zihinsel engellilerde araştırma makalesi

SEREBRAL PARALİZİ’L? ÇOCUKLARIN MOTOR VE ÖZBAKIMBECER?LERİNİN İNCELENMESİ

Giriş

Yeni doğan çocuklar büyüdükçe ve geliştikçe yeni yeni beceriler kazanmaya, daha önce yapmadıklarını yapmaya başlarlar. Ancak serebral paralizili çocuklar normal gelişim ivmesini göstermezler, beklenen beceri ve davranışları sergilemezler.

Serebral paralizi Doğum sırasında, Doğumdan önce ve ya Doğumdan hemen sonra beyinde meydana gelen bir hasar sonucu kaslarda felç, kuvvet azlığı, istem dığı kasılma, normalden farklı hareketlerin görüldüşü durum olarak tanımlanmaktadır.

Özbakım aktiviteleri çocuğun günlük temel ihtiyaçlarından olan beslenme, giyinme-soyunma, tuvalet eğitimi ile diş fırçalama, saç tarama, el-yüz yıkama, burun temizleme ve silme gibi aktiviteleri içeren çeki düzen verme aktivitelerinden meydana gelir. Bu özbakım aktiviteleri ile ilgili becerilerin gelişimi, çocukta motor yeteneklerin gelişimi ile paralellik göstermektedir.

Serebral paralizili çocukların bir kısmı yürüme hatta oturma gibi fiziksel aktivitelere bile sahip değildir. Beyindeki hasardan dolayı eller ve kollarda da sıklıkla motor yetersizlikler görülmektedir. Serebral paralizili çocuk adalelerinde ne gibi bozukluklar olduğu bilinemez. Kendi bağına bırakıldışında hatalı ve anormal hareketler geliştirebilir. Bunu önlemek için de mümkün olduğu kadar tedavi ve eğitim programına erken başlamak gerekmektedir.

Bulgular ve Tartışma

Bu çalışma 61-72 ay arası serebral paralizili çocukların özbakım becerileri ve motor alanlardaki gelişmelerini incelemek üzere planlanmıştır.

Yapılan çalışmada uygulanan test sonucu çocukların motor durumu ve ulaştıkları öz bakım düzeyi saptanmıştır. Motor bakımdan durumu iyi olmayan çocuğun, doğal olarak özbakım becerilerinde de beklendişi üzere iyi olamadığı gözlenmiştir. Bunun karşıtı olarak motor bakımdan iyi durumda olan çocukların, beklendişi gibi özbakım becerilerinde başarılı oldukları, bazılarının ise başarılı olmadıkları görülmüştür.

Çocukların özbakım düzeyi ile, sahip oldukları motor durumun tespitinde kullanılan maddelerden bir kısmında, çalışmaya katılan serebral paralizili çocuklardan hiç biri (+) alamamıştır. Buna motor ve mental kayıpları ve ya ailenin o güne kadar o madde ile ilgili konuda çocuğa olanak tanımamış olması ve gerektişi durumlarda çocuğun yerine kendilerinin yapmış olması neden olmaktadır. Özbakım becerileri ile ilgili aktivitelerden hiçbir çocuk tarafından yapılamayan maddeler şunlardır:

? Masayı kurmak çöp dökmek gibi günlük işlerden birinden sorunlu olması
? Du? ve ya banyo yaparken suyun sıcaklığını kendisinin ayarlaması
? Arabada kendi emniyet kemerini takması

Bu maddelerden bir kısmı Türk toplumuna yabancı olmakla beraber, toplumumuz için geçerli olsa bile o yağ grubu serebral paralizili çocuklar için yinede mümkün olamamaktadır.
Motor durumun saptandığı maddelerden bir kısmı içinde aynı şey söz konusu olmuştur. Burada üç maddenin yapılama nedeni, uygun materyale sahip olunamayığı idi. Dişer maddeler ise motor ve mental kayıpların nedeni ile olanak dığı idi. Bu maddeler:

? Tempolu (marı marı) yürümesi
? Denge tahtasında yürümesi
? Altı kez geriye doğru sİçraması
? Kendi bağına ip atlaması
? Kızakla kayması

Yapılan çalışmada özürlerinden dolayı motor yetersizliği olan bu çocukların özbakım ve motor aktivitelerde yapabilecekleri işleri ana- babaların, özelliklede annelerin üstlendişi saptanmıştır. Bununla beraber Ankara Rehabilitasyon Merkezi’ne devam ettikleri için kurumda görevli uzmanlarca uyarılmış olmaları nedeni ile yemek yeme, tuvalet eğitimi, diş fırçalama gibi aktiviteleri yeni kazandıkları ve ya kazanmaya başladıkları gözlenmiştir. Bu da uyarılmaları kadar çocuğun başarabileceği, yapabileceği aktiviteleri annelerinin yapmakta olduğunu göstermiştir. Bu aşırı koruyucu tutum ve aşırı yardım çocuğun gelişimini olumsuz yönde etkilemektedir.

Özürlü çocuğa sahip ailelerin ileride çocuklarının nasıl olsa gerekli şeyleri öğrenecekleri düşüncesiyle, bu konuda fazla çaba göstermedikleri gözlenmiştir.

Öneriler

Uygun ya?a gelmiş, biraz desteklenme ve eğitim ile gerekli beceriyi kazana bileceği halde, beslenme, giyinme-soyunma, diş fırçalama ve benzeri günlük ihtiyaçları ana-babaları tarafından karşılanan çocukların varlığı düşündürücüdür. Bu aşırı kollama tutumunun, çocukların başımsızlık kazanmasında negatif etkileri vardır. Çocukların bu konuda desteklenmeleri onların daha erken başımsızla?malarını sağlamasının yanı sıra, kendilerine olan güvenlerini de artıracaktır. Bütün bunlarda çocuğun aileye verdişi yükü hafifleterek, hem çocuk hem de aileyi mutlu kalacaktır. Serebral paralizili kendine yeten bir birey yetiştirme, ileride mutlu ve endişeleri azalmış bir aile ve dolayısıyla daha az problemleri olan bir toplum oluşturma açısında çok önem taşımaktadır.

Sonuç

Bu araştırma 61-72 ay arası serebral paralizili çocukların özbakım ve motor gelişim alanlarındaki gelişimlerini incelemek için planlanmıştır.

Araştırmanın bulgularına göre, motor gelişim ve özbakım düzeylerini bir kısım serebral paralizili çocukta paralellik gösterdişi görülmüştür. Bir kısım serebral paralizili çocuğun ise motor gelişimlerine göre, özbakım becerilerinde beklenilenden daha başarılı oldukları ve bununda ailelerinin aşırı koruyucu tutumundan kaynaklandığı saptanmıştır.

Kaynakça

KOBAL G., GÜVEN N. Hacettepe Üniversitesi Ev Ekonomisi Yüksekokulu Çocuk Sağlığı ve Eğitimi Bölümü
Özel Eğitim Anabilim Dalı
I.Ulusal Özel Eğitim Kongresi
11-12 Kasım 1992 – Ankara
Ya-pa Yayım Pazarlama San. Tic. A.?.
Ca?alolŞu YokuŞu Nallı Bahçe Sok. No: 1
Cağaloğlu / İstanbul