Gonadotropinler (LH ve FSH)

Gonadotropinler ön hipofiz hormonlarından TSH ile beraber, glikoprotein yapısında olan hormonlar grubuna girenler 26- 30.000 molekül ağırlığındadırlar. Bu hormonlar alfa ve beta alt birimlerine sub-unit) ayrılabilirler.
FSH Ifollikiil stimulan hormon L dişilerde yumurtalık follikiillerinin büyüme ve olgunlaşmasını sağlar. Erkeklerde ise seminiter tüblerin gelişmesi ve spermatosenesisi uyarız. LH (luteinizan hormon), follikül çatlamasını ovülasyon) ve corpusluteum OlUŞmasını sağlar. Erkeklerde LE, Levdig hilerelerlnden testosteron saigılanmasını Sağlar.
Kadınlarda ve erkeklerde. gonad hormonları artışı, gonadotropin salgılanmasını baskı altına alır. Gonadotropin salgılanması ile ilgili olan hipotalamik faktör. LH/FSHRE veya GnRH (gonadotropirı salgılatıcı hormon) şeklinde gösterilir. Varlığı kesndir. Sentezi yapılmıştır. Piyasada sedavide ve teşhis testlerinde kullanılmak üzere. bm lu nmaktad ir.
HİPOFİZ TÜMÖRLERİ
Hipofiz tümörleri ve hipofize yakın bölge tümörleri, tümörlerin baskı ve genişleme belirtilerine bağlı belirtilerle, hipofiz hormonlarının uygunsuz veya aşırı salgılanmasına bağlı belirtileri bir araya getiren klinik tablolar oluştururlar.
Hipofız bölgesi, tümörlerini Dillon’dan yararlanarak aşağdaki şekilde sınıflamamız mümkündür:
A- İntrasellar tümörler
1- Adenomlar
a- Kromofob adenomlar (R?)
h- Asidofjl adenomlar (l’ 59)
e- Basolli adenomlar (% 18)
d- Mikst arlenomlar (E 16)
e- Belirlenemeyen adenomlar
(E 5.5>
2 Kranıyoiaı-ıniomlar
3- Diğer tümörler

a- ölenıngıomıııı
b- Epidermoid tiımörler
e- Dermoid tümörıer
d- Sietastatik tümörler dzellikie meme tiımörü:
4- Kist
5- Boş sella ‘empty sella’ sendromu
6- Nadir sebepler: Optik nöroma ve karotis anevrizması.
B- Supraseliar lezv onlar
1- Kraniyofaringiomalar
2- Tüberküloz
3- Germinomalar
4- Pineal gudde tüırıbrler (teratom, kist, pinealoma. gilom).
5’ Optik hücre giioması.
Hipofiz tümörlerinin 10 mm. den küçük çapta olanlarına mikroadenom. daha buyük nianiarına makroadenom ad: verilir, Adenom büyüdükçe. seila’nın kemik dokusuna oaskı yapar. Sella hunutiarında büyümeve yol acar. Yanlara doğru büyüme halinde karotislere ve kavernbz sinüse baskı belirtileri ortaya çıkar. Yukarı-öne büyüme optik kiazma helirtilerine yol açar.
Inferior baskı halinoe sella tabanı ince- ur ve tümör sella tabanına baskı yanarak, sfenoid sinüse girebili’-. Yukarıya ve hipotalamusa baskı yapan tumör. bilinç bozuklukları. hiperfali ve anormal ısı regülasyonu gibi bulgular doğurur. Somatotropin salgılayan ve kortikotrop salgılayan adenomların bazıları hehıorajik infaktüs geçirebilirler. Bu durumda tümör belirtilerinin yerini hipopitüitarizm alır.
Hipofızde endokrin bakımından aktif olan hücreler, immünohıstolojik metodlarla hücre tiplerine göre avrılabilir.
— Melano-kortikotrop hücreler (MSH ve ACTH)
— Tirotropik hücreler (TSH saigılarl
— Gonadotropin salgılavan hücreler (FSH ve LH)
— Prolaktin salgılayan hücreler
— Büyume hormnnu salgılayan hücreler
Bazı hipofız tümörleri. normonal bakımdan aktif de olsalar ışık mikroskopu ile granülleri boya olmaz ve bu tip hücrelere kromofob adı verilir.
Hormon tavınleri yaygınlaşmadan önce, kromofob adenomiarın hepsi hormon salgılamavan adenomiar olarak kabul edilirdi. Fakat son yıllarda prolaktin salgılavan adenomların ve akromegalilerin ışık mikros kopu ile yapılan histolojik tetkikleri bunların büvul: kısmının kromofoh adenom L birlikte olduğunu göstermiştir.

Işık mikroskopu ile yapılan incelemeler hipof’ız adenorniannın % 80mm kromofob olduğunu gösterdiği halde, daha ileri tetkikler, bu oranı diışürmektedir. Yukarıda kromofob adenomların oranını bilinmez (% ?) göstermemizin sebebi budur,
Akromegali ve j igantzm
Lineer buyümenin tamamlanmasından önce oluşan adenohipofiz tümörü kaynaklı hipersomatotropinemi, jigantizme yoi açar. Lıneer büyüme durduktan sonra, aynı parejenez ile boy uzamaz. Ekstremıte uçları iç organlar ve çene kemiklerinde büyüme olur, Bu tabloya da akromegali adını veriyoruz. Akromegalid e, büyüme hormonu salgılanma mekanizması da bozulmuştur. Normal şartlarda büyüme hormonu salgilanması dopamin ve dopamın agonıstleri (mesela bromokriptin) ile uyanıldığı halde. akro’ megalide dopamin ve agonistleri büyüme hormonu (GH) salgilanmasmı baskılar.
Büyüme hormonunun çevresel organlara etkisinin direkt olmay’p somatomedin adı verilen aracı rolündeki proteinler ile

gerçekleştiği bilinmektahir. Somatomedin (leri in, karaciğerde sentezi yapılır.
Akromegali de deri kalınlaşmıştır. Sebore vardır. Dudaklann, dilin, buı-nun büyümesi, çenenin köşeli bir durum alması, yüze karakteristik görünümünü verir (Resim:
1-1). Ses kısıktır. Mandibula büyümesiyle prognıatism ortaya çıkar. Diş arahkiarı genişler. Kafa sinuslenınde genişleme olur. Kemik-kıriş geçitlerınde sıkışan sinirler, çeşitli nöropati tabiolan gösterirler. Karpal tünel sendromu bunlardan biridir. İç organlar büyür (visseromegali).
Akromegalikierin yaklaşık dörtte birinde dif’üz veya nıultinodüler guatr, yaklaşık % 5’inde ise hipertiroidi görülür.
Insülinin çevresel etkilenine karşı yönde etkili olan büyüme hormonu, önce hipeninsiilinizm ve ardından şekerli diabete ye1 açar. Cerrahpaşa Tıp Fakültesinde izlenen akromegali vakalarının yaklaşık % 10’- unda manifest diabet, % 25’inde ise giikoz tolerans bozukluğu gözlenmiştir.
Akromegali tedavisinde dopamin agonisti olarak bromokriptin geneilikle yetersiz kalır. Hipof’ıze cerrahi girişim veya bunun kontrendike olduğu durumlarda radyoterapi uygulanır.
Prolaktinoma
Hipofizin prolaktin salgılayan mikro veya makroadenomlarında, hiperprolaktinemi ile birlikte kadında tümör bulgulan ile amenore-galaktore, erkekte ise yine tümör buigulanyla birlikte libido azalması ve impotens bulgulan ortaya çıkar. Kadında. amenore yerine disfonksiyonel uterus kanaması, anovulatuar siklus, luteai faz yetmezliği gibi belirtiler de bulunabilir. Galaktere, kadınlarda daha fazla görülür. Fakat bütün pı-olaktinoma vakalarında galaktore bulunmayabiir. Seila turcica da genişleme ile birlikte görülen hiperprolaktinemi, makroprolaktınoma” teşhisine götürür. Mikroadenomlarda sadece bromo kripton tedavisi yeterli olabilir. Makroprolaktinoma durumunda ise, genellikle hipofızektomi tavsiye edilir. Bilgisayarlı beyin tomografisi metodu, cerrahi endikasyonu koymada daha güvenli hareket etmemizi sağlar. Suprasellar veya sfenoid sinüs içine genişleme varsa, cerrahi endikasyon daha kesinlik kazanır. Cerrahi tedavinin uygun olmadığı durumlarda radyoterapi veya sadece bromokriptin ted avisi uygulanır. Mikroadenomlarda ise bromokriptin tedavisi yeterli olur.