spor yapan ve yapmayanların kişilik özellikleri – ödev
SPOR YAPAN VE YAPMAYANLARIN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ
Kişilik ile sportif eylemler arasındaki ilişkiyi ele alan bir araştırmada O.Neumann, genç performans sporcuları ile sporcu olmayanları karşılaştırdışında spor yapanların yapmayanlara göre daha çalışkan, daha canlı, ilişki kurmaya sürekli hazır, sebatlı, zor koşullarda ortama uymalarının daha iyi olduğunu belirlemiştir. ıngiltere’de milli takım düzeyinde 57 tenisçi üzerinde yapılan bir çalışmada, tenisçilerin spor yapmayanlara göre dışa dönük kimseler olduğu, ancak bunların içinde en başarılıların içedönük özellikler taşıdığı anlaşılmıştır (Akt.,Özbaydar,1983,205). 1978 yılında Varıova’da yapılan uluslararası halter koçları konferansında, haltercilerin spor yapmayan kimselere göre duygusal olarak dengesiz, çabuk sinirlenen, toleranssız, tepkisel ve patlayıc? özelliklere sahip oldukları belirtilmiştir(Karczag.1975). Yine maratoncularla, sağlık için egzersiz yapanların kişilik özellikleri, Cattell’in 16 PF testi ile kıyaslandışında maratoncuların A (sosyal, sıcak, uyumlu-soğuk, kavgacı, şüpheci), B (zeki, kıvrak, soyut-durgun zeka, somut düşünce), F (konuşkan, neğeli, uyanık- sessiz, içedönük, aşır), I (hassa, hayalci, yardım alan- gerçekçi, kendine güvenen, rasyonel), M (içedönük, dalgın, yaratıc?- pratik, geleneksel, realistik), N (uyanık, hesapç?, içgörülü – doğal, duygulu, iddiasız), O (kendine güvensiz, endişeli – kendine güvenli, sakin, korkusuz) ve Q2 (kendine yeterli, otonom – gruba bağlı, sosyal kabule önem veren) faktörlerinde farklı olduğu bulunmuştur (Valliant ve Ark.1991). Tiryaki ve Ark. (1991) tarafından yapılan bir araştırmada da spor yapanların yapmayanlara göre daha dışadönük ve duygusal olarak dengeli oldukları belirlenmiştir.
TAKIM SPORU VE BİREYSEL SPOR YAPANLARIN KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ
Yapılan araştırmalar takım sporu yapanlarla bireysel spor yapanlar arasında kişilik özellikleri yönünden belirli farklar olduğunu göstermiştir. Örneğin Cratty (1973,93-94). Vanek ve Cratty (1970.83-70), bireysel spor yapanların takım sporu yapanlara göre daha az kaygılı, kendine daha yeterli ve daha başımsız olduklarını belirtmektedir.
Johnson ve Norem-Hebesien (1977) ve James ve Johnson (1983) da bireysel spor yapan sporcuların yalnız başlarına antrenman yapmayı seven, becerilerini yalnız geliştirmek isteyen, daha gergin ve öfkeli, kendilişindenlik (spontan olma) özelliği fazla, kendilerine güvenen, ben merkezci ve tepkisel özellikleri yüksek kişiler olduğunu belirlemişlerdir. Koruç ve Bayar’ da (1992) bayan atletlerin bayan voleybolculara göre daha içedönük, maceracılık eğilimleri daha fazla, ilgilerinin daha geniş, yarg?la rında daha az katı; atlet erkeklerle hentbolcu erkekleri karşılaştırdıklarında ise, atlet erkeklerin daha asi ve tahrikkâr, ben merkezci ve daha idealistolduklarını bulmuşlardır. Tiryaki’ de (1991) EPPS kullanacak yaptığı bir araştırmada, bireysel spor yapanların gösteriş, ilgi görmek isteme ve kendini suçlama boyutlarındaki puanlarının takım sporu yapanlardan yüksek olduğunu belirlemiştir.
KAYNAK
v Spor Psikolojisi, Doç. Dr. ?efik TİRYAKİ
