Uzayda Çöplük Oldu

ABD, Dünya yörüngesindeki çöpler dâhil gezegenimizin etrafındaki durumu kontrol eden sistemlerinden birini kapatmak niyetinde. Bu durum, uyduların ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nun (UUİ) uçuşunu daha riskli yapabilir. Gerçi uzmanlar arasında bu konuda fikir birliği yok.

ABD Hava Kuvvetleri Uzay Gözetleme Sistemi, kısaca Space Fence veya Uzay Duvarı olarak adlandırılıyor. Sistem, ABD’nin güneyinde bulunan ve 2’şer mil uzunluğunda antenlere sahip 3 büyük verici ile 6 alıcıdan oluşuyor. Bu aygıtlar, 1960’lı yıllardan bu yana Dünya yörüngesindeki nesneleri takip ediyor.

Hava Kuvvetleri’nin birimlerinden Uzay Kuvvetleri Komutanlığı, 4 yıldır Space Fence’in çalışmasını sağlayan operatör şirketle sözleşmeyi uzatmama kararını aldı. Personelin, elektrikleri kesilecek radar şebekesinden 1 Ekim tarihine kadar ayrılmaları gerek. Şimdilik “duvarın” söküleceğine dair bir şey söylenmedi ve kaderi belli değil.

Söz konusu radar sistemi, yörüngede ölçüleri en az 10 santim olan tüm nesneleri görebiliyor. Aralarında, uyduları ve UUİ’yi tehdit eden binlerce büyük çöp parçası da bulunuyor. Dünya’dan gönderilen sinyaller sayesinde istasyon, parçalarla çarpışmamak için manevra yapıyor. Rusya uzaycılık akademisi muhabir üyesi Yuriy Karaş, Space Fence’in kapatılmasıyla UUİ mürettebatı için riskin artmayacağını, çöpleri diğer sistemlerin takip etmeye başlayacağını açıkladı. Rusya’nın da uzaydaki durum hakkında bilgilerini paylaşacağını belirtti. Karaş, mürettebatın güvenliği söz konusu olunca ABD ve Rusya çıkarlarının ayrılmaz olduğundan emin:

“Rusya’nın “Okno” (Pencere) sistemi var. Başlıca bileşeni Orta Asya’da bulunuyor. ABD’nin de NASA yetkisi çerçevesinde bulunan ilgili araçları var. Bu nedenle Space Fence sisteminin kapatılmasının, UUİ mürettebatı için potansiyel tehlike oluşturmadığına kesinlikle eminim.”

Fakat bu düşünceye katılmayan uzmanlar da var. Amerikalı uydu gözlemcisi Mike Coletta, Space Fence’in bir özelliğine işaret etti. Bu şebekenin özel bir yere yönlendirilmesi gerekmiyor, radarlar gece gündüz çalışıyor, bu sayede her şeyi kaydetme yeteneğine sahip. Bu şebeke sayesinde, yörüngedeki çöp hacminin şiddetle armasına yol açan iki olayın ardından birçok parçanın yörüngesini tespit etme fırsatı doğdu. Bu olaylardan biri, 2007 yılında Çin’in uydu savar silahı denemesi, diğer ise 2009 yılında Rusya ve Amerikan uyduların çarpışması. Yani, UUİ’nin uçtuğu yüksek dahil “canlı” yüksekliklerde çöp akınlarının hareketini önceden kestirmek bundan sonra zorlaşacak.

ABD Hava Kuvvetleri, eski donatımın kapatılmasını para tasarrufu ile gerekçelendirdi. Buna inanmak çok zor, zira “duvar” için her yıl çok mütevazı bir rakam olan 14 milyon dolar ayrılıyordu.

Amerikan araştırma şirketi Rand’in uzmanlarına göre Space Fence’in kapatılması, sanayi lobisinin Pentagon ve kongreye baskısından başka bir şey değil. Kongrenin bir an önce yeni kuşak şebekenin inşaatı için 3 milyar doların ayrılmasını onaylamasını istiyorlar. Siparişleri, Lockheed Martin ve Raytheon şirketleri bekliyor. Yeni sistemin en erken 2017’de hizmete verilmesi planlanıyor.

Öte yandan mevcut sistemin kurtarılacağı şansı devam ediyor. Sebebin, uzay aracı ile çöp parçalarının çarpışmasının olmamasını dileriz.