Martha Graham

Martha Graham, 11 Mayıs 1894 doğdu, 1 Nisan 1991 tarihinde hayatını kaybetti. Modern dansın gelişmesin büyük etkisi vardır. Hem dans etmiş hemde kareograf olarak çalışmıştır. Picasso görsel sanatları ne kadar etkilediyse Graham da dansı en az o kadar etkilemiştir.

Graham, şaşırtıcı hareketlerle canlandırıcı bir kareograftı. Tutkuyu ortaya çıkaran yeni bir hareket dili geliştirmiştir ve bunu sadece insan hareketlerini yapılabilirliği ile ortaya koymuştur. Martha Graham 70’li yıllarına kadar dans etmiş ve kareograflık yapmıştır taki ilk dansçısı beyaz sarayda dans edene kadar ve yurt dışında kültürel etkileşimde bulunana kadar. Bu çabaları ona Amerika’nın en yüksek sivil ödülü olan Özgürlük Madalyasını kazandırmıştır. Hayatı boyunca onurlu bir yaşam sürmüştür. Şöyle bir sözü vardır: tüm hayatımı dansla ve bir dansçı olmakla harcadım. Bu hayatımı çok yoğun bir hale getirdi. Bazen bu hoş olmuyor. Bazen korkunç oluyor. Fakat yinede bu kaçınılmaz bir şey. Bu sözleri ile dans etmeye ne kadar bağlı olduğunu anlatan Martha Graham yaşamı anlayışı ve yaptıkları ile dansın gelişmesini sağlayan önemli bir kişidir.

Hayat akışına bakacak olursak

(Pittsburg, Pennsylvania, 1894). 1913-16 arasında Los Angeles’teki Cumnock School’da öğrenim gördükten sonra Denishawn School’a girdi, Ruth Saint Denis ve Ted Shawn’in önce öğrencisi (1916-1919), sonra asistanı (1919-23) oldu. O sıralar Denishawn School dans grubunun müzik yönetmeni olan Louis Horst’un yüreklendir-mesiyle bağımsız olarak çalışmaya başladı. Çok erken yaşlardan beri Amerika’ da yan yana yaşayan çeşitli kültürlerle içli dışlı oldu, Mary Wigman’in anlatımcı dansından ve yere oturarak gövdenin üst bölümünü, sonra da ayakta tüm vücudu çalıştıran bir eğitim tekniğinden etkilendi. Çalışmalarının ilk ürünlerini önce New York’ta 48. caddedeki tiyatroda, sonra da Klaw Theater’da (Three Poems of the East; müz. L. Horst’un) sergiledi.

Martha Graham, zeminden hiç kimsenin yararlanmadığı ölçüde yararlandı. Ona göre hareket, doruğa çıkış ve rahatlayışla bir çevrimdir. Soluk alıp vermede, tüm hareket-lerdeki karşıtlıklardan yararlanmayı bildi. Geleneksel bale terimlerini bir yana iterek, dilini bir merkez noktasından başlayan hareketin sürekliliği üzerine kurdu. Gösterişli amutları izleyen şaşırtıcı düşüşler İçin, kendi contraction-release tekniğinden yararlanarak boşlukta çalışmayı, zeminde çalışmayla birleştirdi. Üslubu, bir yaratıdan çok, tüm doğal pozisyonların ve vücut hareketlerinin dansa uyarlanmasıydı. Başlangıçta Martha Graham, yalın sahneyi yeğledi: dekora yer vermedi, sade giysiler ve ışık oyunları kullandı. Daha sonra, sahne efektleri, daha karmaşık ışık düzenleri ve rolün özüne uygun giysilerden yararlandı, isamu Noguchi, Rouben Ter -Arutunian gibi yetenekli dekoratörlerle (kendisi de birçok kostümün tasarımını hazırladı) ve Norman Dello Joio, Alan Hovhaness, Carlos Surinach, William Schuman gibi bestecilerle çalıştı.
1930′da kurduğu M. Graham Dance Group, ABD’de, kurucusunun tüm yapıtlarını sahneledi: Lamentation (1930), Tragic Patterns (1933), American Provincials (1934), Panorama (1935), immediate Tragedy (1937). Martha Graham 1938′de gerçek bir topluluk kurdu: Martha Graham Dance Company. Erick Hawkins, Merce Cunningham, Bertram Ross gibi birbiri ardından kendisine eşlik eden dansçılar ve Robert Cohan, Paul Taylor, May O’Donnell, Pearl Lang, Yuriko gibi solocular olağanüstü yorumcular olarak bu toplulukta ünlendiler. 150′yi aşkın ko-regrafi yapan Graham, yapıtlarına kısa sürede teatral bir biçim kazandırdı. Bu biçim en başarılı anlatımına antik trajedinin büyük efsanelerinden yararlanarak yarattığı balelerde ulaştı: Ciytemnestra (1958), Phaedra (1962), Myth of a Voyage (1973). Her koregrafisi sanat yaşamında bir aşamayı belirtiyordu: Frontier (1935), American Document (1938), Letter to the World (1940), Deaths and Entrances (1943), Appalachian” Spring (1944), Cave of the Heart (1946), Night Journey (1947), Diversion of Angels (1948), Seraphic Dialogue (1955), Episodes (G. Balanchine ile, 1959), Secular Games (1962), The Witch of Endor (1965), Cortege of Eagles (1967), Plain of Prayer (1968), The Archaic Hours (1969).

1969′da sahne yaşamını bıraktı, dört yıl aradan sonra yeniden koregraf olarak etkinlik göstermeye başladı: Myth of a Voyage, Mendicants of Evening (1973), Lucifer (1975) [Margot Fonteyn ve Rudolf Nureyev için], The Scarlet Letter (1975), Adorations (1975), Phaedra’nın düşü [Phaedra’s Dream) [1983], Bahar ayini (The Rife of Spring) [1984], Şarkı (Song) [1985],
Çeşitli kuşaklardan koregraflar üzerinde önemli etki bırakan Graham’ın solocularından çoğu (Yuriko, Helen McGehee, Ethel Winter), kendilerini onun yöntemini öğretmeye adadılar: Londra’da ve Tel -Aviv’de onun-koruyuculuğu altında okullar açıldı; London Contemporary Dance Theatre ve Batsheva Dance Company onun sanatsal öncülüğünde bulunmakla övündüler.
1973′te The Notebooks of Martha Graham (Martha Graham’ın not defteri) adlı kitabını yayımladı.

Martha Graham hakkında wikipediadan detaylı bilgi alabilirsiniz.