HİPOTALAMUS, HİPOFİZ ve HASTALIKLARI
Hipotalamus, sinir-damar bağlantısı ve hipofiz guddesi hipotalamus-hipofiz eksenini oluştururlar.
Hipofiz hormonu, ikinci haberci (genellikle c-AMP) hedef organ ve hedef organın salgısı da hipofiz-gudde eksenidir. Bu iki ekseni tek olarak, ‘hipotalamus-hipofizilgili gudde’ şeklinde mütalaa etmek de mumkündur. Hipotalamus, kontrol edici peptid hormonlarını (faktörlerini) hipofızin portal damar sisteminin kapiller ağına bırakır. Nörohormonlar hipofiz sapına ve ora dan da adenohypophysis sinusoidierine ulaşırlar. Sinuzoidlerden oluşan hipofiz vena’sı sinus cavernosus içine boşalır. Böylece, hipofiz hormoniarı kan dolaşımına ulaşmış olur.
Hipotalamus peptidlerinden, yapısı bılinenlere hormon, henüz avdıniannuyan fakat varlığı düşünülenlere faktör diyoruz. Yapısı aydınlatılmış olat hipotalamus peptidleri TRH (ttrotropin salgılatıcı hormon) GnRH (gonadotropın salgılatıcı hormon 1 veya LH/FSH RH ve OHH (kortikotropin salgılatıcı hormoni ve somatostatin (büyüme hormonu inhibe edici) olmak üzere şimdilik 4 tanedir.
MIF (Melanosit stimülan hormonu in- hibe edici) PİF (Prolaktini inhihe edici) ve OH (büyüme hormon salgılatıcı) faktörierin yapısı da kesin varlıkları da henüz bilinmemektedir.
Hipotalamus Kontrol Mekanizması
Hipotalamusun, hipofiz üzerine uyarıcı ve inhibe edici etkileri vardır. Bu zıt yönlü etkilerin toplamı ile “hipotalamus kontroİli’ sağlanır. Periferik (çevresel) hormonların da gerek hipofiz, gerek hipotalamus katları üzerine geriye doğru düzenleme (feed back) etkileri vardır. Ayrıca. hipofizin trofik hormonlarının da kendileriyle ilgili bipotalamik horrnonların salgılanmaları üzerine baskılayıcı etkileri vardır.
Nöroendokrinoloji kavramı: Hipotalamus hormonları, hipotalamus ve beyin korteksi ilişkileri, hipotalamus-hipofiz ilişkileri, düzenleme mekanizmaları ve sinirsel ileticilerin (neurotransmitter) bu olaylardaki rolleri nöroencıokrinoloji bilim dalının konularını oluşturur.
Hipofiz Adenohipofiz: ön hipofiz antehipofiz gibi adlar da verilen adenohipofiz ve arka hipofız (nörohipofiz beraberce hipofiz guddesini oluştururlar. Hipofız, 1 cm uzunluğunda küçük bir guddedir. Ağırlığı 600 miligramdır. Adenohipofizin salgıladığı hor’ monlar GH (büyüme hormonu) ACTH (adrenokortikotrop hormon), prolaktin, follikül uyarıcı hormon (FSH). luteinleştirici hormon (LH), tirotropin (TSH) ve melanosit stimülan hormon (MSH) gibi hormonlardır.
