çocuğunuzda onlardan biri olabilir….
üstün zekalı çocular… IQ düzeyi 135-140 tan yüksek çocuklar üstün zekalı sayılır. Bu tip erkek
çocuklar, kız çocuklara oranla daha fazladır. Genellikle ruhsal-devinim gelişimi, dilin öğrenilmesinde olduğu gibi çok çabuktur. Çocuk daha 4-5 yaşındayken bir öykü ya da masaldan etkilenerek okumayı öğrenir. Beceri ve mantık yürütme gerektiren oyunları yeğler. Çok yönlü, meraklı ve dikkatli, becerili ve yaratıc?, bilgili, hafızası güçlü ve çabuk kavrayı?lıdır. Üstün zekalı çocuklar yıllar geçtikçe artan beceri ve güçleri sayesinde seçeceği yol her ne olursa olsun çok başarılı olacaktır.
Yüzeysel bir bakış açısıyla, böyle bir sonuca varılması kolay görünebilir. Ama üstün zekalı kişiler de yaşamları boyunca büyük güçlüklerle karşılaşabilirler. Öncelikle başarıya ulaşmak için yeteneklerini pek fazla zorlamamaları ve dü? kırıklığına uğramaya karşı pek hazırlıklı olmamaları nedeniyle, çoğu kez ulaşacakları hedeften vazgeçerek ve cesaretlerini yitirerek aşırı tepki gösterirler.
Öte yandan üstün zekalı çocuklar anne baba ve öğretmenlerinin duydukları hayranlık ve arkadağlarının kıskançlığı nedeniyle dikkat merkezi olmaya alınmışlardır. Bu bakımdan her türlü ilgi alanlarını bilgiyeyönelttikleri için, yaşam açısından gerekli ve zorunlu öbür gereksinmelerini bir yana bırakma tehlikesiyle karşı karşıya kalabilirler.
??TE ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARLA İLGİLİ BİRKAÇ IPUCU:
1) Çok çabuk öğrenmek. Dikkatsizlik, tembellik, ayrıntıları görememe, rehberlişe direnç.
2) Soyut muhakeme yeteneği. Gerçeklerden kaçınma, bahane uydurma, bilgiçlik taslama.
3) Başımsız çalışma yeteneği, ilginç fikirleri formülleğtirme yeteneği. Seçkinci, yanlış anlaşılan ya da toplumsal uyum sağlayamayan birey haline gelme tehlikesi.
4) Keskin bir mizah anlayIşına sahip olma. ?ınelemeleriyle, çevresine acımasızlı?ın? gösteren ve çevredekilere acı çektiren bir birey olabilir.
5) Eleğtirel düşünme ve sorgulama becerisi. Karı?sındakini acımasızca eleğtirme ve tahammülsüzlük.
6) Güçlü bellek, analiz ve sentez yapmada isabetlilik. Tekdüze işlerden ve alı?tırmalardan hoşlanma, görevleri yerine getirmekten kaçınma, kolay yaptığı işlerden sıkılma.
7) Amaca yönelebilme, kendini bir işe verebilme becerisi, istekli, uyanık, enerjik. Dik kafalı, genellikle çalışma biçiminin değişmesine itiraz etme. ?İler istedişi biçimde gelişmezse kolaylıkla dü? kırıklığına uğrama.
Bedensel Özellikleri :
1) Grup olarak, beden yapıları ve sağlık durumları bakımından yaşıtlarına
oranla üstündürler.
2) Doğumda normal çocuklardan daha aşırdırlar.
3) Boy ve aşırlık bakımından normal çocuk grubunun üstündedirler.
4) Erken konuşurlar.
5) Duyu organı bozuklukları, bedensel sakatlık, diş deformasyonu vb. normal çocuklara göre daha az rastlanır.
6) Ortalama ölüm yaşı daha yüksektir.
7) Hastalıklara karşı daha dayanıklıdırlar.
8) Erken yürürler.
Zihinsel Özellikleri :
1) Çabuk ve kolay öğrenirler.
2) Kelime hazineleri çok geniştir, bildikleri kelimeleri kolaylıkla
kullanırlar.
3) Zihinsel işlemleri kolaylıkla başarırlar.
4) Genelleme yapmada, ilişkileri görmede, bilgilerin transferinde, mantıki
çağrığımlarda ileridirler.
5) Soyut fikirlere karşı ilgileri fazladır. Dikkatleri devamlıdır.
6) Akademik konularda yaşıtlarından 1 ? 2 yıl ileridirler.
7) Her alandaki okul çalışmalarında normalden 1 ? 2 yıl üstündürler.
8) Sınıf düzeylerinin 1-2 yıl üstündeki kitapları okumaktan hoşlanırlar ve
anlarlar.
9) Dişer çocukların farkında olmadığı pek çok alanda bilgi sahibidirler.
10) Fazla çalışmaya gerek duymadan, duyduklarını ve okuduklarını uzun zaman belleklerinde tutarlar ve hatırlarlar.
11) Çok soru sorarlar ve ilgi alanları geniştir.
12) Çoşunlukla okula başlamadan önce okuma ve yazma öğrenirler.
13) Pratik bilgileri çoktur.
14) Hazır cevaptırlar, uyanık ve girgindirler.
Sosyal Özellikleri :
1) Arkadağları arasında popülerdirler.
2) Kolayca arkadağlık kurabilirler. Arkadağlarını kendilerinden yaİça 2-3 yağ ileri olanlardan seçerler.
3) Grup içinde lider olabilirler, başkalarına tabi olmaktan hoşlanmazlar.
4) Okula karşı isteklidirler, ders dığı uğraşılara katılmaktan zevk alırlar.
5) Ders uğraşılarının yanı sıra, sosyal uğraşılar, sportif faaliyetler, şiir,
hikaye ve resim alanlarında çalışmaktan hoşlanırlar.
6) Nüktedandırlar, yerinde hikaye ve fıkra anlatmaktan hoşlanırlar.
7) Kendilerine ait orijinal ilgileri vardır.
8) Yeni ve değişik durumlara kolay ve çabuk uyarlar.
ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN EĞİTİM VE ÖĞRETİMLERİ İLE İLGİLİ GENEL İLKELER
1) Üstün zekalı çocuklar, normal zekaya sahip çocuklardan daha süratli
öğrendiklerinden, derslerde gereksiz tekrarlardan kaçınılmalıdır.
2) Muhakeme yetenekleri normal çocuklardan daha üstündür. Fikirler arasındaki ilişkileri kolaylıkla görüp kavradıklarından sınıfta bu yeteneklerinin gelişmesi için fırsat verilmelidir.
3) Geniş bir kelime hazinesine sahiptirler; bunları kolaylıkla kullandıklarından sınıf içi çalışmalarda bu özelliğin göz önünde tutulması
gerekir.
4) Kendilerine özgü ilgileri olduğundan, grupla olduğu kadar, bireysel
çalışmalara da önem verilmelidir.
5) Bir konu hakkında bilgi edinmek için çok şey sorarlar, çok kitap
karşıtırırlar. Bunun için proje çalışmalarına yer verilmelidir.
6) Ders uğraşılarında kuru ve kitaba bağlı bilgilerden çok, geniş gözlem,
deney ve araştırmalara yer verilmelidir.
7) Kendi günlük başarıları onları doyurmadışından, okul içi ve okul dığı
çeşitli uyumsuzluklar doğabilir. ÇocuŞu doyurmak, tatmin etmek için ders içi ve ders dığı özel uğraşılara yer verilmelidir.
8) Öğrenme yetenekleri normallere göre daha üstün olduğundan, müfredat
programındaki konular genişlişine ve derinlişine zenginleğtirilmelidir.
9) Üstün zekalı öğrenciler yaratıc? yeteneklere sahiptirler. Yaratıcılığın
geliştirilmesi için aşağıdaki bilgiler göz önünde bulundurulmalıdır.
a-Bir problem çözümünde, o problemin çözüm yolları ile ilgili, çocuklar
tarafından ortaya atılan fikirler üzerinde krıtik yapılmamalıdır.
b-İleri sürdükleri fikirlerin acayiplişi ho? karşılanmalıdır.
c-Ortaya ayılan fikirlerin çoşunda yarar vardır.
d-Problemlere karşı öğrencilerin duyguları etkili hale getirilmelidir.
(Örnek: Eğer tüm dünyadaki insanlar üç parmaklı olsalardı, ne olurdu? Gibi.
e-Fikir akıcılığı teğvik edilmelidir.( Örnek: Bir tuğlanın çeşitli kullanış
yerlerini açıklayın.) gibi.
f-Orijinal fikirleri teğvik edilmelidir.
g-Problemlerin değişik yollarla çözümüne fırsat verilmeli ve zemin
hazırlanmalıdır.
ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN SINIF ?Ç? VE SINIF DI?I ÇALISMALARINDA YARATICILIGI ENGELLEYEN U?RA?ILARDAN BAZILARI ?UNLARDIR:
1) Belirli bir uğraşın belirli zaman limitleri içerisinde bitirilmesinin
zorunluluşunun belirtilmesi.
2) Ödevlerin üst üste yığılması.
3) Yanlışlarından dolayı öğrencilerin azarlanması.
4) Gözlem, araştırma ve deneylerin gereksizliğine inanılması, bu çalışmaların sınıf uğraşılarında öneme alınmaması.
5) Öğrencilerin bir şeyi olduğu gibi kopya etmeye teğvik edilmesi. (Sevilen bir model ya da yazı en meşhur bir üstadın eseri bile olsa netice değişmez.)
6) Yapılan işte ve ödevlerde gereğinden fazla şekilcilik ve özenti üzerinde
durulması.
7- Akademik konular için, resim-iş, beden eğitimi ve müzik gibi derslerin
feda edilmesi.
Bugünkü İlköğretim ve dişer okullarda uygulanan müfredat programları hazırlanırken normal çocukların öğrenme kapasitesi göz önünde tutulduğu
için, üstün zekalı çocuklara cevap verememektedir. Programın kapsadığı alanlar ve konular üstün zekalı çocuklara hafif gelmektedir. Bu nedenle;
a-Üstün zekalı çocuklar, konuları yaşıtlarına göre daha çabuk öğrendiklerinden, dişer zamanlarda çeşitli problemler yaratırlar.
b-Normal çocuklar için yapılan sınıf içi tekrarlar bu tip çocukları
doyurmaz. Onlar için can sıkıcı bir hal alır.
c-Üstün zekalı çocuklar az bir gayretle sınıf seviyesinin üstünde bir başarı
gösterdiklerinden kendi kapasiteleri oranında çalışma zorunluluŞu duymaz, çaba göstermez ve tembel ( atıl ) kalırlar.
ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUĞUN AİLESİNE MEKTUP!
Ana ve baba olarak, üstün zekalı çocuğa yapabileceğiniz en büyük yardım üstün zekalı çocuğun dişerlerinden farklı olmadığını kabul etmektir…Yağından ileri zeka düzeyinde diye 1-2 yağ büyüşünün davranışlarını beklemek doğru değildir…
Üstün zekalı çocuklarda dişer bütün çocuklar gibi sevgi, güvenlik, anlayı?
ve ok?anmaya ihtiyaç duyarlar.
Okul öncesi üstün zekalı çocuklara evin sağlayamadığı çeşitli oyuncakları
anaokulları sağlar. Ana okullarında onların türlü yetenekleri ve fiziksel güçleri oyunlar, temsiller ve halk danslarıyla olumlu bir şekilde karşılanacaktır. Hikaye anlatma, resim çizdirme vb. etkinliklerle de çocukların yaratıcılığı ve imgeleme güçleri beslenip gelişebilecektir. Çevrenizde anaokulları bulunmayabilir. Ya da aile bütçesine uygun olmayabilir. Bu durumda alınacak kitap, sulu boya, renkli kalemler ve iş kağıtları çocuklara hem öğretici hem de yaratıc? saatler geçirtebilir.
Üstün zekalı çocuklar okula başladıktan sonrada özel etkinliklere ihtiyacı
vardır. Olanaklar el veriyorsa özel müzik, resim dersleri, kitap satın almaları günlük etkinlikler arasında yer almalıdır. Parasız ziyaret edilebilen müzeler, ucuz biletli konser ve tiyatrolar, okul ver üniversitelerin gezileri, üstün yetenekli çocukların öğrenme isteklerini besleyip geliştirebilir.
Çocuşunuzun dengeli bir yaşama ihtiyacı vardır. Tek bir oyun oynayan veya tek bir alan içinde sıkışıp kalan çocukların bütün çalışma ve boş zamanlarını değişik alanlara yöneltmelerini istemeliyiz. Çocuk kafasın? çalıştırdığı zaman bedenini de çalıştırmalı, değişik çocuk oyunlarına, etkinliklere katılmalıdır.
Çocuklarımız? tek yönlü kişiler olmaktan kurtarmak için değişik ilgi
alanlarına yönlendirmeliyiz
Ailede çocuklardan bir tanesi üstün zekalı, dişerleri normal zekalı ise bu aile için özel bir problem vardır. Bu problem dikkatlice ele alınmazsa bundan hem üstün yetenekli çocuk hem de orta düzeydeki çocuk zarar görecektir.
Çocukların olumlu yönde yetişmeleri için okulla işbirlişi şarttır. ÖĞretmenin rehberlişinden, gerekirse bu konuda çalışmalar yapan eğitim
kurumlarından da her zaman bilgi ve yardım sağlanabilir. Okuldaki etkinlikler evde de sürdürülmeli, çocuğun yetenekli olduğu alana yönelmesi sağlanmalıdır.
Bugün yaşama koşulları ve toplum idareleri yönünden dünyamız korkunç bir yarı? içindedir. Üstün zekalı bilginlerimiz, buluşçularımız olmasaydı hayat sıkıntılı, güç ve anlamsız olacak, görü? alanımız oldukça sınırlı olacaktır. Her zaman ihtiyaç duyulan üstün zekaya yüzyılımızda daha büyük ihtiyaç vardır. Değerleri bulup ortaya çıkarmak, toplumun hizmetine sunmak önce siz anne ve babalara düşmektedir.
ÜSTÜN ZEKALI ÇOCUKLARIN ÖĞRETMENİNE MEKTUP!
Bu tip çocuklar için sınıf öğretmeninin öğrenim görevlerinin dışında ek öğrenim programları hazırlaması gerekir. Sınıfın seviyesi onların seviyesinden çok aşağıda kalabilir. A?aşıda belirtilen noktalar dikkate alınarak çocukların daha iyi gelişmelerine yardımc? olabilmek için
1. Çocuşun çalışma ve ödevlerini sınıfın işlemekte olduğu konularda ve aynı tempoda tutmaya çalışmamalı, onun güç ve süratine uygun ödevler vermelidir.
a. Ödevlerde tekrara ve alı?tırmalara fazla yer vermemelidir.
b. Daha çok problem çözme teknişini gerektiren ödevler vermelidir.
c. Yarı teknik malzemelerin okunması, özetlenmesi, bazı araçların
modellerinin yapımı, ?emalarının çizimi ve onların çalışma kurallarını
açıklama ödevleri verilmelidir.
2. Tartışma, proje ve dramatizasyon çalışmalarına önem verilmelidir.
3. Tasnif, organize etme ve maddelendirme olanaşı veren fırsatlar
hazırlanmalıdır.
4. Ders etkinliklerinde kitabi etkinliklerden çok, geniş gözlem ve deneylere
yer verilmelidir.
5. Kendilerine özgü ilgileri olduğundan grupla olduğu kadar bireysel
çalışmalara da önem verilmelidir.
6. Öğrenciyi okul içi ve dığı etkinliklere yönlendirmelidir.
7. Önderlişi gerektiren ya da önderlişi geliştirmeye fırsat verecek
çalışmalara katılması için teğvik edilmesi gerekir.
8. Bu tip çocuğun başarısın?, sınıf arkadağlarının başarıs? seviyesi ile
değil kendi öğrenme güç ve sürati ile karşılaştırmalıdır.
9. Anne ve baba ile bu konuda işbirlişi yapmalı, onlara çocuklarını ihmal
etmeden ve gurura kapılmadan yetiştirmek için gerekli anlayışı kazandırmaya çalışmalıdır.
10. İleri öğrenim için en uygun yolun seçilmesinde uzmanlarla işbirlişi
yapılmalı.
11. Bu çocuklarda üstünlük duygusunu yaratmak, aynı ?a?aşılık duygusu? kadar zararlı sonuçlar Doğurur. Çocuk arkadağlarını ve çevresindekileri ayaşı görür ve toplumda yalnız bir kişi olarak yaşamına devam etme tehlikesi ile karşı karşıya kalır. Onun için üstünlük duygusunun çocuklarda
yaratılmamasına azami dikkat sarf edilmelidir.
12. Akademik konular için resim, müzik, beden eğitimi gibi dersler ihmal
edilmemelidir.
KİTAP ÖNERİSİ:
Üstün Zekalı ve Yetenekli Çocukların Eğitimi Nicholas Moseley
Norma E.Cutts Özgür Yayınları
Her geçen gün, dikkat, göreceli olarak artan bir ivme ile, çoğu kez ihmal edilen, değerli ulusal kaynaklarımızdan biri olan üstün zekâlı ve yetenekli çocuklar üzerinde odaklanmaktadır. Bu kitap, bu özel amaca hizmet edecek öğretmene, bizleri çok zorlayan bu konuda bir yardımc? olacaktır. Üstün zekâlı ve yetenekli çocuŞu eğitme, uzun eğitim ve danışma yıllarının, parlak zekâlı ve yüksek yetenekli çocukları ve onların ebeveynlerini inceleme, onlarla en iyi bir şekilde iletiğim kurabilen yöntemleri ve işlemleri çalışma sonucu meydana çıkmıştır.
Kitaptaki önemli konular şunları kapsamaktadır:
– Yetenekli çocuklarla, alçak gönüllülükle yapılmış her tür ‘öz’
tartışmalar,
– Vaka öyküleri,
– Kaynakça, test ve yöntemlere ve gerekli araştırmaya yardım edecek
ek bilgiler,
Üstün zekâlı ve yetenekli çocukların tanımlanmaları ve eğitilmeleri
için artık zamanı gelmiş bu kitap, hayatının bu denli önemli evresinde
bulunan bir öğretmen için de yardımc? ve pratik bir sunudur.
Üstün Yetenekli Çocuklar/Aileleri ve Sorunları Füsun Akarsu
Eduser Yayınları
Çocuklar ve Oyun Leslie Hamilton
Özgür yayınevi
Okul çaşı öncesi çocuklar çok yaratıc? olurlar. Renkli kalemleri, sulu ve pastel boyaları, kağıt ve yapıştırıcı malzemeleri çok büyük yaratıcılıkla kullanırlar. “Çocuklara Oyunlar: Okul çaşı öncesi çocuklara yönelik basit el işleri ve boyama teknikleri” çocuğunuzla birlikte hoşca vakit geçireceğiniz basit yaratıc? fikirler, oyunlar ve yöntemlerden oluşan bir kitaptır. Daha büyük yaştaki çocuklar; kitaptaki teknikleri başlarında bir büyük olmadan kendi başlarına uygulamaktan büyük keyif alacaklardır.
Çocuşunuzun becerilerini nasıl geliştirebilirsiniz?
Raelynne P. REIN Rachel
REIN Özgür yayınevi
Ebeveynlerin temel hedefi çocuğunun özel beceri, yetenek ve kabiliyetler geliştirmesine yardımc? olmaktır. Ancak ne kadar aydın ve eğitimli olursa olsun ebeveynlerin çoğu bu en temel ve en önemli amacı nasıl başaracaklarını bilememektedirler. Geliştirilmesi mümkün pek çok beceri ve yetenek arasından bu kitapta özellikle dört tanesi incelenmektedir. Liderlik, yaratıcılık, sosyal bilinç ve mizzah. Her bir bölümde çocuğunuzla birlikte uygulayabileceğiniz çeşitli aktiviteler bulacaksınız.
