Wikileaks Kurucusu Julian Assange Türkiye Röportajı

Julian Assange Doğuş Medya grubunun bir konferansı için Türkiye’ye geldi ve internet ve bilişim sektöründekilerin ilgisini çekebilecek bazı konularda Ntv Haberin sorularına cevap verdi. İşte Julian Assange’nin röportajı.

Merhaba Julian. İlk olarak, röportaj teklifimizi kabul ettiğin için sana teşekkür ederim. Amerikalı siyaset uzmanı Alan Dershowitz şöyle diyor: “Kuşkusuz ki Julian Assange bir gazetecidir, ama yeni bir tür gazeteci.” Siz kendinizi nasıl tanımlıyorsunuz? Mesela, “işiniz nedir?” diye sorduklarında nasıl cevap veriyorsunuz?

Her şeyden önce, insanların bu soruyu sorması bana ilginç geliyor. Demek istediğim, bence ilginç olan, sorunun cevabından çok, neden bu soruyu sordukları. İnsanlar bu soruyu soruyorlar çünkü Amerika’da hakkımda devam eden bir dava var. Beni casuslukla suçlayan Washington’a karşı bu sorunun cevabı çok kilit hale geliyor.

Benim bir yayımcı, gazeteci olup olmadığımın cevabı, Washington’daki dokunulmazlığımı doğrudan etkiliyor. Bunu nedenle siyaseten güçlü çevrele bu sorunun cevabını farklı yönlere doğru çekmeye çalışıyorlar. Bize karşı olanlar, beni pasifize etmek ve tümüyle korumasız bırakmak istiyor. Böylece ben ve organizasyonum yok olabilecek. Bizi destekleyenler bunun bir komplo olduğunu bildikleri için de benim iş tanımımla ilgili farklı yorumlarda bulunabiliyorlar, konuyu tamamen farklı bir noktaya sürükleyebiliyorlar.

Sonuçta, bu bahsettiğim farklı algı ve yorumlar dışında, elbette tanım daha önemli. Biz ne iş yapıyorsak onu yapıyoruz. Ve asıl yaptığımız iş önemlidir, bize yakıştırılan sınıflandırma, sıfat o kadar da önemli değil… Fakat bence şu konu açık ki, biz birilerinden bilgi alıyoruz ve bunları kamuoyu ile paylaşıyoruz, yani bir nevi yayımcı olduğum şüphe götürmez. Bu arada, başka gazetecileri organize ettiğim için, editörüm de.

Yine belirtmek isterim ki, 25 yaşımda ilk kitabımı yazdım. Aynı zamanda “yazar”ım.

Savaş alanına giden bir televizyon kameramanı gazeteci midir diye sorulabilir, veya sadece haftalık yayınlara makale yazan kişi “klasik” anlamda “gazeteci” midir, diye sorulabilir. Bence bunlar çok önemli ayrıntılar değil; önemli olan bulunması zor olan bilgilere ulaşıp, bunları kamuoyu ile paylaşan mesleklerden birine mensup olmam.

Wikileaks projesi, bir bakıma, medyanın ne kadar tarafsız ve özgür olduğunu sorguluyor, tartışmaya açıyor. Sizce Wikileaks projesinin özü nedir?

Bizim işimiz ana akım medyadan hem daha kolay hem de daha zor. Biz çerçevesi iyi çizilmiş fakat hayata geçirilmesi zor olan bir görevi yerine getiriyoruz. Biz halka aktarılması en zor, yayımlandığı sırada hukuki, politik ve fiziksel tehditlere karşı en güç korunabilen bilginin peşinden koşuyoruz. Yani bizim için kolay olan, elimize ulaşan bilginin doğru olup olmadığını tespit etmek. Çoğunlukla içeriğe fazla zaman harcamıyoruz; biz bu bilginin tarafımıza iyi niyetle verilmiş resmi bir doküman olup olmadığını inceliyoruz. Ve bunun bu tür resmi bir doküman olduğunu tespit ettikten sonra, bunun bilgisini “resmi belge” niteliğini vurgulayarak kamuoyu ile paylaşıyoruz. Bizim şöhretimiz bunun üzerine kurulu; öyle ki, 4 buçuk yıldır bu konuda hiç yanılmadık. Yani, işimiz göreceli olarak kolaydır. Fakat zor olan, süper güçlerin engellemek isteyeceği bu tür bilgileri her şeyi göze alıp yayımlamaktır. Yani bir taraftan, işimiz kolay, diğer taraftan ise çok zor. Bu da bizim uzmanlık alanımız, bir bakıma günlük uğraşımızdır.

Analizler de yapıyoruz; ama bu açıdan işe baktığınızda, sadece yayınladığımız belgeleri referans alarak analiz yapmak mümkün değil, ayrıca bizim yayınlarımız o kadar hacimli ki, bazen durumu daha iyi anlamak ve yorum için dünyanın her bir tarafından binlerce yayını da işin içine katmak zorunda kalıyoruz. Yani linkler veriyoruz, olay ve kişilerin arka planını da aktarıyoruz. Böylelikle bir kişinin doğru veya haksız, veya belirli bir amaç doğrultusunda hareket ettiğini daha isabetli şekilde değerlendirebiliyorsunuz. Ama şunu vurgulamalıyım ki, çoğunlukla yorumdan uzak, belgeyi yoruma girmeden ve bu şekilde tarafsız sunmayı tercih ediyoruz. Neticede bir dokümanın resmi belge olup olmadığı da, siyah/beyaz kadar nettir.

Evet, şimdi daha genel bir soru soracağım; internetin insanlığın aydınlanmasına hizmet ettiğini düşünüyor musunuz?

Kesinlikle. Bence internetin tüm problemlerine rağmen, ki birçok problemi var; televizyona karşı, yani “geleneksel televizyonun” pasifliğine karşı müthiş bir panzehir olduğunu düşünüyorum. Televizyonda, masrafı çok yüksek olan merkez bir noktadan milyonlarca kişiye yayın yapılıyor ve yayınlanacakları izleyenlerin konumu çok pasif, çünkü izledikleri ile ilgili tepki vermeleri aynı medya içerisinde imkansız.

İnternete gelirsek; öğrenilen dersler, edinilen bilgiler birikebilir, yani bir kişinin önceden söylediği ile şimdi söylediği birikebilir ve karşılaştırma yapılabilir; bu açıdan bakıldığında internet harika bir şeydir; çünkü temelde, internette bilgi paylaşımı söz konusudur.

İnternetin en büyük sorunu ise, dünyanın gördüğü en etkili casusluk makinesi olmasıdır. Biz tüm iletişimimizi; aile ile ilgili olanları, iş dokümanlarımızı, özel yazışmalarımızı internete koyuyoruz. Bunun sonucunda da, interneti dışarıdan kontrol edebilecek kadar güçlü bazı organizasyonlar, milyonlarca kişi ile ilgili emsalsiz bilgiye kolaylıkla ulaşabiliyorlar.

Bu bağlamda yine aynı yere dönersek, Wikileaks sizce dünyanın kaderini değiştiren bir proje olarak tanımlanabilir mi? Örneğin son açıkladığınız dosyaların Arap Baharı olarak bilinen harekete etkisi oldu mu?

Yayınladığımız bilgiler, her yerde inanılmaz değişikliklere yol açıyor. Dünyanın bazı bölgelerinde bunların daha etkili olduğunu görüyoruz, ve konunun uzmanları, bunun önemli ölçüde bizim tarafımızdan yayınlanan dokümanlar nedeniyle olduğunu söylüyorlar; ki buna Tunus’ta olanlar da dahil… Wikileaks, Arap Bahar’ının kuvvetli şekilde devamına ve Mısır’da Mübarek yerine getirilmesi önerilen Süleyman’ın siyaset sahnesine çıkmasına da neden oldu.

Başka örneklerde bu dinamikler nasıl sonuç veriyor, elbette bunu söylemek için daha erken; ama birçok hukuki soruşturma, seçim ve siyasi istifalar Wikileaks tarafından açıklanan belgeler sonucu yaşandı. Geçtiğimiz ay tüm dünyadaki Google News endekslerine göre, yaklaşık 35,0000 makale Wikileaks tarafından açıklanan belgeler referans gösterilerek yazılmış. Mesela Wikileaks tarafından yayımlanan dokümanlardan dolayı, Afrika’da şu anda büyük bir politik mücadele ve değişim süreci yaşanıyor; Afrika’nın bir numaralı politik konusu şu anda Wikileaks belgeleridir.

Julian, Wikileaks’i tanımlarken, suiistimal ve yolsuzluk içeren devlet sırlarının kamuoyuna bağımsız ve tarafsız bir şekilde sunacak bir kanal olduğunu söylemiştiniz. Peki bu kanalı kendi çıkarları için kullanmak isteyenleri ; örneğin, bazı belgeleri seçerek ve böylelikle bir bakıma manipülasyon yaratmak isteyenleri nasıl engelliyorsunuz?

Biz en başta kişileri değerlendiriyoruz. Büyük bir merak ve iştahla araştırmaya girişmek, belli bir disiplin içerisinde bunu yürütmek bizim en önemli özelliğimiz; bu nedenle, 130 ülkedeki yayınlarımızda, şu ana kadar herhangi bir hata yapmadık. Bir gün belki hata yaparız çünkü kimse hatasız değildir, ancak şu ana kadar yapmadık.

Kötü niyetli kişilerin bizi seçmemeleri için bir sebep daha var: Wikileaks, sahte ya da tahrif edilmiş bir dokümanı yollamak için dünyanın en kötü adresi (gülerek); çünkü ilk olarak, bu tür dokümanları tespit etmekte bir numarayız. Ayrıca, ikinci olarak, biz her zaman belgenin tamamını yayınlıyoruz. Bu nedenle, biz hata yapsak bile, TÜM bilgi kamuya açık olduğundan dolayı, söz konusu belge en küçük detayına kadar incelenip daha derin araştırmaların konusu olabilir. Belgenin sahte olup olmadığı da bu tür araştırmalar sonucu ortaya çıkabilir.

Bize manüplasyon amacıyla bilgi-belge göndermek isteyenler aslında yanlış adrese geldiklerini hemen fark edeceklerdir. Bunun yerine ana akım medyaya gitmeleri onların çıkarlarına daha iyi hizmet eder, çünkü bu durumda sadece bir gazeteciyi kandırmak durumundalar. Bize gönderseler, önce, ilkeli ve bu konulara çok hakim bir organizasyonu kandırmak zorundalar, yani Wikileaks’i; ayrıca tüm dünyayı kandırmak zorundalar çünkü biz tüm dokümanı orijinal haliyle yayımlıyoruz.