Mamutların kanları antifrizli
Tüylü mamut fosilinden kan hücreleri alıp kopyalayan bilimciler, kandaki hemoglobinlerin çok düşük sıcaklıklarda bile oksijen taşıyabildiğini keşfetti.Bilimciler, onbinlerce yıllık donmuş mamut vücutlarından elde ettikleri DNA ile, modern fillerin akrabası bu dev hayvanların kanlarındaki bir proteini yeniden üretmeyi başardılar.
Uygulanan teknik, milyonlarca yıllık bir amberin içinde korunmuş bir sivrisineğin emmiş olduğu kandan dinozorların yeniden yaratılmasını konu edinen ünlü Jurassic Park filmini akla getirse de, bilimciler milyonlarca yıllık fosillerden sağlam DNA elde etmenin güçlüğüne işaret ederek dinozorları geri getirmenin şimdilik söz konusu olmadığını belirtiyorlar.
En yaşlısı 43 bin yıl öncesine giden donmuş mamut cesetlerinden elde edilen DNA’dan hemoglobin adlı proteini kodlayan genlerin dizilimini çıkartan ekip, bunları önce protein sentezinde kilit rol oynayan bir hücre çekirdeği asidi olan RNA’ya dönüştürmüş, daha sonra da E. coli bakterilerine aşılamış. Bakteriler de kalıtım şifrelerine eklenen bu yeni parçaya uygun olarak hemoglobin moleküllerini üretmeye başlamışlar.
Deneyi gerçekleştirenlerden Manitoba Üniversitesi (Kanada) araştırmacılarından Kevin Campbell, “Sonuçta elde ettiğimiz hemoglobin molekülleri, ‘zamanda geriye giderek’ canlı bir mamuttan alınacak kan örneklerindekinden farklı değil” diyor.
Hemoglobin kanda bulunan alyuvarlarda (kırmızı kan hücreleri) bulunan bir protein. Görevi, oksijene yapışarak onu alyuvara bağlamak, böylece kanın dokulara oksijen taşımasını sağlamak.
Araştırmacılar, elde edilen hemoglobinin dizilimini fillerinkiyle karşılaştırdıklarında dikkat çekici üç fark belirlemişler. Bunlar üzerinde yapılan deneylerde bunların mamut kanının çok düşük sıcaklıklarda bile oksijen iletimi yapabilmesini sağladığını görmüşler. Dolayısıyla mamutların dondurucu Sibirya ikliminde yaşam sürdürebilmelerini sağlayanın, vücutlarını kaplayan kalın ve uzun kıllardan çok, ”antifirizli kanları” olduğu anlaşılıyor.
Tüylü mamutlarla fillerin atalarının Afrika’da ortaya çıktıkları, ancak 1,2 ile 2 milyon yıl öncesi aralığında mamut soylarının daha yüksek enlemlere göç ettiği biliniyor.
Bilimciler mamutların atalarındaki genetik özelleşmenin, onların yeni ve soğuk ortamlara yayılabilmesini sağladığı görüşündeler.
