Endokrin Fonksiyon Bozuklukları
Hormonlar aşırı miktarda salgılandıkları zaman giandüler hiperfonksiyon, yetersiz salgılandıklarında da hipofonksivon bel irtilerine sebep olurlar. Bir guddenin hiperfonksiyonu veya hipofonksiyonu diğer guddeleri de genellikle etkiler. Bazan bir hormonal disfonksiyondan guddenin kendisi değil, hormonun inaktive edilişindeki kusur sorumludur. Karaciğer sirozunda hipogonadizrn ve jinekomasti bulunuşu buna örnektir. Bazı hallerde hiperfonksiyon hallerinde guddenin kendisi değil, normalden başka yercıeki ektopik) gudde adacıkları sorumludur. Baran da endokrin sistemle ilgisi olmayan tümörler, endokrin sonuçlar doğururlar. Bazı bronş kanserlerinin ACTH saigılayarak Cushıng sendromu d oğurmaları buna örnek olarak gösterilebilir (Paraneoplazik endokrin sendromlar).
Hormon Salgılanmasının Kontrolü Hormonun temel görevi, hedef organın metabolizmasını belli bir şekilde yönlendirmek olduğuna göre, endokrin guddenin düzenlediği sistemlerin durumundan haberii olması gerekir. Bu haberli oluşun sağianabilmesi ıçın, endokrin guddeler çevreden türlü sınyailer alırlar. Bu sinyallerden biri de hormonun kandaki düzeyidir.
Örnek: Kanda kortizol düzeyinin yükselmesi, hipofiz için bir sinyaldir. Hipofiz bu sinyal ile ACTH salgılamayı azaltır. Düzenleme mekanizmaları (feed-back mechanisms) dört tipte toplanabilir.
a) Dolaysız eksi düzenleme (direct negatife feed-back)
Endokrinolojide sık rastlanan, kolay anlaşılan bir düzenleme sistemidir. Yukarıda verdiğimiz örnek, bu gruba girer (kanda kortizol yükselmesi ile ACTH salgılanmasının azalması)
b) Dolaylı eksi düzenleme (indirect negative feed-back)
Merkez sinir sisteminin ve özellikle hipotalamusun, çevresel bir guddeden sinyal alan adenohipofızden dolaylı olarak etkilenmesidir.
örnek: Tiroid guddesinden salgılanan tiroksin. hipofizden TSH salgılanmasına dolaysız, hipotalamustan TRH salgılanmasına ise dolaylı etki ederek azaltır.
c) Kısa yollu düzenleme (short feedback)
latıcı ve inhibe edici etkiler yapar. Bazı adenohıpofız hormonları hipotaiamus uzerine düzenleyici etki ederler. Buna kısa yollu düzenleme denir karada. hedef organ olmadığından,.
d) Artı düzenleme (positive feed-back)
Bir hormonun yol açtığı değişimlerin bu hormonun veya diğer bazı hormonların salgılanmasım arttırmasına artı düzenleme denir.
Örnek: Follikül stimulan hormon (FSH) etkisi ile overlerden östrojen salgılanır. Östrojen plazmada belli bir düzeye gelince, FSH ve LH salgılanmasını arttırır. Bu bir artı düzenleme örneğidir.
Reseptörler
Hedef organlarda hormonun etki göstermesine yardım eden reseptörler bulunur. Reseptörler hormona özellik, organa özellik yüksek derecede afinite ve sınırlı kap- sam (kapasite) gösterirler. Bu özellikler, reseptörlerin önemli nitelikıeridir. Hormoı ‘tanıyan” ve hormonciaki bilgi-mesaj yilkünu, hücre içinde başıavacak biyokimyasal süreciere dönü.ştüren oluşuma reseptör denir. Bu olaylar hormona reseptörün bağlanmasıvla başlaı. Reseptörler, ekstrasellüler sıvıdaki hormonun informasy onunu hücre icıne ilettiğiııden bunların hücre membranı dış yüzünde verlestiklerini düşünmek akla yakındır.
