ELEKTRİK DEVRELERİ

OHM KANUNU

Bir iletkenin iki ucu arasına uygulanan potansiyel farkının iletkenden geçen akım şiddetine oranı sabittir. Bu sabit orana, iletkenin direnci denir.

Potansiyel farkının birimi volt, akım şiddetinin birimi amper alındığında direnç birimi volt / amper veya ohm olur. Buna göre ohm kanunu:

Örnek:Bir iletkenin uçları 220 volt gerilime bağlanıyor. Bu iletkenden 11 amperlik akım geçtiğine göre direncini bulunuz?

V = 220 volt                 R = V / I
I = 11 amper                 R = 220 / 11
R = ?                             R = 20 ohm.

DİRENÇLERİN BAĞLANMASI

Dirençler seri ve paralel bağlanabilir: Birden fazla direncin bağlanması ile oluşan dirence, eş değer direnç denir. Bir elektrik devresinde birden fazla direnç seri ve paralel olarak bağlanabilir.

Seri bağlama: Devredeki dirençler uç uca getirilerek bağlanır. Dirençler aynı kol üzerinde bulunur. Devrenin eş değer direnci, bağlanan dirençlerin tümünün toplanması ile bulunur. Seri bağlı dirençler arttıkça eş değer direnç büyür. Eş değer direnç, dirençlerin toplamına eşittir.

Reş = R1 + R2 + R3 ………….+ Rn olur.

Paralel bağlama: Dirençlerin birer ucu bir noktaya, diğer ucu da başka bir noktaya bağlanan dirençlerdir. Paralel bağlamada, devrenin eş değer direnci küçülür. Dirençlerden geçen akımların toplamı ana koldan geçen akıma eşittir. Devrenin eş değer direnci;

1               1                    1              1
_______ = _______ = _______ = _______                   olur.
Reş              R1                R2            R3</

PİLLERİN BAĞLANMASI

Elektrik yüklerinin devre içinde akışı pil (üreteç) ile sağlanır. Pilin iki kutbu arasındaki potansiyel farkı ne kadar büyük olursa elektrik akımı da o kadar fazla olur.
-Seri devrelerde akım:

Seri ve paralel bağlı pillerden oluşan düzeneğe batarya adı verilir.
Bir pulun negatif kutbunun, ikinci pilin pozitif kutbuna gelecek biçimde bağlanmasına, seri bağlama adı verilir.

Üç pilin seri olarak bağlanması.

Seri devrelere bağlanan pil sayısı artarsa ampulün parlaklığı da artar. Seri devrenin her yerinden geçen akım şiddeti aynıdır.

–Paralel devrelerde akım:

Birden fazla pilin pozitif kutuplarının birbiriyle, negatif kutuplarında birbiriyle bağlanmasına, paralel bağlama adı verilir. Piller paralel bağlandığında devrenin potansiyelinde bir değişme olmaz. Potansiyeli değişmeyince devrenin akım şiddeti de değişmez.

Bazı durumlarda aynı devre içinde hem seri hem de paralel bağlama yapılabilir. Bu biçimde yapılan bağlamaya, karışık bağlama adı verilir.
Özdeş ampuller seri bağlandığında hepsi aynı parlaklıkta ışık verir. Ampullerden biri devreden çıkartılırsa tümü söner. Paralel bağlı ampuller özdeşse hepsinin parlaklığı aynı olur. Ampullerden biri çıkartıldığında diğer ampullerin ışık vermesi sürer. Işık veren ampullerin parlaklığı artar. Karışık bağlamada ise paralel kollardaki ampuller aynı parlaklıkta ışık verir. Ana koldaki paralel kollardakinden daha parlaktır.