HORMONLAR VE ETKİLERİ

Hormonlar dokuların veya organların morfolojik ve işlevsel (fonksiyonel) bütünlüğünü sağlayan özel kimyasal mesaj ileticilerdir. Hormonlar, iç salgı bezleri (endokrin guddeler) tarafından sagılanır ve hedef organa kan yolu ile vararak etki ederler. Hormonlar böylece organizmada kimyasal bir koordinasyon sistemi oluştururlar. Diğer
linemli ve büyük koordinasyon ağını da sinir sistemi oluşturur. Endokrin sistem ile merkez sinir sisteminin çok yakm ilişkileri vardır. Bu ilişkiler, hipotalamus ile hipofız arasındaki gibi bir kontrol ilişkisi olabilir. Fakat mesela sürrenal medullasının sinir sistemine ait mi, endokrin organ mı olduğunu ayırmak zordur.
Hormonların tanımlanmasmda bazı özelliklerini belirtmek faydalı olur. Hormonlar 1) Fizyolojik düzenleyicilerdir 2) Çok küçük miktarda etki ederler 3) Canlı hücrelerce salgılanırlar 4) Bu hücreler, salgılarını kan dolaşımına veren iç salgı guddelerinin hücreleridir 5) Dolaşan kanla “hedef” organa varırlar 6) Hedef organda spesifik etkiler yaparlar.
Bazı maddeler bu tariflerin birçoğuna uyduğu halde, özel gudde hücrelerince sa!gılanmadıklarından hormon sayılmazlar. Prostaglandinler, kininler ve histamin bu tür “parahormon” da denen fizyolojik düzenleyicilerdendir. Özellikle zoolojide önemli olan feromonlar (pheromones) endokrinoloji ile ilişkileri bakımından dikkat çekerler. Böceklerde, kemirgenlerde daha yakından incelenmiş olan feromonlar arasında cinsel cezbedici feromonlar, yuvayı veya yaşanan bölgeyi işaretleyen feromonlar örnek olarak sayılabilir. İnsanlarda da feromonlarrn rolünü kabul etmek mümkündür. Fakat insanda deneysel çalışmaların zorluğu, özellikle ruhsal etkenlerin araya girmesi inandırıcı bulgular elde edilmesini güçleştirmektedir. Yukarda yaptığımız hormon tanımı yeni buluşlarla, eski sarsılmazlığını kaybetmektedir. Fakat yine de düşündürücü olmak bakımından bu tür sınıf lamalar yararlıdır.