ALEXIS DE TOCQUEVILLE: EŞİTLİK İLKESİ ÜZERİNE

Milli varlığın çeşitli şekillerdeki tezahürü her yerde demokrasinin avantajına dönüşmektedir. Bütün insanlar, kendi çabalarıyla demokrasiye destek olmaktadırlar. Bu harekete gönüllü ya da gönülsüz olarak destek olanlar, bu hareket için savaşanlar ve bu harekete muhalif olanların hepsi aynı yolda ilerlemektedirler; isteyerek veya istemeyerek aynı amaç için çalışmaktadırlar ve hepsi Tanrı’nın ellerinde birer araç konumundadırlar.

Bu nedenle koşulların eşit hale gelmesindeki yavaş gelişme aslında iyi bir durumdur ve kutsal bir kararın bütün özelliklerine sahiptir: evrenseldir, süreklidir, insanlar tarafından gerçekleştirilen bütün müdahaleleri sürekli olarak bertaraf eder ve insanlar gibi bütün olaylar da onun gelişmesine katkıda bulunur. O halde çok eskilere uzanan bir sosyal saikin bir neslin çabalarıyla kontrol edilebileceğini hayal etmek akıllıca bir şey olur mu? Feodal sistemi yok eden ve kralların hakkından gelen demokrasinin vatandaşlara ve kapitalistlere saygı göstereceğine itimad edilmektedir. Hiç kimse hangi yöne gideceğimizi söyleyemez: koşulların eşitliği günümüzdeki Hıristiyan ülkelerde dünyanın her hangi bir kısmından ya da her hangi bir zamanda olduğundan daha fazla mükemmel bir hale gelmiştir. Bu nedenle halı hazırda mevcut olan şeylerin boyutu henüz ulaşamadığımız şeyleri görmemize engel olmaktadır.