Hukuk Teorileri-Tıp Hukukunda Kısa Kısa Temel Esaslar

1.Hasta tıbbi müdahaleyi ret hakkına sahiptir.
Bu çerçevede dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır:
Hasta mutlak olarak tedaviyi reddedebilir.
Hastalar kendi vücutları üzerinde mutlak kontrole sahiptirler.
Bir kimse ne kadar ağır hasta ise, kurtulma şansı da o kadar azdır ve bu durumda tıbbi müdahaleyi ret hakkı da o kadar çoktur.

2.Suni beslenme de bir tıbbi müdahaledir ve hasta reddedebilir. İrade yeteneğine sahip bir kimse hidrasyon ve suni beslenmeyi reddedebilir.

3.Aksini gösteren deliller olmadıkça hastanın rıza (irade) yeteneğinin bulunduğunu kabul etmek gerekir.
Hastanın irade yeteneğine sahip olmadığına emin olmadıkça, hastanın irade yeteneğinin bulunduğunu kabul etmek gerekir.
Hasta irade yeteneğine sahip olduğunu ispat etmek zorunda değildir. Hastanın irade yeteneğine sahip olmadığına ilişkin açık delilerin hekim tarafından gösterilmesi gerekir.
Amerikan hukukunda aşağıdaki davranışların irade yeteneği olmadığını gösterdiği kabul edilmektedir:
İntihar girişimi
Ağır psikoz
Basit iletişimin bile kurulamaması.

4.Çocukların rıza yeteneğine ilişkin özel kurallar vardır.
18 yaşını doldurmamış olan kişilerin kural olarak irade yeteneği yoktur.
18 yaşından küçüklerin ne ölçüde, hangi yaştan itibaren ve hangi tıbbi müdahalelere rıza gösterebilecekleri hususunda hukukumuzda açık kurallar yoktur. Daha doğru ifadeyle, 1219 sayılı kanun ile Hasta Hakları Yönetmeliği 18 yaşından küçükler bakımından mutlak olarak yasal temsilcinin rızasını aramaktadır.
Bununla beraber, öğretide bu kuralın yumuşatılması gerektiğini savunanlar vardır.
Bu konuda net mahkeme kararları da bulunmamaktadır.
O nedenle, bu alanda çok dikkatli olmak gerekir. Aşağıda söylenenler hiçbir şekilde hukuksal bir kesinlik içermemektedir ve hukuksal bir güvence de sağlamamaktadır, sadece öğretideki görüşleri ifade etmektedir:
Kesin yaş sınırları belirlemek yerine, somut olay ve somut hasta nazara alınmalıdır.
15 yaşından küçükler bakımından mutlak olarak yasal temsilcinin rızası gereklidir.
18 yaşına yaklaştıkça, rıza yeteneğinin bulunduğunu kabul etmek gerekir.

ABD’de benimsenen esaslar ise şunlardır:
13 yaşından büyük olup, kendi bakımını sağlayanların rıza yeteneği vardır. Örneğin, tek başına yaşıyorsa yetişkin kabul edilmektedir.
Asker veya evli olmak, kişiyi yetişkin kılmaz.
Hamile veya çocuk sahibi olmak da, yetişkin sayılmayı gerektirmez.
Birçok eyalette genelde 15 yaşından büyük olmak, bazı tıbbi müdahaleler bakımından rıza yeteneği için yeterli görülebilmektedir. Bunlar, uyuşturucu terapisi, doğum öncesi bakım, cinsel yoldan bulaşan hastalıkların tedavisi ve doğum kontrolüdür.

5.Kanuni temsilci çocuğun hayat veya esaslı vücut bütünlüğünü korumaya yönelik tıbbi müdahaleyi reddedemez.
Kanuni temsilci hayat ve vücut bütünlüğü bakımından gerekli görülen bir tıbbi müdahaleyi reddediyorsa ve bu müdahale acilen gerekli ise, hekim müdahaleyi yapmalıdır.
Acil değilse, hâkimden karar almak gerekir.
Bu haller dışında, kanuni temsilcinin iradesi esas alınır. Çocuğun iradesi önemsizdir.