atletizmde kondisyon testleri ödev

ATLETİZMDE KONDİSYON TESTLERİ

ABSTRACT

Testing in track an d field athletics is aimede at measuring the athlete’s abilities through estabilished objektive measures, and conpares the results with predetermined standarts and values.New test for the evaluation of the training and devlopment processess have to be in a cyclinf continuous fashion.The cycle starts by forming somi values and concepts and these govern some methods and procesuders to meet the objektives.Each cycyle phase is related and connected to the next one.Each event in track and field athletics is different from the other.There fore, each event has to be trained and measures according to its structure.

ÖZET

Atletizm de test etme, önceden belirlenmiş bir standart veya değeri dikkate alarak, objektif ölçüler içerisinde sporcunun yeteneklerinin değerlendirilmesini içerir.Antrenman ve gelişmenin değerlendirilmesi açısından yeni olan testler, başladığı andan itibaren, sürekli devam eden bir siklüs içerisinde ele alınmalıdır.Bir siklüs, bir kısım değerlerin ve kavramların oluşturulması ile başlar, amaçları yerine getirmek için prosedürlerin geliştirilmesini, metotların oluşturulmasın? izleyerek, sonuçların değerlendirilmesini içerisine alır. Her bir bölüm dişeri ile ilgili ve başımlıdır.Atletizm dallarının birbirlerinden farklı özellikleri vardır.Bu nedenle her dal kendine özgü özelliğine bağlı olarak antrene edilmeli ve ölçülmelidir.

G?R??

ATLETİZMDE TESTLERİN YER?

Atletizmde test etme, önceden belirlenmiş bir standart veya dikkate alarak, objektif ölçüler içerisinde sporcunun yeteneklerinin değerlendirilmesini içerir(1). Natrenman ve gelişmenin değerlendirilmesi açısından yeni olan testler, başladığı andan itibaren, sürekli devam eden bir siklüs içerisinde ele alınmalıdır.Bu siklüs, bir kısım değerlerin ve kavramların oluşturulması ile başlar.Amaçları yerine getirmek için prosedürlerin geliştirilmesini, metotların oluşturulmasın? izleyerek, sonuçların değerlendirilmesini içerisine alır.Her bölüm, bir dişeri ile ilgili ve başımlıdır.Test etme, neyin test edileceğini içeren kriterlerle başlar ve elde edilen sonuçların değerlendirilmesi ile yeni bir siklüs başlatılır ( Çizim-1).Değerlendirmeler iki temel noktaya bağlı olarak yapılır:

1- Değerlendirmeye alinan atlet ve özellikleri ve (2) özellikleri ışığında atletin gelişiminin sağlanacaşı araçların belirlenmesi.Test sonuçları ışığında yapılan değerlendirmelere bağlı olarak amaçlar yeniden ele alınır ve ….. değerlendirilir.Uygulanacak prosedür yeniden planlanır ve tüm ölçme, değerlendirme ve uygulama siklüsü yeniden başlatılır (1)

Sonuç olarak atletizmde testlerin, antrenman ve performansın amaca göre gelişip gelişmedişinin anlaşılması ve gelişmenin sürekli ve garanti k?lınması açısından önemli bir yeri vardır.

Buradan da anlaşılacaşı gibi, test ve değerlendirmenin yapılabilmesi için; test edilecek kavramın bilinmesi ve tanımlanması gerekir.Daha önemlisi, testin test ettişi kriteri gerçekten test edip etmedişinin bilinmesi gerekir.Bu nedenle, atletizm de kondisyon testlerinin açıklanmasında, atletizm dallarının motorik ve beceri özellikleri kısaca ele alındıktan sonra, ilgili branılara ait bilimsel geçerlilikleri kabul edilmiş olan testler ve kriterler dikkate alınmıştır.

ATLETİZM BRAN?LARININ ÖZELLİKLERİ

Atlezimde her branıın özel gereksinimleri vardır.Bu nedenle., gereksinimlerin bilinmesi gerekmektedir.Her atletin bir kısım özel yetenekleri vardır.Atletin özel yetenekleri ile branıın özel gereksinimleri birbirine uyduğu zaman, atlet amaca ulaşma açısından ( performans) başarılı olacaktır.(2)

Atletizm dallarında performans için gerekli olan faktörler, yaklaşık bir önem sırasına Şu şekilde sıralanabilirle:

Sprint ve Engelli Koğular:

1. Doğal sürat

2. Güç

3. Fule çabukluŞu ( adım frekans? )

4. Kuvvet

5. Hareket ( Reaksiyon) zamanı

6. Anaerobik güç

7. Düşük vücut yağ yüzdesi.

Atlamalar:

1. Güç

2. Doğal sürat

3. Fule çabukluŞu ( adım frekans? )

4. Kuvvet

5. Koordinasyon

6. Düşük vücut yağ yüzdesi

7. Fizik yapı tipi

Atlamalar:

1. Güç

2. Kuvvet

3. Fizik yapı tipi

4. Koordinasyon

5. Doğal sürat

Orta / Uzun Mesafe:

1. Aerobik kapasite

2. Anaerobik güç

3. Doğal sürat

4. Düşük vücut yağ yüzdesi

5. Kuvvet

Faktör	Ölçüm Metodu	Uluslar arası Düzey
Doğal Sürat	30m sprint ( ayaktan)	E= 3.7 , B= 3.0sn
Fule Sıklığı	Deparlanse 30m	E= 3.0 , B= 3.4sn
Güç	Dik sİçrama Durarak uzun atlama Mesafe için 5 sİçrama	E= 60+ , B= 54+cm E= 3,75-3,05 , B= 2,45-2,75 E= 15,25 , B= 12,20m
Kuvvet	A??rlık Kaldırma Bench press Skuat Omuzlama Koparma	X vücut aşırlığı E= 2,03 , B=0,95 E= 2,31 , B= 1,36 E= 1,44 , B= 0,97 E= 1,08 , B= 0,70
Hareket ( Reaksiyon ) Zamanı	Ses	0.11sn
Vücut yaşı	Mesafe koşucuları Sprint / Atlamalar Atmalar	E= %4 -7 , B= %7 – 13
Fizik Yapı Tipi	Boy / Vücut Oranı	Branılar arasında farklı
KJoordinasyon	Çeviklik	Belli spor becerilerinde performans
Aerobik kapasite	Maks.VO2 (ml/kg/dk) 12 dakika koşusu	E= 75+ , B= 70+ E= 4,425km , B= 4,022km.
Anaerobik kapasite	800m koşusu	(Hendson’dan (2) uyarlama)

Yukaridaki testler, genel olarak atletizm de, çeşitli dallarda yapılan bir kısım testleri ve uluslar arası değerleri vermektedir.Branılar ele alındığı zaman, bazı özelliklerin testleri ve bunlara ait değerler daha ayrıntılı olarak işlenecektir.

Atletin, ilgili olduğu dala uyum sağlamasında, atletin genetik özelliklerinden birisi olan kas yapısının da önemli yeri vardır.Bilindişi gibi, insan kas yapısı iki tür kas lifi gösterebilir; kırmızı ( yavaş kasılan ST) ve beyaz ( hızlı kasılan FT) kas lifleri.Bu kas liflerinin ortalama oranları %50 kırmızı ve %50 beyaz olabilirlekn, %90 ile %10 aralarında her iki yöne de değişebilmektedir.Branıın özelliğine göre atletin bu kas liflerinden gereken oranlarda genetik olarak donatılmış olması gerekmektedir (2,3,4).Kas liflerinin bir kısım özellikleri şunlardır:

KIRMIZI	BEYAZ
Yüksek myoglobin miktarı	Yüksek gklikojen kaynaşı
Yüksek yağ kaynaşı	Yüksek CP kaynaşı
Yüksek mitakondria miktarı	Yüksek glikolitik enzim içerişi
Yüksek oksidatif enzim içerişi	Hızlı Kasılma
Yüksek kapiler yoğunluk

Kas yapısına bağlı olarak, kasın çalışmasında, en az kasın yapısı kadar önemli olan ve kasın çalışmasını sağlayan enerji sistemlerinin de ele alınması gerekmektedir.

İskelet kasında her hareket, kasta bulunan Adenozin trifosfatın (ATP), Adenozin difosfata ( ADP) ve bir serbest fosfata (P) parçalanması ile meydana gelir.Vücuttaki çalışmaların büyük çoşunluŞu, ATP’nin yapımına yöneltilmiştir.ATP’nin parçalanarak kullanımı sonucu çalışma meydana gelir (2,3,4).

insan vücudunda ATP’ye başımlı olarak Şu enerji sistemleri bulunur:

1. ATP-CP Sitemi: ( Alkatik Anaerobik Enerji Sistemi )

Oksijen gerektirmez ( Anaerobik )
Anında gereken enerjiyi sağlar
Yalnız birkaç saniye enerji verir
Çok kısa süreli ve güç gerektiren çalışmalarda kullanılır

2. Laktik Asit Sistemi ( Glikoliz ):

Oksijen gerektirmez ( Anaerobik )
Hemen hemen gerekli enerjiyi anında sağlar
Glikoz gerektirir
Laktik asit üreterek doku ve kan PH’ın? düşürür.
2-3 dakika enerji verebilir
Genel olarak sprint ve orta mesafe koşularında kullanılır.

3. Oksijen Sistemi:

Oksijen gereklidir ( aerobik )
Oksijen sağlandığı zaman hemen devreye girer.
Kaynak olarak glikoz ve ya?a gerek vardır.
Besin maddeleri temin edilebildişi sürece çalışma için enerji üretilebilir ( vücut glikoz kaynakları ile yaklaşık olarak 20km yağ kaynakları ile 80km )
Çalışmanın şiddeti, çalışmakta olan kasa temin edilen oksijen oranına bağlıdır ( maks. V=2 ml/kg/dk).
Orta ve uzun mesafe koşularında kullanılır.

Buna göre, enerji sistemlerinin atletizm dallarına göre gereksinimleri Şu şekilde ifade edilebilir:

Sürat / Kuvvet gerektiren patlayıc? özellik

Dayanıklılık özelliği

100 800 1500 3000 5000 10000