Doğayı ve Sağlığımızı Korumak İçin Yapamız Gerekenler
- Çocuklarınıza oyuncak alırken ülkenizde yapılanları tercih edin. Böylece gemiyle gelen ürünler için harcanan yakıtı ve hava kirliliğini azaltırsınız.
- Çiflikte yetiştirilen balık yerine deniz balıklarını tercih edin. Çiftlik balıkları daha yüksek seviyelerde kimyasal içerir ve balık türlerine tehlike oluşturur.
- Enerji tasarrufu sağlayan çamaşır makineleri kullanın. Kıyafetleriniz daha çabuk yıkanıp kuruyacaktır.
- Daha az plastik torba kullanın. Haftada yalnızca 2 torba daha az kullanarak, yılda çöpe en azından 100 torba daha az atacaksınız.
- Tekrar doldurulabilen kalemler kullanın. Tek kullanımlık plastik tükenmez kalemler geri dönüşümlü değildir. Birin çöpe atın, 50 bin yıl sonra bile çöp arazisinde olacaktır.
- Saçınızı boyarken sentetik içeren boyalar yerine bitki bazlı boyaları tercih edin. Daha az toksine maruz kalırsınız.
- Cep telefonu şarj aleti, şarj işlemi bittikten sonra bile akım çekmeye devam eder. Telefonunuzu şarj ettikten hemen sonra prizden çıkarın.
- Üşüdüğünüzde radyatörün ısısını arttırmak yerine daha kalın giyinin.
- Bir saatten fazla ofis dışında olacaksanız, bilgisayarınızın ekranını kapatın. İki saatten fazla ofis dışında olacaksınız, bilgisayarınızı kapatın.
- Türkiye’de yılda 18-20 milyon ton evsel atık üretiliyor. Bunun yalnızca 2.5 milyon tonu geri kazanılıyor. Çöplerinizi ayrıştırın.
- Sensörlü ışıklandırmalar enerji tüketiminizi % 13 oranında azaltır.
- Satın almayı düşündüğünüz bir ürünün etiketini, içindekiler bölümünü ve kullanma talimatını mutlaka okuyun. Çok fazla ambalaj malzemesi tüketilmiş ürünleri tercih etmeyin.
- Akşam işyerinden en son çıkan kişi, yazıcıların, fotokopi makinelerinin, bilgisayarların ve ışıkların tamamının kapalı olup olmadığını kontrol edebilir.
- Daha az sıcak su kullanın. Giysilerinizi soğuk ya da ılık suyla yıkayarak 250 kg. karbondioksit tasarrufu yapabilirsiniz.
- Çevre politikası ve standartları olan havayolu şirketlerini tercih edin.
- Kışın radyatörlerin üstünü örtmeyin, ısıyı kaybetmeyin. Isı yalıtımı için çift cam kullanın.
- Alışverişe çıkarken kendi bez torbanızı ya da filenizi götürün. Ambalajında geri dönüşüm işareti bulunan ürünleri tercih edin.
- Çöp torbası kullanırken “doğa dostu” ürünleri tercih edin. Bu ürünler,doğada iki yıl içinde çözünüyor.
- Kömür tüketimine dikkat. Kömür, iklim değişikliğine neden olan en tehlikeli yakıtlardan biri Tüm dünyada kömür santrallerinden yılda 7 milyar ton karbondioksit salımı gerçekleşiyor.
- Mutfağınızda sebze, meyve ve kahve atıklarını (yağsız olan yiyecekleri) bir kavanozda saklayıp sonra bahçeye ekin. Böylece hem çöplük arazilerini doldurmamış olacaksınız hem de daha kaliteli toprağınız olacak.
- Telefonunuz için kablolu kulaklık kullanmayın. Bunlar şarj harcarlar.
- Evden çıkarken termostatın derecesini düşürün veya tamamen kapatın.
- Davetleriniz için elektronik davetiye ya da klorinszi geri dönüşümlü kağıt kullanın. Online davetiyeler sizi posta masrafından da kurtarır.
- Arabanızın motor yağını değiştirirken rafine olanları tercih edin.
- Çıkış alırken kağıtların iki yüzünü de kullanın.
- Banyo köpüğü kullanacaksanız konsantre olanları tercih edin.
- Bıçakları değiştirilebilen kaliteli bir jilet alın. Tek kullanımlık jiletler geridönüştürülemez ve biyolojik olarak ayrıştırılmaz.
- Bir telefon almanız gerekiyorsa, kablolu telefon alın. Kablosuz telefonlar şarj ve bekleme modunda oldukları süre boyunca kesintisiz enerji harcarken standart kablolu telefonlar sıfır enerji harcarlar.
- Cep telefonunuzu sık değiştirmeyin ve eskisini e-dönüşüme yollamayı unutmayın.
- Çöp poşeti satın almak yerine arta kalan plastik torbaları çöp poşeti olarak kullanın. Bir ton plastik poşet tekrar kullanıldığında 11 fıçı benzine denk enerji tasarruf edilmiş olur.
- Traş jeli alacaksanız “aerosol” içermeyenleri tercih edin.
- Çok sayıda küçük kutu süt yerine, tek bir büyük kutu süt alın. Büyük kutuları üretmek daha az enerji harcanmasını ve daha az atık oluşmasını sağlar.
- Spor salonunun verdiği havlu yerine kendi havlunuzu kullanmaya çalışın. Zararlı deterjanlardan kurtulmuş olursunuz, su ve enerji tasarrufu yaparsınız.
- Organik pamuktan üretilen kıyafetler alın. Her beş kişiden biri organik pamuktan yapılan bir t-shirt alsaydı, neredeyse 50 bin ton kimyasaldan kurtulmuş olurduk.
- Su ısıtmak için gazlı ocakları kullanmak, elektrikli su ısıtıcıları kullanmaktan daha verimlidir. Su ısıtmak çok enerji tüketir. İhtiyacınız olandan fazla su ısıtmayın.
- Uzaktan kumandayla değil düğmeden kapatın. Müzik setleri, TV’ler vb. aletler bekleme konumundayken bile enerji tüketirler. Bu tüketimlerin normal bir aileye yıllık masrafı 200 YTL civarındadır.
- Enerji tasarruflu ampuller civa içerir ve normal çöp şeklinde atılmamalıdır.
- Çalışmadığınızda bilgisayarınız uyku konumuna getirin. Bu konumdayken çok düşük düzeyde bir enerji tüketimi vardır. Düz ekranlar ve diz üstü bilgisayarlar enerjiyi oldukça verimli kullanır.
- Üzerinde enerji tasarrufu etiketi bulunan ürünleri alın . Aldığınız ürünler bekleme (stand-by) konumundayken 1 Watt’tan fazla enerji tüketmemelidir.
- Çöp miktarınızı, ambalajları, alışveriş torbalarını azaltın.
- Yerel ürünlerle beslenin ve mevsiminde yiyin. Çok seyahat etmiş ürünlersize ulaşana kadar karbondioksti salınımına neden olur.
- Her araba atmosfere, yılda ortalama ağırlığı kadar karbondioksit salıyor.
- Her 1000 kilovat-saat elektrik tüketimimiz için doğaya bir ağaç dikme borcumuz var.
- Pil yapımı için harcanan enerji, aynı pilin ürettiği enerjinin 50 katı.
- Senede yaklaşık 9 bin DC 10 tipi uçak imal edilebilecek kadar aliminyum kutu çöpe atılıyor. Bir aluminyum kutuyu üretmek için harcanan enerji bir televizyonu 3 saat çalıştırabilir.
- Yalnızca İstanbul’da tüketilen 450 bin ton kağıt geri kazanılsa, Türkiye’de yılda 38 kilometrekare ağaçlık alan korunabilir.
- Geri kazanılmış kağıtlar yüzde kırk oranında kullanıldığında, enerji tüketimi yüzde elli, su sarfiyatı yüzde altmış, hava kirliliği yüzde doksan oranında önlenir.
- Geri kazanılan 1 ton kağıt 17 ağaç kurtarır. Atmosferden 30 kilo atık azaltır.
- Bir köfte ağırlığının beş katı kadar toprağın verimli tabakasının kaybolmasına neden olabilmekte. Yarım kilo hamburger yapımında ise 9463 litre su kullanılmakta.
- Dünyamızda kullanılan tüm pestisidlerin yüzde onu pamuk üretiminde kullanılıyor. Pamuk ekilen tarlada tekrar solucanların görülebilmesi için 5 yıl geçmesi gerekiyor.
- Bir pamuklu t-shirt veya gömlek için yaklaşık 5 metrekare tarlada pamuk ekilmesi gerekiyor. Pamuk ekilmeden önce aldicarbla toprak ilaçlanıyor. Bu toksik madde rüzgar ve yağmurlarla yakındaki ve yeraltındaki su kaynaklarına karışıyor.
- Rezervuarlardaki ufak bir kaçak, günde 190 litreden fazla israfa neden oluyor.
- 2 dakikalık diş yıkama sırasında 5 litre, kısa duş alırsak 30 litre, banyoyu doldurursak 80 litre, her sifonu çektiğimizde ise 10 litre su harcıyoruz.
- Çevre politikası ve standartları bulunan havayolu şirketlerini tercih edin.
- Bilgisayar ekranlarınızı, beş dakika sonra bekleme moduna geçecek ve 10 dakika sonra tamamen kapanacak şekilde ayarlayın.
- Daha az sıcak su kullanın. Giysilerinizi soğuk ya da ılık suyla yıkayarak 250 kg karbondioksit tasarrufu yapabilirsiniz.
- Su sayacınıza bakarak su tüketmediğiniz bir anda, tesisatınızda sızıntı olup olmadığını kontrol edin.
- Otomobil satın alacaksınız, ilk önce gereksiniminize göre büyüklüğüne karar verin. Daha sonra o sınıfta en az yakıt tüketen modelleri tercih edin.
- Sebze ve meyveleri akan suda yıkamak yerine tıkaçlı bir lavaboda ya da kaseye su doldurarak yıkayın. Kalan suyu çiçeklerinizi sulamak için kullanabilirsiniz.
- Ambalajsız ürünler alın. Hem yüzde 50 daha az ödeyecek, hem de çöpe ve geri dönüşüm merkezlerine giden ekstra ambalaj atıklarını ulaştırmak için harcanan enerjiden tasarruf edilmesini sağlayacaksınız.
- Tekrar doldurulabilen kalemler kullanın. Tek kullanımlık plastik tükenmez kalemler geri dönüşümlü değildir ve biyolojik olarak ayrıştırılmaz. Birini çöpe atın, 50 bin yıl sonra bile çöp arazisinde olacaktır.
- Otelde odadan çıkarken ışıkları kapatın. Bir otel odasında kullanılan enerjinin yüzde 75’i, banyo ışıkları iki saatten fazla süre açık bırakıldığında, çoğunlukla da kullanılmadığında gerçekleşir.
- Tatil için yerel kültürlere odaklanan ve çevreciliği savunan eko turizmi deneyin.
- Tatilde kaldığınız oteldeki havluları her gün değiştirtmeyin. Unutmayın dünya su kaynakları kısıtlı.
- Hediye paketlerinden vazgeçin. Kurdeleleri ve paket süslerini tekrar kullanın.
- Davetiyeleriniz için elektronik davetiye ya da “klorinsiz geri dönüşümlü kağıt” kullanın. Online davetiyeler sizi kırtasiye ve posta masrafından kurtarır.
- Şarj edilebilen pilleri tercih edin. Bir şarj edilebilen pil, 1000 tek kullanımlık pil demektir. Dünya her yıl ortalama 579 bin ton pili çöpe atıyor.
- Daha az peçete kullanın. Herkes, yılda iki katlı standart peçetelerden 2200 adet tüketiyor. Eğer herkes günde bir peçete az kullansa, çöp arazilerinden her yıl 180 milyon peçete eksik olurdu.
- Kitaplarınızı arkadaşlarınızla paylaşın. Sadece Amerika’da her yıl üç milyar kitap satılıyor, bu da 400 bin ağacın katledilmesi demek.
- Kullandığınız her üç cam ambalajdan en az biri, geri kazanılan camdan yapılmıştır. Yiyecek ve içecek satın alırken cam şişe ve kavanozdakileri seçin.
- Bankacılık işlemlerinizde internet şubesini kullanın. Hem zaman kazanın hem de gereksiz yerek kağıt tüketmeyin.
- Sensörlü ışıklandırmalar enerji tüketiminizi yüzde onüç oranında azaltır.
- Klimalarınızı doğrudan güneş ışığı almayan yerlere yerleştirin. Serin saatlerde klimaları kapatın. Klimaların bakımını düzenli olarak yapın. Kirli ve tıkanmış filtreler klimaların verimini düşürür.
- Ormanların son yıllarda yaşadığı en büyük sorunlardan biri turistik yapılaşma. Ormanlık alanlara gittiğiniz zaman, çadır, yöresel konaklama gibi doğa üzerindeki etkisi az olan konaklama biçimlerini tercih edin.
- Türkiye’de işe gitmek için kullanılan her araba yanına sadece bir kişi daha alsa, yılda 4 milyar litrenin üzerinde yakıt tasarrufu söz konusu olabilir.
- Arabanıza iyi bakmanız ve lastiklerinizi olması gereken basınç düzeyinde şişirmeniz yakıt verimliliğini olumlu etkiler.
- Bir yerde on saniyeden fazla bekleyecekseniz, motoru stop edin. Motor rölantideyken daha fazla yakıt tüketir ve arabanızı yeniden çalıştırmanız sırasında atmosfere bırakacağınız miktardan daha fazla karbondioksit salımına neden olur.
- Haftalık rutininizden sadece 30 km eksilterek 550 kilogramın üzerinde sera gazı üretimini önleyebilirsiniz. Kısa mesafeler için araba kullanmayın.
- Saatte 120 km hızla giderken, 105 km’dekinden yüzde 15 daha fazla yakıt harcarsınız. Aşırı hızdan kaçının, daha az karbon üretirsiniz…
- Sıcak günlerde sokaktaki hayvanlar içecek su bulmakta zorlanıyor. Sokaktaki hayvanlar için küçük bir kapta içecek su bırakabilirsiniz.
- Sebze ve meyveleri teker teker elde yıkamak yerine bir kapta yıkayarak yılda ortalama 18 ton su tasarrufu yapabilirsiniz.
