Ardahan Kültürel Detayları

Yöre Mutfağı (Gastronomi)

Ardahan’ın kaşar peyniri ve balı ülke çapında isim yapmıştır. Elma dolması, evelik aşı, pişi, bozbaş, kuymak, ekmek aşı ve helvası en ünlü yemek türleridir.

Yöresel Yemekler

Un çorbası
Kesma Aşı
Höre Aşı
Keleçoş
Cinar çorbası
Kelemkeşir çorbası
Puşruk Aşı
Ayran Çorbası
Süt Çorbası
Evelik Çorbası
Pışırık Aşı
İşkembe Çorbası

El Sanatları ve Hediyelik Eşya

Halıcılık ve gümüş işlemeciliği ildeki en önemli el sanatlarındandır. Yöre motiflerini taşıyan gümüş kemer, başlık ve takılar yöreye gelen turistlerin ilgisini çeken hediyelik eşyalardır.

Yöremizde El Sanatları

Halı
Kilim
Ğurcun (heybe)
Yöresel folklorik bebek giysisi
Yolluk
Göğüslük
Hasır
Keçe
Yün Çorap
Patik
Yörsel Dantel
Yün İplik
Kayış
At Koşun Araçları

Halı Desenleri

Derme
Kafkas
Adiler
Lezgi kazağı
Koç boynuzu

Kilimlerde bir çok desen kendi özelliğini tek bir kilimde yansıtır.

Alışveriş

İlimizi ziyaret eden turistlerin satın alabilecekleri Yöreye özel üretilen Damal bebekleri, Ardahan halısı, Kafkas arı balı ve yöremize çok özel kaşar peyniri görmeden almadan ve yemeden dönme.

Yeme – İçme, Eğlence

Büyük Ardahan Oteli :Yeme –içme konaklama –Ardahan merkez Kars cad. No.109
Tel: 0 478 211 64 98
Faks: 0 478 211 65 26 – ARDAHAN

Büyük Klas Oteli : Yeme –içme konaklama- Ardahan merkez Atatürk cad. No.21
Tel: 0 478 211 34 58
Faks: 0 478 211 34 58 – ARDAHAN

Türkgözü Oteli : Yeme -içme konaklama Seyitören köyü Posof yolu üzeri
Tel: 0 478 211 10 12 Damal – ARDAHAN

bunların dışında İl merkezinde ve ilçelerimizde birinci sınıf kapasitede otel ve lokantalarımız mevcuttur.

Kültür

Asya’dan Anadolu’ya bir geçiş noktası olan Ardahan bu stratejik konumu itibariyle tarih boyunca bu bölgede bulunan devletler arasında mücadelelere sebep olmuş ve sürekli el değiştirmek durumunda kalmıştır. Urartular, Arda Türkleri, Saka- İskit Türleri, Selçuklular ve Osmanlılar yörede yaşamış önemli uygarlıklardır.

Ülkemizde her yörenin olduğu gibi Ardahan’ında kendine has özellikleri olan bu özellikleri ile kendini farklı kılan bir kültür mirası bulunmaktadır. Osmanlı İmparatorluğunun son dönemlerinde Rus, Ermeni ve Gürcilerin işgaline uğrayan ve yıllarca esaret altında yaşamak zorunda kalan yöre halkı kendi kültüründen taviz vermemiş, bu mirası günümüze kadar taşımıştır.

Halk Mutfağı

Anadolu’da her yörenin kendine has yemek kültür ve damak zevki olduğunu görürüz. Bu kültür yörenin coğrafi iklim özelliklerini üzerinde taşır. Bu nedenle Ardahan’ da tarım ve hayvancılığa dayalı bir mutfak kültürü gelişmiştir. Tahıl et ve hayvansal ürünlere dayanmaktadır. Kaz etinin yörede ayrı bir yeri vardır. Sebze olarak patates soğan ve kuru fasulye gelmektedir.

Yöresel Halk Oyunları

Ardahan’ın yörelerinde hemen hemen aynı oyunlar oynanır estürüman olarak genellikle davul ve zurna , Kafkas oyunlarında ise Akordeon ve nağara adı verilen davul kullanılır. Yörede genellikle halay ve bar oynanır bu oyunların oynandığı toplumsal alanlar ise düğünler, nişanlar, asker uğurlamaları, üzüntü ve sevinç gibi duyguların ifade edildiği durumlardır. Yöremizde oynanan belli başlı oyunlar ise şunlardır.

BAR OYUNLARI: Ağır bar, Sallama, Temur ağa, Nare, Lorke, Şeker oğlan, Sarı seyran, Kaççıke, Tavuk barı, Gazelo, Hoş bilezik,Haran, Döne, Kıskarç, Kürdün kızı, Ardahanın yolları, Hafif bar ve Paşa göçtü.

TEK OYUNLAR: Ondört, Şeyh şamil, Ay gızı, Beş açılan, Karabat, Hanım yaylada.

Halk Ozanları ve Şiirleri

Ülkemizde halk şairleri ve halk hikayecilerinin en çok yetiştiği yöre Ardahan’dır bunun bir çok sebebi vardır. Başta 93 harbi olmak üzere 1877-78 Osmanlı –Rus savaşı ve bunun sonucunda 40 yıl anavatandan ayrı kalması gelmektedir.Düğün ve derneklerde saz şairleri ile halk hikayecilerimiz can kulağı ile dinlenen insanlardır. Milli acıları ebedi ve milli duyguları besleme ve doyurma isteği başta gelir. İster saz vurmayan veya Ehl-i Dil, ister saz çalan deyişler söyleyen aşık , isterse yalnız halk deyişleri ve manzume yazanlar olsun, Ardahan ili en zengin halk şairleri ve hikayecilerinin ocağıdır denebilir yüzlerce halk şairi ve hikayecisi ile Ardahan’ın ne denli büyük bir mirasın sahibi olduğu artık bütün yöreleri biliniyor ve taktir ediliyor. Bunlardan bazıları.

1-Aşık Şenlik – 1850 yılında Çıldır’ın suhara ( yakınsu) köyünde dünyaya gelmiştir. Hiçbir eğitim almadan üstün zekası nedeniyle halk meclislerine katılarak kendisini yetiştirmiştir. Şiirlerinden bazıları, Osmanlı Rus savaşında söylediği kahramanlık türküsü.
Ehli İslam olan işitsin bilsin
Can sağ iken yurt vermeyiz düşmana
İstese uruset neki var gelsin
Can sağ iken yurt vermeyiz düşmana

Asker olan bölüh bölüh bölünür
Sandınızmı Kars Kalesi alınır
Boz atlar üstünde kılıç çalınır
Can sağ iken yurt vermeyiz düşmana

2-Aşık Zülali – 1873 yılında Posof’un Suskap ( Aşık Zülali) köyünde doğmuştur aşıklığının yanında İstanbul da ağabeyinin yanında eğitim görmüş Arapça ve Farsça öğrenmiş. 1904 yıllarında Türkçe ve din dersi öğretmenliği yapmış.
Devrin en önemli aşıklarından Çıldırlı Aşık Şenlik, Narmanlı Aşık Sümmani savaşların ve felaketlerin olduğu dönemin çocuğu olarak yetişti. Yaşamı boyunca çok yer değiştirmek zorunda kalması nedeniyle aşk, tabiat, gurbet,ayrılık, memleket sevgisi, yoksulluk, nasihat ,tasavvuf ve sosyal hadiseler onların şiirlerinin başlıca temasını oluşturur.

Üstadından öğüt istersen gönül
Var otur yanında kal ağır ağır
Herkesin ağzından akmaz şeker bal
Düşünde edebin al ağır ağır

Bakarsın yok iken var olduk neden
Vücut yavaş yavaş tam olur beden
Çekirdek topraktan biter bir fidan
Büyüdükçe açar dal ağır ağır

Yöremizin ünlü iki aşığı 1890 yılında Çıldırın Suhara köyünde bir araya gelerek bir atışma yaparlar. Bu atışmanın bazı bölümleri şöyledir.

Şenlik
Yine fikrim hayallandı uğraşır nara ile
Tabipsiz derdi çekerim melhemsiz yara ile
Arz ediben gitsem eğer pirin öz diyarına
Menzilim bin yıllık yoldur tükenmez bir ay ile

Zülali
Yaman baktım çekti leşker bir ulu duğra ile
Fethetti burcu semayı döğüşür sahra ile
Sağolmaz yara çekeriz nah-nuyi kısmette biz
Eğerki eflatun gelse tabib-i kübra ile

Şenlik
Serçe şahan ile eylermi savaş
Sana kim dediki fil ile uğraş
Yüzünden kar yağar gözünden ateş
Şenlik gibi kahramanı gördün mü

Zülali
Der Zülali dön bak önünde ne var
Kaçılmaz dört yanın çevrili duvar
İster olsun ağzı kanlı canavar
Ben yırtıcı çok aslanı görmüşüm.

Yöresel Giyim Kuşam

ERKEK GİYİM