Mikroplar Giderek Akıllanıyor
Dünyadaki canlıların büyük çoğunluğunu gözle göremediğimiz mikroorganizmalar oluşturuyor. Bu tek hücreli canlılar hemen hemen her çeşit ortamda yaşayabilecek bir biyolojik çeşitlilik sergiliyor. Mikroorganizmalar çok hücreli canlılara göre çok daha basit canlılar olarak kabul edilseler de kimi özellikleri yapısal basitliklerinden beklenmeyecek ölçüde karmaşık ve gelişmiş olabiliyor. Araştırmacıların adeta bir çeşit zekâya benzettiği bu özellikler mikroorganizmaların sandığımız kadar basit ve ilkel canlılar olmadığını düşündürüyor.
Kimyasal bilgisayar gibi
Mikroorganizmaların zekâ ürünüymüş gibi görünen davranışları tıpkı başka özellikleri gibi çeşitlilik gösteriyor. Tabii ki mikroorganizmalar için gerçek bir zekâdan bahsetmek imkânsız, çünkü bir sinir sistemine bile sahip değiller. Mikroorganizmaların bu tür davranışları, bir çeşit “kimyasal bilgisayar” gibi işleyerek sergiledikleri düşünülüyor.
Bilgisayarlardaki mantık kapılarına benzer biçimde işleyen proteinler
Bu modele göre, hücre dışarıdan gelen bilgiyi girdi olarak kullanıp çıktı olarak bir davranış ortaya koyuyor. Bu defa işlem birimleri, bilgisayarlardaki mantık kapılarına benzer biçimde işleyen proteinler. Dışarıdan gelen girdiler proteinlerin şekil değiştirmesine, bir araya gelmesine ya da belirli bilgi işleme silsileleri içerisinde bazı proteinlerin kimyasal olarak değişmesine yol açıyor. Sonuçta uyarılan efektör proteinler de davranış tepkisini oluşturuyor.
İşte mikroorganizmaların, çevrelerinin farkında oldukları ve bilinçli olarak tepki verdikleri izlenimini uyandıran davranışlarından bazıları: (merakediyorumgrubu notu: sadece başlıklar alınmıştır. Ayrıntılı açıklama ve gözlem örneklerini dergiden takip edebilirsiniz)
-Mikroplar İletişim Kuruyor
-Mikroplar Karar Veriyor
-Mikroplar Yönlerini Buluyor
-Mikroplar Öğreniyor ve Hatırlıyor
“basit”, “ilkel” gibi sıfatlar yeniden gözden geçirilecek gibi görünüyor
Çok hücreli organizmalar gibi göz önünde olmamaları, çok farklı ortamlarda yaşayabilmeleri, gözlemlenmelerinin ve incelenmelerinin daha zor olması gibi sebeplerden dolayı mikroorganizmaların dünyasına dair pek çok ilginç ve sıra dışı olgu hâlâ gizemini koruyor. Bu gizemler aydınlandıkça da mikroorganizmaları nitelemekte kullanılan “basit”, “ilkel” gibi sıfatlar yeniden gözden geçirilecek gibi görünüyor.
—————————————————————————
TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi / Şubat 21011 / İlay Çelik
Hazırlayanlar : merakediyorum grubu üyeleri merakediyorum@googlegroups.com
Kaynak : Bilim ve Teknik -TÜBİTAK / Şubat 2011 İlay ÇELİK “Mikroplar Akıllı mı Ne?”başlıklı yazıdan özet alınmıştır. Resim ve başlıklar yazıya eklenmiştir.
mikroplar 01.jpg
mikroplar 02.jpg
mikroplar 03.jpg
mikroplar 04.jpg
mikroplar 05.jpg
