paralimpik oyunlar

PARALİMPİK OYUNLAR

Paralimpik oyunlar dört yılda bir yapılan olimpiyat oyunlarının ardından aynı şehirde yapılmaktadır. Roma Olimpiyat oyunlarının ardından 1.Engelliler Olimpiyatı (Paralimpik Oyunlar)gerçekleştirilmiş ve 21 ülkeden 400sporcu, 300 idarecinin katılımıyla Roma Olimpiyat Stadında oyunlar başarıyla tamamlanmıştır. Bu başlangıç, tüm dünyaya engelli sporcuların da sağlam kişiler gibi mücadele edebileceğini gösteren bir örnek olmuş ve bu etkinlişin çok geniş kitlelere duyurulmasın? sağlamıştır.

Aynı yıl yine Dr.Guttmann’ın önderlişinde, Britanya Engelli Sporları Birlişi (B.S.A.D.) kurulmuş ve her yıl çeşitli spor dallarında, belli tarihlerde organizasyonlar yapılması kararlaştırılmıştır. Stoke Mandiville’de gerçekleştirilen bu tip organizasyonlarda, her yıl Mayıs ayında 5-16 yağ arasında çeşitli branılardaki gençler yarışmaları; Haziranda Stoke Mandiville Ulusal Paralimpik Oyunları; Temmuzda Uluslararası Stoke Mandiville Oyunları; Ekimde karşı?k erişkinler spor oyunları yapılmaya başlanmıştır.

1964 Tokyo Olimpiyat Oyunlarının hemen ardından yapılan 2.Engelliler Olimpiyatında, Japonya uzaklık dezavantajına karşılık 23 ülkeden 335 engelli sporcu oyunlara katılmıştır. Bu oyunlara Japon Hükümeti ve halk çok yakın ilgi göstermiş ve kamuoyundaki etkisi o kadar büyük olmuştur ki, hemen 6 ay sonra engelli kişilerin eğitimi için ‘Japan Sun Industries’ adı altında çok büyük merkezler kurulmaya başlanmıştır.

1968 Olimpiyat Oyunları Mexico City’de olmasına rağmen Engelli Olimpiyatın? aynı yerde yapmak mümkün olmayınca İsrail talip olmuş ve 28 ülkeden 750 sporcu ve 300 idarecinin katılmasıyla oyunlar Tel Aviv kantinde gerçekleştirilmiştir.

Aynı yıl Dr.Guttmann’ın önerisiyle, Stoke Mandeville’de engelliler çiçn özel bir stadyum inşasına karar alınmıştır. Bu stadın yapılmasında en önemli gerekçe, mevcut spor tesislerinin çoşunda engelleler için çok büyük mimari engellerin bulunmasıydı. Ayrıca dişer stadlarda engelliler için çok kısıtlı bir antrenman veya yarışma zamanının ayrılması ve çalışma zamanlarının çoğu zaman aksamasıdır. Bu gerekçelerin yeterli derecede onay ve kabul görmesiyle başlatılan kampanya sonucunda Stoke Mandeville stadyumu, kapalı yüzme havuzu ve dişer spor tesisleri, bir yıl gibi kısa bir sürede tamamlanmış ve 2AŞustos 1969 tarihinde Kraliçe Elizabet tarafından açılarak 29 ülkeden 450 sporcunun katıldığı 1969 Uluslararası Oyunlarına av sahiplişi yapmıştır.

Bu tesislerin kullanımı yalnız engellilerle sınırlı tutulmamıştır. Sağlamlarla engelliler arasındaki diyaloşun gelişmesi ve olimpik ideale birlikte yaklaşabilmek amacıyla, başta öğrenci-sporcular olmak üzere dişer sporcuların da tesislerden yararlanmasına izin verilmiş ve böylece engellilerin, dişer kişilerle bütünleğmesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır. Özel spor tesislerinin yapılmasının bir başka yönden daha yararlı olduğu anlaşılmıştır:zira o tarihten sonra inşa edilen stadyumların ve dişer spor tesislerin pek çoşunda, engelliler için mimari engeller olabildişince azalmasına dikkat edilmiştir. Ayrıca çevre hastanelerdeki zihinsel engelli sporcular da haftada iki kez gelerek yüzme havuzunda çalışabilmektedir. Bu tesislerde küçük yaştan itibaren engelli spor eğitimine önem verilmekte ve haftada üç gün bedensel ve zihinsel sakatlıkları olan 5 yağından küçük sporcu adayları da stadyumda çalışmalarını sürdürmektedir. Ek olarak, ya?lı sporcular da tesislerden yararlanmakta ve her on beğ günde bir antrenman ya da müsabaka tarzında sportif etkinliklerde bulunmaktadırlar.

1972 de Heidelberg’de 44 ülkeden 1000 sporcu ve 400 yöneticinin katılımıyla, Engelliler Oyunları yapılmıştır. Bu oyunlara, katılmak için çok daha fazla sporcu müracaat etmiş ancak yer sorununun çözülememesi, sporcu sayısında kısıtlamaya sebep olmuştur. Bu oyunlar büyük bir coşkuyla tamamlanmış ve bir çok branıta dünya rekoru kırılmıştır.

Bu coşku ve heyecan fırtınası Heidelberg Engelliler Oyunlarından çok kısa bir süre sonra başlayan Münih Olimpiyat Oyunlarında yerini terör ve korkuya bırakmış, meydana gelen olaylarda çok sayıda sporcu yaşamın? yitirmiştir. Tüm dünyayı ve özellikle sporla ilgili kamuoyunu yasa boşan olaylar, olimpik amacın ve heyecanu-ın galip gelmesiyle aşılabilmiştir.

1974 yılında Stoke Mandeville spor tesislerine, 6 kanallı bowling salonu eklenmiş ve böylece ya?lı sporcular daha zevkli spor yapma olanağına kavuşmuştur. Zaman zaman sağlam ve engelli sporcular bir arada yarı?tırılarak, engelli sporcuların sosyal entegrasyonunun gelişmesine olanak tanınmkatadır.1976Olimpiyat Oyunları Kanada’nın Montreal kentinde, Engelli Olimpiyatı ise Toronto’da yapılmıştır. Bu oyunlara 42 ülkeden toplam 2700 sporcu ve idareci katılmıştır. 1980 Olimpiyatları Sovyetler Birlişi’nde (Moskova) yapılmasına karşın, engelliler olimpiyatı aynı yıl Hollanda’da, Arnhem’de yapılabilmiştir. Bu oyunlara 42 ülkeden toplam 2560 sporcu ve idareci katılmıştır.

1984 Los Angeles Olimpiyat Oyunlarının ardından, aynı yıl iki ayrı yerde (New York ve Stoke Mandiville) engelli olimpiyatı gerçekleştirilmiştir. New York oyunlarına 45 ülkeden 2500 sporcu ve idareci, Stoke Mandivilla Oyunlarına ise 41 ülkeden 1500 sporcu ve idareci katılmıştır. 1988 Seul Olimpiyat Oyunlarının ardından Engelliler Olimpiyatında katılan ülke ve sporcu sayısında büyük artı? gerçekleşmiş ve bu oyunlar 62 ülkeden 4200 sporcunun katılımıyla gerçekleştirilmiştir. 1992 Barselona Olimpiyat Oyunlarının ardından 3-14 Eylül 1992 tarihinde yine Barselona’da yapılan IX. Engelliler Olimpiyatı ya da dişer adıyla Paralimpik oyunlarda artı? trendi devam etmiş ve 85 ülkeden 4000 sporcu ve idareci katılmıştır. IX. Paralimpik oyunların ülkemiz açısından önemi, ilk kez katılımın gerçekleşmiş olmasıdır. 1 sporcu ve 2 idareciden oluşan takımımız Türk Spor tarihinde ilk kez Paralimpik oyunlara katılarak ülkemizi temsil etmiştir. 1996 yılında Atlanta’da yapılan X. Paralimpik oyunlara 104 ülkeden 3310 dolayında sporcu ve 1600 idareci katılmıştır. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) ve Uluslararası Paralimpik Komitesi (IPC)’nin Atlanta Paralimpik Oyunları Komitesi (APOC)’yle birlikte aldığı karar uyarınca, oyunlara katılacak sporcu ve idareci sayısında ciddi kısıtlamalar getirilmiştir. Bundan sonraki organizasyonlarda da uygulanacak bu kısıtlama programına göre Paralimpik oyunlara daha önceki Dünya veya K?ta Şampiyonalarında elde ettikleri derecelere göre belirlenecek kota sayısı kadar sporcu katılabilecektir. Böylece olimpiyat oyunlarındaki yarışmaların üst düzeydeki elit sporcular arasında cereyan etmesi ve ülkelerin, uluslararası dişer organizasyonlara daha sık katılmalarının teğviki amaçlanmıştır. (KALYON syf 7-11) Paralimpik Oyunların XI.si 12-29 Ekim 2000 tarihinde Sidney’de yapılan Olimpiyat Oyunlarının hemen ardından yapılmıştır. Bu yarışmaya Türkiye Ali Uzun isimli sporcumuz ve 2 idareciden oluşan bir ekiple katılmıştır. Ali Uzun ülkemizi 100 metre sırtüstü yüzmede temsil etmiş, yaklaşık 25 sporcu arasında 11.olmuştur.

PARALİMPİK OYUNLARDA MÜCADELE EDİLEN BRANILAR

16-25 AŞustos 1996 tarihleri arasında yapılan Atlanta X. Paralimpik Oyunlarında, Şu branılarda mücadele edilmiştir:

Atıcılık
Atletizm
Basketbol
Binicilik
Bisiklet
Boccia
Çim bovlingi
Eskrim
Futbol
Golbol
Halter
Judo
Okçuluk
Masa tenisi
Raketbol
Voleybol (Oturarak ve ayakta)
Yatçılık
Yüzme

Bu branılar içerisinde yüzme, atletizm, bisiklet ve binicilik sporlarında ‘kota’ tespitine göre sporcuların katılımına izin verilmektedir. Geri kalan 13 branıta ise nitelendirme (Qualification) sistemine göre belirlenecek üst düzey sporcuların katılımına fırsat tanınmaktadır.

Dişer taraftan 1993 yılında Fransa’nın Nantes kentinde yapılan Akdeniz Oyunlarında, ilk kez engelli sporculara dişer branılar arasında verilmiş ve T.? yarığı ve yüzme dallarında kazanılan madalyalar ülkelerin toplam madalya sayısına eklenmiştir.1997 yılında İtalya’da yapılan Akdeniz Oyunlarında da aynı uygulamaya devam edilmesi kararlaştırılmıştır.

Yukarda sıralanan sporlar ‘yaz oyunları’ olarak nitelenen sporlardır. Dört yılda bir, k?? sporlarını kapsayan Paralimpik Oyunlarda yapılmaktadır. K?? Paralimpik Oyunlarında yer alan branılar ise şunlardır:

Alp kayaşı
Biaton
Buz hokeyi
Buz pateni
Kuzey kayaşı.

ENGELLİ SPORCULARIN SINIFLANDIRIRLMASI

Engelli sporculara özel tüm karşılaşmalarda tıpsal sınıflandırmalar, fiziksel kapasite ile yarı?abilirlik arasındaki ilişkiyi ortaya koyar. Bu sınıflandırmaların geliştirilmesi yıllarca sürmüş ve böylece aynı sakatlığı olan kişilerin aynı yarı? içinde eğit şartlarda yet almasına çalışılmıştır.

Çok sayıda sınıfın oluğumu, tüm sakat sporcuları aynı gruba sokmanın zorluşundan kaynaklanmaktadır. Bu sınıfın bazılarına tam uyan sporcu bulmakta güçlük çekilmekte, bazı yarışmaların iptaline yol açmakta, organizasyonlarda karşı?klıklar ve olumsuz görüntü veren durumlar ortaya çıkmaktadır.

Engelliler için spor dünyasında Paralimpik Oyunlar en üst düzeyde yer alır ve maksimum özen gerektirir.COOB’92 S.A. (Barselona92 Olimpik Organizasyon Komitesi ve Dahili Federasyonlar), bu oyunları yalnızca sosyal rehabilitasyon amacı ile sınırlı olmaktan çıkarıp, üst düzeyde bir spor olayı şeklinde değerlendirme kararı almıştır. Bunu dikkate alarak IX.Barselona 92 Paralimpik Oyunlarının sınıflandırma sistemlerinde Şu özelliklere yer verilmiştir:

1.Fonksiyonel sınıflandırmalarının takdimi
2.Benzer sakatlığı olan ve yarışma performans? birbirine yakın olan farklı sınıftaki sporcuların gruplandırılması
3.Birkaç yıl içinde fazla ilgi çekmedişi anlaşılan spor türlerinin iptali
4.Paralimpik Oyunların başlangıcından 2 yıl önce Barselona 92 için planlanmış 16 spor branıının sınıflandırılması. Bu sınıflandırmalar daha sonra değiştirilmeyecek ve buna göre dahili federasyon ve takımlar bu kesin sınıflandırmaya tam olarak uymak zorunda kalacaktır.

Tüm spor branılarında yeterli sayıda sporcu katılımın? sağlamak amacı ile. Dört uluslararası federasyon, 6 yarışmacıdan az katılımlı spor karşılaşmalarının yapılmaması konusunda anlaşılmıştır. (Gençlik ve Spor Müdürlüşü, syf:1)

PARALİMPİK OYUNLAR GENEL KURALLARI

Paralimpik oyunlar oldukça geniş kapsamlı ve ayrıntılı kurallar çerçevesinde yapılmaktadır. Bu kuralların bağlıcaları şunlardır:

1.Paralimpik oyunlar her dört yılda bir yapılır. Asıl organizasyon sorumluluŞu Uluslararası Paralimpik Komitesi (IPC)’ ne aittir. Yarışmaya katılan ülkeler ve sporcular arasında din, dil, Irk ve politik farklılıklara kesinlikle yer verilmez.
2.Paralimpik oyunlar, dünyanın her tarafından engelli sporcular için sosyal, eğitimsel, estetik ve moral amaçları yüceltmeyi amaçlayan bir büyük festivaldir. Başımsız olarak organizasyonu zorunludur; ulusal veya uluslararası bir başka sportif aktiviteyle birleğtirilemez.
3.Paralimpik Yaz Oyunları 16 günü, K?? Oyunları ise 12 günü geçemez.
4.Paralimpik oyunlara katılacak ülkenin ulusal engelli spor federasyonunun, IPC üyesi olması zorunludur. Katılacak sporcularda Şu koşullar aranır:

-O ülkenin vatandaşı olmak,
-O ülkenin vatandaşı olmayanlar ise en az 12 ay o ülkede ikamet etmek ve vatandaşı oldukları ülkeden izin almak zorundadırlar,
-3 yıldan fazla aynı ülkede ikamet eden sporcularda, yukarıdaki koşul aranmaz; ihtilaf halinde IPC’ye başvurulur,
-Yağ limiti yoktur.

PARALİMPİK SPOR TESİSLERİ

IPC’nin belirledişi kurallara göre Paralimpik oyunları organize etmek için asgari tesis koşulları şunlardır:
a)Paralimpik Yaz Oyunları Tesisleri:
-400 metrelik pist (8 kulvarlı ve sentetik kaplamalı)
-50 metrelik olimpik yüzme havuzu (FINA onaylı, elektronik saatli ve eğit büyüklükte antrenman havuzlu)
-Voleybol salonu
-Basketbol salonu
-Golbol kortu (Uluslararası standartlarda)
-Boccia salonu
-Eskrim salonu (8-10 pistli)
-Masa tenisi salonu (12-24 masa alacak büyüklükte)
-Halter salonu (Bitişişinde ?sınma odası, tartı odası ve yeterli antrenman odaları)
-Kapalı atış pavyonu (10, 25 ve 50 metrelik)
-Okçuluk parkuru (Açık havada ve en az 20 hedef alacak büyüklükte)
-Bovling alanı (Kapalı ve açık)
-Tenis kortları
-Çim kaplı halı sahası
-Teknik atletizm branıları için uygun alan ve ?sınma alanı
-Bisiklet yarışları için uygun 5 km. Lik düzgün yol
-Judo salonu
-Maraton için uygun, başlangıç ve bitiş stadda olabilecek şekilde, 42,185 km. lik parkur
-2 km. lik kros parkuru
-Binicilik için 20×60 metrelik iki parkur ve 8 eğitim alanı
b)Paralimpik K?? Oyunları Tesisleri:
-Buz hokeyi için kapalı pist
-2, 5 ve 10 km. lik kros kayak pisti
-Biatlon stadyumu
-Slalom ve Alp stili için uygun kayak pistleri
-400 metrelik ice speed pisti. (KALYON,syf:13-16)