsel oyunları değerlendirerek ikinci bölümü noktalamıştır.
Yazar üçüncü bölümde de dikkat,kuvvet,çabukluk,koordinasyon,dayanıklılık ve beceriklilik geliştirici oyun örnekleri vermiş.

Kitabın olumlu yönleri:
İlk önce oyunun tanımı,yapısı kavramı daha sonrada eğitsel oyunlardan bahsedilmiş. Son olarak ta bu oyunlar örnekler verilmiş. Oyunun tanımından sınıflandırılmasına kadar bilgiler verilmiş. Oyunun öğretimi ve yönetimi hakkında bilgi verilmiş. Ve en önemlisi oyunun çocuk gelişimine olan etkilerinden bahsedilmiş. Bir Beden Eğitimi öğretmenin çocuklara hangi oyunları nasıl oynatılaca?ın? bilmesi gerekir. Bunu da bu kitaptan sağlayabilir. Hatta anne ve babalar bile faydalanabilir bu kitaptan.

Kitabın olumsuz yönleri:
Oyun ve eğitsel oyun diye ayrılmış. Oyun zaten eğitici bir araçtır. Tüm oyunlardan bir şeyler öğrenilir ve geliştirilir.

Kitapta ulaşılması istenen hedefler:
Öğrencilerin oyun aracılığıyla fiziksel,sosyal,psikolojik,zeka gelişimlerini arttırabilme; oyun kavram ve tanım bilgisi.

Kitabın öğrenciye yararı:
Bu kitaptaki oyunları oynayarak öğrenci motorik özelliklerini geliştirir,sosyal açıdan,psikolojik açıdan,zeka ve fiziksel olarak gelişimini tamamlar. Ayrıca liderlik duygusunu tadar,disiplin ve cezayı öğrenir.

Kitabın öğretmene yararı:
ÖĞretmen,öğrenciye bu tür oyunlar sağlayabildişi için mutlu olur,kendinden emin olur ve çocuklar tarafından sevilir.