Sanat Tarihine Giriş Dersi – Mısır Uygarlığı
Mastaba. Bunlar Mısır’daki en eski mezar yapılarıdır. Sıradan insanlara aittir. Mastaba sözcüğü kerevet anlamındadır. Yapının duvarları eğimli ve düz örtü sistemli. Bir ya da birkaç odası bulunur. Ölünün konulduğu mezar odası yerin altında bulunur.
Kademeli piramit. Piramitler ilk önce resimdeki şekilde, yani kademeli olarak yapılır, daha sonra düz hale getirilir. Bu piramit, Zoser adlı kralın Sakkara’da Imhotep adlı mimara yaptırdığı piramittir. İ.Ö. 2650-2630 yılları arasında yapılmıştır. Kare zemin planıyla yapılmış bir mezar anıtı dır. 178 m uzunluğu vardır. Üst üste oturtulmuş mastabalardan meydana gelir. Bu piramitlerin içine, soyguncu ve yağmacıları engellemek amacıyla bir çok tuzak odası inşa edilmiştir. Amaç; asıl mezar odasını ve içindeki değerli eşyaları korumaktır.
Aynı kademeli piramidin yukardan görünüşü.
Nil Nehri’nin batısındaki Gize Vadisi’nden. Keops Piramidi. Mezar yapısıdır. Mısır Krallığı’nın en zengin olduğu Eski Krallık döneminde yapılmıştır. Zaten bu dönemden sonra bir daha bu büyüklükte bir piramit yapacak maddi güce sahip olunamamış.
Gize Vadisi’nin 3 piramidi. Ortadaki, yani en büyük olan, Keops Piramidi. Orta boy olan Kefren Piramidi. En küçük olan ise Mikennos Piramididir. Bu piramitlerin yapıldığı taşlar Ebu-Simbel’den getirilmiş. Taşların tanesi 2,5 ton ağırlığındadır ve bunları taşımak için Nil Nehri’nden yararlanılmıştır.
Tapınakla başlayarak mezar yapısıyla (piramitle) biten bir kompleks.
Kefren ve Sfenks’i. Sfenks’in başı krala, gövdesi ise aslana ait. Lamasuu’lar gibi insanüstü güçlere sahip. Firavun’un mezarını kötülüklerden korur.
Kefren Piramidi.
Sfenks. Piramidin bitim tarihi, Sfenks’in bitim tarihinden çok sonra olduğu için Sfenks, piramitten daha yaşlıdır ve daha fazla tahrip olmuştur.
Kraliçe Hatshepsut’un Deir-el Bahri’de yer alan tapınağı. Bu bir mezar tapınağıdır. Kayalara oyulmuştur. Bir rampa yardımıyla terasa ulaşılır.
Kraliçe Hatshepsut’un Deir-el Bahri’de yer alan tapınağı. Bu bir mezar tapınağıdır. Kayalara oyulmuştur. Bir rampa yardımıyla terasa ulaşılır. Aynı tapınağın günümüzdeki hali.
Kraliçe Hatshepsut’un Deir-el Bahri’de yer alan tapınağı. Bu bir mezar tapınağıdır. Kayalara oyulmuştur. Bir rampa yardımıyla terasa ulaşılır. Aynı tapınak, bu kez başka bir açıdan görüntülenmiş.
Bir pilon tapınağı kesiti. Pilon (kalkan) biçiminde bir avlu-girişten girilir, ortası açık, sütunlarla taşınan bir avluya geçilir. Bu alan gittikçe daralır ve sonunda kutsal odaya ulaşılır. Sütunlar taş malzemeden yapılmıştır. Zamanla, ağır geldiği ve taşınamadığı için tavanı çökmüş. Bu yüzden günümüze ulaşan pilon tapınaklarının üstü genellikle yoktur. Tapınağa kutsiyet havası vermek için pencere yapılmamış, böylece tapınak içinde karanlık ve kutsal bir ortam sağlanmış. Yapının girişinde, adına pilon denen iki duvar bulunur. Tapınağa, bu duvarlar arasındaki kapıdan girilir. Pilon duvarlarının önünde ise obelisk (dikilitaş) denen iki sütun bulunur. Bunların üzerinde hiyeroglifle, tapınağı yaptıran kralın zaferleri anlatılır.
Bir pilon tapınağının maketi.
Luksor Tapınağı’nın girişi. Obelisklerden biri hala ayaktadır. Girişte büyük, Firavun heykelleri durur.
Luksor Tapınağı’nın başka bir açıdan görünüşü. Caminin bulunduğu yere hipostil avlu denir. Sütunların üst kısmı açılmamış papirüs bitkisi formundadır. Sütunlar da boyanarak dekoratifleştirilmiştir.
Karnak Tapınağı. Sütunlar yine papirüsten esinlenerek yapılmış.
Karnak Tapınağı’nın pilon girişi.
Açılmış papirüsten esinlenerek yapılmış bir sütun. Üzeri süslenerek dekoratifleştirilmiş.
