Hasankeyf Örenyeri: Dicle Kıyısında Bin Yılların İzini Taşıyan Antik Kent
Batman’a yolu düşen herkesin mutlaka görmesi gereken yer olan Hasankeyf, Dicle Nehri’nin kıyısında yükselen ve binlerce yıllık geçmişiyle insanı adeta zamanda yolculuğa çıkaran bir açık hava müzesi gibi. Adını “kaya hisarı” anlamına gelen Hısnıkeyfa’dan alan bu antik kent, yüzyıllar boyunca pek çok medeniyetin uğrak noktası olmuş.
Hasankeyf’in konumu aslında tüm hikâyesini özetliyor. Diyarbakır ile Cizre arasındaki önemli bir kara ve su yolu güzergâhında bulunması, kenti yüzyıllarca bir ticaret ve kültür kavşağına dönüştürmüş. Roma döneminde İran sınırını gözetmek için buraya bir kale inşa edilmiş; sonrasında Emeviler, Abbasiler ve Artukoğulları kente damga vurmuş. Özellikle Artuklular zamanında Hasankeyf en parlak günlerini yaşamış, dönemin en görkemli yapılarıyla bezenmiş.
Şehrin el değiştirme hikâyesi burada bitmiyor. 1071 Malazgirt sonrası Selçukluların eline geçen bölge, daha sonra Eyyubiler, Akkoyunlular ve Safevilerin egemenliğini görmüş. Nihayetinde 1515’te Yavuz Sultan Selim’in Doğu Seferi ile Osmanlı topraklarına katılmış. Yani burada attığınız her adımda farklı bir çağın izine basıyorsunuz; taşların arasında dolaşırken sanki sayfaları birbirine karışmış dev bir tarih kitabının içinde yürüyor gibisiniz.
Hasankeyf’i bugün özellikle anlamlı kılan bir gerçek de var: Höyüğün önemli bir bölümü artık Ilısu Baraj Gölü’nün suları altında. Bölgede yapılan kurtarma kazıları, Hasankeyf’i Anadolu’nun en eski ve en önemli neolitik yerleşmeleri arasına yerleştirdi. Demir Çağı ve Helenistik döneme ait izlerin yanı sıra Doğu Roma, Artuklu, Eyyubi ve Osmanlı dönemlerine ait yapı toplulukları gün yüzüne çıkarıldı.
Kentin en kıymetli eserlerinin bir kısmı, suların altında kalmaması için 2017-2019 yılları arasında titiz bir çalışmayla taşındı. Zeynel Bey Türbesi, Artuklu Hamamı, İmam Abdullah Türbesi, Orta Kapı ve Er-Rızk Camii gibi taşınmaz kültür varlıkları yeni kültürel park alanına nakledildi. Kazılarda bulunan taşınabilir eserler ise Hasankeyf Müzesi’nde ziyaretçileri bekliyor.
Gitmeyi planlıyorsanız bilmeniz gereken birkaç pratik bilgi: Hasankeyf, Batman-Midyat karayolu üzerinde ve şehir merkezine yaklaşık 37 kilometre uzaklıkta. En yakın havalimanı Batman’da; Mardin ve Diyarbakır havalimanları da makul mesafede. Yanınıza rahat bir ayakkabı ve bol su almayı unutmayın, çünkü bu antik kenti hak ettiği gibi gezmek için epey yürüyeceksiniz. Gün batımına yakın saatlerde Dicle’nin üzerine vuran ışık, Hasankeyf’i fotoğraf karelerinizin en güzeli yapacak.
Batman gezilecek yerleri ile ilgili diğer yazılar
Batman Gezi Rehberi: Batman’da Gezilecek En Güzel Yerler
