Brezilya – Bahia Karnavali

2005’te Brezilya’ya gittigimde orada tanistigim arkadaslar bana tavsiyede bulunmuslardi..eger karnavala gideceksen Rio’ya degil, Bahia’ya gitmelisin, asil parti orada diyerek..

Derler ki Rio karnavali yillar once cok daha iyiymis..Ama Rio’nun yoksul halkinin da senliklere katilabildigi zamanlar geride kaldi, artik samba okullarinin gecislerini gorebilmek icin yuzlerce dolar odemeniz gerekiyor..dolayisiyla yerel halk oyunun disinda kalinca is turist eglencesine ve ticarete dokulmus, karnaval gercekligini bir nebze yitirmis..

Halkin tamamen disinda kaldigini soyleyemeyiz tabii.. samba okullarinda binlerce kisi karnavala hazirlanmak icin neredeyse tum sene calisiyor..aralarinda inanilmaz bir rekabet var..hatta puanlamalar lig usulu, basarili olamayan okullar ertesi sene karnavala katilamama tehlikesiyle karsi karsiya kaliyorlar, yani resmen kume dusuyorlar..yedinci lige kadar yolu var hatta..puanlamalar; performans ve uyuma,muzik secimi ve kalitesine,secilen temaya ve elbette kostumlere veriliyor..
bana soyle aciklamislardi; yasam zor, ekmek aslanin midesinde Rio’da..bu soleni yaratan samba okullarindaki insanlar da cok yoksul..tam bir sene boyunca TV’de yildizlari seyrediyorlar, karnaval zamani gelince ise sira onlara geliyor, bes gunlugune kendilerini ozel hissediyorlar..Bes gunlugune TV’de seyrettikleri yildizlarin yerini aliyor, onlardan rol caliyorlar..

Rio’da onca parayi veremeyip komsu kizini seyretmekten mahrum kalan halk, Salvador de Bahia’da ucretsiz seyredebiliyor tum olan biteni..

butun herkes partinin icinde..2 milyon kisinin katildigi dunyanin en buyuk sokak partisi Brezilya’nin 3.buyuk sehrinde, mutlulugun baskenti diye anilan Bahia’da gerceklesiyor..halkin %80inin atalari Afrika kokenli, eglenmesini iyi biliyorlar, hem de cok iyi..

Simdiki zamanlarda eglence sekli pek uhrevi gorunmese de, karnavalin koklerinin pagan festivali Saturnalia’dan geldigi ve Hristiyanliga adapte edildigi saniliyor..pagan anlayisinda bir sene boyunca yapilan kotu seylere elveda deme ve bir nevi pismanlik gosterisi olarak kutlanirken Hristiyanlikta buna Isa’nin yeniden dogusuna hazirlanma ekleniyor..
karnaval Easter’dan (paskalya) tam 40 gun once basliyor..Bildiginiz gibi katolikler ve kimi Hristiyan topluluklari bazi ozel gunlerde et yemezler..karnaval kelimesinin kokeni de italyanca carnelevare’den geliyor, tam cevirisi “eti (ortadan) kaldirmak”.. Modern Brezilya festivalleri ise 1641 yilinda Rio burjuvazisinin Paris’teki maskeli balo partilerinden esinlenmesiyle baslamis ve daha sonra Afro-Amerikan ogelerin eklemlenmesiyle bugunku formunu almis..Kutlanis bicimi,ritimler ve kostumler bolgeden bolgeye degisiyor, Rio,Sao Paulo,Pernambuco,Bahia ve Minas Gerais stilleri olmak uzere bese ayirmak mumkun karnavallari..guneyde sadece samba okullarinin gecisi izlenirken kuzeyde bloco’lar halkin katilimina izin veriyorlar..(Bloco’lar bir muzik grubunun pesine takilmis dansederek ilerleyen, diger bloco’lardan ayirtedilebilmek icin ayni t-shirtleri giyen kitleler)

Karnaval zamani geldiginde tum ulkede bir hafta boyunca hersey duruyor..ulkeye yil boyunca gelen turistlerin %70ini karnaval zamani gelen turistler olusturuyormus..dogal olarak bu sure icinde otel fiyatlari yaklasik 4 katina cikiyor ve bircogu minimum 5 hatta 7 gece pesinati vermeden rezervasyon kabul etmiyor..
Bahia’ya ucmanin en ucuz yolu Air Europa havayollari..Madrit’ten direk ucaklari var ve diger havayollarina gore cok daha ucuzlar..erken alinmasi kaydiyla tabii..

Benim deneyimime gelince..bu Air Europa megerse bana haber vermeden ucusu degistirmis ve persembe gununden cumartesine almis..bunu gitmeye az bir zaman kala farkedince hemen aradim ofislerini..yardimci olmaya calistilar iki gun onceki ucagi onererek ama isyerinden izin almak icin cok gecti ve maalesef bir hafta yerine bes gunlugune karnavala gitmis oldum..

Kalacak yer icin basta epey bir tirmaladim..tek basina olunca ancak oda kiralayabiliyorsun, oteller full ama sehirdeki herkes evinin bir ya da iki odasini kiraliyor mutlaka..Couchsurfing sitesinden bir iki Bahia’li ile konustum, daha sonra Hospitality Club’tan 25 yasinda bir cocuk kalma istegime olumlu yanit verdi..ustelik Bahia’da oturmamasina ragmen..

Paulo 3-4 saat uzakliktaki Aracaju sehrinde yasiyormus, Bahia’da yasayan bir kiz arkadasina beni agirlayip agirlayamayacaklarini sordu..ve sagolsun oluru alip o kiz arkadasinin evinde hep beraber kalmamizi sagladi..bir Turk ve 11 Brezilyali!
kizlar odalari paylasti, erkekler icin de yerlere yataklar serildi, e tamam iste..evdeki hos hatunlardan birisi;

Couchsurfing sitesinden tanistigim diger arkadasa onceden para gondererek bir bloco icin bilet aldirmistim..gozde gruplarin biletleri erken tukenebiliyormus..ama zamaninda ucamayinca o da yandi tabii..

Festivale uc turlu katilabiliyorsunuz..birincisi ve en eglenceli olani bloco’larin pesine takilmak..sarkicilar veya gruplar kocaman tirlarin icine kurulan muzik sistemleriyle birlikte tingir mingir ilerliyorlar ve o bloco icin para odemis olan yuzlerce insan da dansederek o tiri takip ediyor..bloco’lar yalniz takilanlar icin ideal, karsi cinsten gozune kestirdiginiz birisinle goz temasi kurdugunuzda tutup opebiliyorsunuz..her gece baska bir bloco’ya bilet alabilir, ya da 3-4 gun boyunca ayni bloco’yu takip edebilirsiniz,tabii bu sekilde daha indirimli oluyor..aslinda bilet diye de birsey yok, parayi internetten odedikten sonra gidip o bloco’ya ozel t-shirt’u teslim aliyorsunuz..o gece de o t-shirt’u giyip yolun her iki tarafina dizilmis gorevlilerin tuttugu iplerin belirledigi bloco’nuza dalip eglenmeye basliyorsunuz..

iste o iplerin disinda kalip kaldirimdan para vermeden seyredenlere ise pop corn deniyor..bu ikinci ve en yogun katilim bicimi, dogal olarak herkesin bloco’lara verecek parasi yok..

ucuncusu ise Camarote’lar..genis bir terastan asagidan gecen bloco’lari rahat rahat yiyip icerek izleyebileceginiz mekanlar..bunlarin da parasi az degil, cunku yiyecek ve icecek limitsiz..kimi camarote’lar ise sadece bazi evlerin genis balkonlarindan ibaret..

Yedigim,ictigim ve optugum benim olsun, ben size gorduklerimi anlatayim..havaalanindan Paulo beni aldi,dogru eve gittik..bana dinlenmek isteyip istemedigimi sordular..dedim zaten zamanim az,hadi gidelim karnavala..varir varmaz bir yagmur basladi ki, sanki muson..hava sicakligi zaten 30 derece civari, lakin kimse aldirmadi yagmura..bloco’lar agir agir geciyor, biz yolun kenarindan seyrediyoruz..vokalistlerle karsilikli sarkilar soyleniyor..cevredeki tezgahlarda biralar, hatta caipirinha’lar satiliyor..(cachaça’dan yapilan brezilyanin milli kokteyli)

danslar bastan cikartici..bloco’larda opusme girla..bu kadar turistin oldugu yerde bela olmaz mi, bir kavga cikinca polis hic beklemeden aninda ortama dalip joplamaya basliyor..(tanidik mi geldi?) yine de herkes oldukca relax..

bir ara baktim ki bizim kizlardan birisi kostumlu bir adami opuyor, Gandi’nin ogullarindanmis megerse..”Filhos de Gandhy” aslinda dini bir grup..karnavalin olmazsa olmazlarindan..Aralarindan birisine Gandi kiyafetleri giydirip atin uzerinde Gandi formunda dolastiriyorlar..Yuzlerce uyesi var ama bircogunun din filan umrunda degil, sadece o kostumleri giyip hatunlari rahatca opebilmek icin bu gruba katiliyorlar..ijexá isminde bir ritmle ilerleyip arada izleyenlere lavanta parfumu sikiyorlar..

opme hikayesi ise soyle; boyunlarinda yuzlerce boncuktan kolyeyle geziyorlar bu arkadaslar..bloco’larin gectigi yolun kenarinda gruplari izleyen kizlarla surekli gozgoze geliyorlar..kizlar begendikleri adamin gozunun icine bakip dikkatini cekmeye calisiyor..adam da kizi begenirse gelip opuyor, boynundaki kolyelerden birini de kizin boynuna geciriyor..gece sonunda kizlar kolyelerini sayiyorlar! bizim Paulo bunlara kizlari kaptiklari icin Gandi’nin cocuklari yerine “o.. cocuklari” diyor..

bir seyi eklemek gerek burada, Brezilyalilar icin karnavalda opusmek cok birsey ifade etmiyor..kesinlikle daha ileri gitmek icin bir isaret degil..opustukten sonra ayrilip herkes kendi yoluna devam ediyor.. sokaklarda yuzlerce bedava prezervatif dagitildigina bakilirsa farkli gelisen ornekleri de vardir muhakkak..

Chiclete com Banana, Ivete Sangalo, Timbalada ve Bahia’nin gururu Olodum festivalin gozdeleri..onlarin oldugu bloco’larin pesine takilmanin fiyati tabii digerlerinden daha fazla..

Camarote’tan karnavali seyrettigimiz gece de oldukca eglenceli gecti..odedigimiz para bloco’lara odenen miktara cok yakindi, yiyecek icecegin sinirsiz olmasi yuzunden gece sonunda herkesin kafalar bir dunya oldu..bizim bulundugumuz camarote acaip genisti, yuzlerce insan asagidan gecen gruplari seyrederek egleniyordu..

son gun denize girmeye bir saat uzakliktaki sahile gittik..biraz deniz,bolca icki..

bu isaret Brezilya’da “bol sans” demek, gorurseniz hemen kizmayin!

Bahia’da bira esliginde yengec yemek de bir gelenekmis..

cok cabuk gecti karnaval..kaldigim evdeki insanlarla cok iyi arkadas olduk, artik biliyorum ki ne zaman gitsem bir evim var orada..Salvador’u ikinci memleketim sayiyorum artik..

son olarak gitmek isteyenlere asagidaki linke goz atmalarini tavsiye ederim..bir iki sarki dinlemek de mumkun bu link yardimiyla;

http://www.bahia-online.net/Carnival.htm

Nasil gidilir;
THY ile San Paulo’ya gidilip oradan domestik ucuslarla Salvador’a ya da Madrit’ten direk Air Europa ile..

(Bu yazı üzerinde hiç bir değişiklik yapılmadan, dünya turu bölümündeki yazıları için Sınırları Kaldırdım Blogundan alınmıştır.)