uluslar arası paralimpik komitesi
ULUSLAR ARASI PARALİMPİK KOMİTESİ
IPC engelli atletler için elit sporlarda uluslar arası temsil organizasyonudur.IPC temel işlevi Paralimpik Oyunlar ve aralarında dişer seçkin engelli spor etkinliklerinin bulunduğu yarışmaları düzenlemek, yürütmek ve idare etmektir.Ayrıca bu görevleri üstlenirken hiçbir kar amacı gütmez.160 ulusal paralimpik komitesi ve beğ farklı özel engelli uluslararası spor federasyonu tarafından forme edilmiştir.
Dişer uluslar arası spor organizasyonları engelli sporcuların yarışmalarında sporlara özel engel limitleri koyarken, IPC bir Şemsiye organizasyonu olup tüm sporları ve engellileri temsil eder.
CP-ISRA — Serebral Palsi Uluslar arası Spor ve Rekreasyon Birlişi
ISMWSF — Uluslar arası Stoke Mandeville Tekerlekli İskemle Sporları Federasyonu.
IBSA — Uluslararası Görmezler Sporları Birlişi
ISOD — Uluslararası Engelliler Spor Organizasyonu
CISS — İşitme Engelliler Spor Birlişi
INAS-FMH — Zihinsel Engelliler Uluslararası Spor Federasyonu
Sur Ludwing Guttmann’ın 1948 de ıngiltere Stoke Mandeville’de 1.Dünya savaşına katılmış olan omurilik zedelenmesinden muzdarip gaziler için düzenlendişi spor karşılaşmalarından dört yıl sonra, Hollandalı sporcuların katılımıyla bugün, ‘Paralimpik Oyunlar’ adıyla bilinen uluslar arası hareket doğmuştur.Zaman içinde hızla gelişen bu hareketi daha etkin ve verimli bir halde yönetmek Uluslar arası dünya Engelliler Spor Organizasyonları Koordinasyon Komitesi ( ICC ) kurulmuş ve sadece beğ yıl sonra bu komitenin yerini Uluslararası Paralimpik Komitesi almıştır. ( IPC )
Paralimpik oyunlar dört yılda bir yapılan olimpiyat oyunlarının ardından aynı şehirde yapılmaktadır.Roma Olimpiyat Oyunları’nın ardından 1. Engelliler Olimpiyatı( Paralimpik Oyunlar) gerçekleştirilmiş ve 21 ülkeden 400 sporcu, 300 idarecinin katılımıyla Roma Olimpiyat Stadında oyunlar başarıyla tamamlanmıştır.Bu başlangıç, tüm dünyaya engelli sporcuların da sağlam kişiler gibi mücadele edebileceğini gösteren bir örnek olmuş ve bu etkinlişin çok geniş kitlelere duyurulmasın? sağlamıştır.
Aynı yıl yine Dr. Guttmann’ın önderlişinde, Britanya Engelli Sporları Birlişi ( BSAD ) kurulmuş ve her yıl çeşitli spor dallarında, belirli tarihlerde organizasyonlar yapılmasın? karara başlamıştır.Stoke Mandewille’de gerçekleştirilen bu tip organizasyonlarda, her yıl mayıs ayında 5-16 yağ arası çeşitli branılardaki gençler yarışmaları; haziranda, Stoke Mandewille Ulusal Paraplejik Oyunları; temmuzda Uluslar arası Stoke Mandewille Oyunları; ekimde, karşı?k erişkinler spor oyunları yapılmaya başlanmıştır.1964 Tokyo Olimpiyat Oyunlarının hemen ardından yapılan 2.Engelliler Olimpiyatında, Japonya’nın uzaklık dezavantajına karşı 23 ülkeden 335 engelli sporcu oyunlara katılmıştır.Japon Veliaht Prensi tarafından açılış? yapılan oyunlara Japon hükümeti ve halk çok yakın ilgi göstermiş ve İmparatorluk ailesinin de dahil olduğu 100.000 kişiden fazla insan oyunları yakından izlemiştir.Bu oyunların kamu oyundaki etkisi o denli fazla olmuştur ki hemen 6 ay sonra engelli kişilerin eğitimi için çok büyük merkezler kurulmaya başlanmıştır.
Japon Sun ındus Tries adı altında geliştirilen bu tür merkezlerde engelliler hem ikamet, hem de çalışma olanaşı bulabilmekte ve her türlü gereksinimleri karşılanmaktadır.
1968 Olimpiyat Oyunları Mexico City de olmasına rağmen Engelliler Olimpiyatın? aynı yerde yapmak mümkün olmayınca İsrail talip olmuştur ve 28 ülkeden 750 sporcu ve300 idarecinin katılmasıyla oyunlar Tel Aviv kentinde gerçekleşmiştir.Aynı yıl Dr.Guttmann’ın önerisiyle Stoke Mandewille’de engelliler için özel bir stadyum inşasına karar alınmıştır.Dr.Guttmann’ın ısrarlı girişimleriyle başlatılan bu stadın yapılmasında en önemli gerekçe, mevcut spor tesislerinin çoşunda engelliler için çok büyük mimari engellerin mevcut olmasıdır.Ayrıca dişer statlarda engelliler için çok kısıtlı bir antrenman veya yarışma zamanının ayrılması ve çalışmaların çoğu kez aksamasıdır.Bu gerçeklerin yeterli derecede onay ve kabul görmesiyle başlatılan kampanya sonucunda Stoke Mandewille Stadyumu, kapalı yüzme havuzu ve dişer spor tesisleri, bir yıl gibi çok kısa bir süre içinde tamamlanmış ve 2 AŞustos 1969 tarihinde Kraliçe Elizabeth tarafından açılarak 29 ülkeden 450 sporcunun katıldığı 1969 Uluslararası Oyunlarına ev sahiplişi yapmıştır.
Bu tesislerin kullanımı yalnız engellilerle sınırlı tutulmamıştır.Sağlamlarla, engelliler arasındaki diyalogun gelişmesi ve olimpik ideale birlikte yaklaşabilmek amacıyla, başta öğrenci-sporcular olmak üzere, dişer sporcuların da tesislerden yaralanmasına izin verilmiş ve böylece engellilerin, sağlam kişilerle bütünleğmesine katkıda bulunmak amaçlanmıştır.Özel spor tesisleri yapılmasının bir başka yönden daha yaralı olduğu anlaşılmıştır; zira o tarihten sonra inşa edilen stadyumların ve dişer spor tesislerin pek çoşunda, engelliler için mimari engeller olabildişince azalmasına dikkat edilmiştir.
Stoke Mandeville Spor Tesislerinde özellikle Şubat-Ekim dönemi içerisinde çok yoğun sportif etkinlikler gerçekleştirilmektedir.Başta paraplejik spor kulüpleri olmak üzere, çeşitli takımlar bu tesislere gelmekte ve eğitimlerini sürdürmektedirler.Ayrıca çevre hasta hanelerindeki zihinsel engelli sporcular da hafta iki kez gelerek yüzme salonunda çalışabilmektedir.Bu tesislerde çok küçük yaştan itibaren engellilerin spor eğitimine önem verilmekte ve haftada üç gün bedensel ve zihinsel sakatlıklar olan beğ yağından küçük sporcu adayları stadyum da çalışmalarını sürdürmektedir.Ek olarak, ya?lı sporcular da tesislerden yaralanmakta ve her on beğ günde bir antrenman ya da müsabaka tarzında sportif etkinliklerde bulunmaktadır.
1972 Münih Olimpiyat Oyunlarının başlangıcından önce 44 ülkeden 1000 sporcu ve 400 yöneticinin katılımıyla, Heidelberg’de Engelliler Oyunları yapılmıştır.Bu oyunlara, katılmak için çok daha fazla sporcu müracaat etmiş olmasına karşın, kalacak yer sorununu çözülememesi, sporcu sayısında kısıtlamaya neden olmuştur.Heidelberg Engelliler Olimpiyat Oyunları, büyük coşku ve sevinç içerisinde tamamlanmış, çok iyi dereceler elde edilmiş ve pek çok branıta dünya rekoru kırılmıştır.
Bu coşku ve heyecan fırtınası hatırlanacaşı gibi, kısa süre sonra başlayan Münih olimpiyat oyunlarında yerini terör ve korkuya bırakmış, meydana gelen olaylarda çok sayıda sporcu yaşamın? yitirmiştir.Tüm dünyayı ve bilhassa sporla ilgili kamu oyunu yasa boşan ve endişeye sevk eden olaylar, olimpik amacın ve heyecanın galip gelmesiyle aşılabilmiş ve sporcular büyük başarılara imzalarını atmışlardır.
1974 yılında Stoke Mandewille spor tesislerine, 6 kanallı Bowling salonu eklenmiş ve ya?lı sporcular daha zevkli spor yapabilme olanağına kavuşmuşlardır.Zaman zaman sağlam ve engelli sporcular bir arada yarı?tırılarak, engelli sporcuların sosyal entegrasyonunun gelişmesine olanak tanınmaktadır.1976 Olimpiyat Oyunları Kanada’nın Montreal kentinde, engelliler olimpiyatı ise Toronto’da yapılmıştır.Bu oyunlara 42 ülkeden toplam 2700 sporcu ve idareci katılmıştır.1980 Olimpiyatları Sovyetler Birlişi’nde (Moskova) yapılmasına karşın, engelliler olimpiyatı aynı yıl Hollanda’da, Arnhem’de yapılabilmiştir.Arnhem Oyunlarına 42 ülkeden toplam 2560 sporcu ve idareci katılmıştır.
1984 Los Angeles Olimpiyat Oyunlarının ardından, aynı yıl iki ayrı yerde ( New York ve Stoke Mandeville) engelliler olimpiyatı gerçekleştirilmiştir.New York oyunlarına 45 ülkeden 2500 sporcu ve idareci, Stoke Mandeville oyunlarına ise 41 ülkeden 1500 sporcu ve idareci katılmıştır.1988 Seul Olimpiyat Oyunlarının ardından Engelliler Olimpiyatında katılan ülke ve sporcu sayısında büyük bir artı? gerçekleşmiş ve bu oyunlar 62 ülkeden 4200 sporcunun katılımıyla gerçekleştirilmiştir.
1992 Barcelona Olimpiyat Oyunlarının ardından 3-14 Eylül 1992 tarihinde yine Barcelona’da yapılan IX.Engelliler Olimpiyatı ya da dişer adıyla Paralimpik oyunlarda artı? trendi devam etmiş ve 85 ülkeden 4000 sporcu ve idareci katılmıştır.IX. Paralimpik oyunların ülkemiz açısından önemi, ilk kez katılımın gerçekleşmiş olmasıdır. 1 sporcu ve 2 idareciden oluşan takımımız Türk spor tarihinde ilk kez Paralimpik oyunlarına katılarak ülkemizi temsil etmiştir.1996 yılında Atlanta’da yapılan X. Paralimpik oyunlara 104 ülkeden 3310 dolayında sporcu ve 1600 idareci katılmıştır.Uluslar arası Olimpiyat Komitesi (IOC) ve Uluslar arası Paralimpik Komitesi (IPC)’nin Atlanta Paralimpic Oyunları Komitesiyle (APOC) birlikte aldığı karar uyarınca, oyunlara katılacak sporcu ve idareci sayısına ciddi kısıtlamalar getirilmiştir.Bundan sonraki organizasyonlarda da uygulanacak bu kısıtlama programına göre Paralimpik oyunlara daha önceki Dünya ve ya K?ta Şampiyonalarında elde ettikleri derecelere göre belirlenecek kota sayısı kadar sporcu katılabilecektir. Böylece olimpiyat oyunlarındaki yarışmaların en üst düzeydeki elit sporcular arasında cereyan emesi ve ülkelerin, uluslar arası dişer organizasyonlara daha sık katılmalarının teğviki amaçlanmıştır.
Atlanta paralimpik oyunlarında ilk kez ‘Kültürel Paralimpiat’ adıyla bir kültürel ve sanat festivali de düzenlenmiştir.ÇoşunluŞu Georgia eyaletinden gelen pek çok sanatç? bu organizasyonda ürünlerini veya gösterilerini sergileme olanaşı bulmuşlardır.Böylece engelli sanatçılar da ilk kez bu çapta büyük bir organizasyonu gerçekleştirebilmiştir.
16-25 AŞustos 1996 tarihleri arasında yapılan Atlanta X. Paralimpik Oyunlarında, Şu branılarda mücadele edilmiştir:
Atletizm,
Binicilik,
Bisiklet,
Yüzme,
Okçuluk,
Basketbol,
Boccia,
Eskrim,
Futbol,
Golbol,
Judo,
Çim bovlingi,
Halter,
Raketbol,
Atıcılık,
Masa tenisi,
Voleybol (Oturarak ve ayakta),
Yatçılık.
Bu branılar içerisinde yüzme, atletizm, bisiklet ve binicilik sporlarında ‘kota’ tesbitine göre sporcu katılımına izin verilmektedir.Geri kalan 13 branıta ise nitelendirme ( Qualification) sistemine göre belirlenecek üst düzey sporcuların katılımına fırsat tanımaktadır.
Dişer taraftan 1993 yılında Fransa’nın Nantes kentinde yapılan Akdeniz Oyunlarında, ilk kez engelli sporculara dişer branılar arasında yer verilmiş ve T.?. yarığı ve yüzme dallarında kazanılan madalyalar ülkelerin toplam madalya sayısına eklenmiştir.1997 yılında İtalya’da yapılan Akdeniz Oyunlarında da aynı uygulamaya devam edilmesi kararlaştırılmıştır.
Yukarıda sıraladığımız sporlar ‘ yaz oyunları’ olarak nitelenen sporlardır.Dört yılda bir, k?? sporlarını kapsayan Paralimpik Oyunlar da yapılmaktadır.K?? Paralimpik Oyunlarında yer alan branılar ise şunlardır:
Alp kayaşı,
Kuzey kayaşı,
Biatlon
Buz pateni,
Hız yarığı,
Buz hokeyi.
IPC’ NİN AMAÇ ve İLKELERİ
1. Paralimpik Oyunlar, Dünya Engelliler Oyunları ve Dünya Engelliler Şampiyonalarını düzenlemek IPC’nin başkanlı?ın? Dr. Robert D. Steadward yürütmektedir.
2. Bu amaca uygun olarak IPC ve dişer uluslara arası kuruluşlarla başlantıları sağlamak.
3. Engelli sporcuların kendi kimliklerini koruyarak dişer uluslar arası spor olaylarına katılımı sağlamak.
4. Paralimpik oyunların ve dişer Engelliler Dünya ve Bölge Oyunları’nın zamanlarını belirlemek ve engelliler kategorilerindeki sporcuların teknik ihtiyaçların karşılanacağının garantisini vermek.
5. Bu amaçlara hizmet edecek eğitim, araştırma ve promosyon faaliyetlerine destek olmak ve bu tür faaliyetlere özendirmek.
6. Politik görü?, din ekonomik durum, cinsiyet ve Irk farkı gözetmeden, engellilerin spor olanaklarını arttırmak.
7. Engelli sporcuların spor yapma ve antrenman olanaklarını arttırarak spor konusundaki yetkinliklerini geliştirmek.
PARALİMPİK OYUNLAR GENEL KURALLARI
Paralimpik oyunlar oldukça geniş kapsamlı ve ayrıntılı kurallar çerçevesinde yapılmaktadır.Bu kuralların bağlıcalar şunlardır:
- Paralimpik oyunlar her 4 yılda bir yapılır.Asıl organizasyon sorumluluŞu Uluslar arası Paralimpik Komitesi (IPC)’ye aittir.Yarışmaya katılan ülkeler ve sporcular arasında din, dil, Irk ve politik farklılıklara kesinlikle yer verilmez.
- Paralimpik oyunlar, dünyanın her tarafında engelli sporcular için sosyal, eğitimsel, estetik ve moral amaçları yüceltmeyi amaçlayan bir büyük festivaldir.Başımsız olarak organizasyonu zorunludur; ulusal ve uluslar arası bir başka sportif aktiviteyle birleğtirilemez.
- Paralimpik Yaz Oyunları 16 günü,K?? Oyunları ise 12 günü geçmez,
- Paralimpik oyunlara katılacak ülkenin ulusal engelli spor federasyonunun, IPC üyesi olması zorunludur.katılacak sporcularda Şu koşullar aranır:
– O ülkenin vatandaşı olmak,
– O ülkenin vatandaşı olmayanlar ise en az 12 ay o ülkede ikamet etmek ve vatandaşı oldukları ülkeden izin almak zorundadır,
– 3 yıldan fazla aynı ülkede ikamet eden sporcularda, yukarıdaki koşullar aranmaz;ihtilaf halinde IPC’ye başvurulur.
– 5.Yağ limiti yoktur.
PARALİMPİK SPOR TESİSLERİ
IPC’nin belirledişi kurallara göre paralimpik oyunları organize etmek için asgari tesis koşulları şunlardır.
a) Paralimpik Yaz oyunları tesisleri:
– 400 metrelik pist (8 kulvarlı ve sentetik kaplamalı)
– 50 metrelik olimpik yüzme havuzu (FINA onaylı), elektironik saatli ve eğli büyüklükte antreman havuzlu)
– Voleybol salonu
– Basketbol salonu
– Golbol kortu (8 uluslar arası standartlarda)
– Boccia salon?
– Eskrin salonu (8-10 pisti)
– Masa tenisi salonu (12-24 masa alacak alacak büyüklükte)
– Halter salonu ( Bitişişinde ?sınma odası, tartı odası ve yerli antrenman odaları )
– Kapalı atış pavyonu ( 10, 25 ve 50 metrelik )
– Okçuluk parkuru ( Açık havada ve en az 20 hedef alacak büyüklükte )
– Bovling alanı ( Kapalı ve açık )
– Tenis kortları
– Çim kaplı halı sahası
– Teknik atletizm branıları için uygun alan ve ?sınma alanı
– Bisiklet yarışları için uygun 5km.’lik düzgün yol
– Judo salonu
– Maraton için uygun, başlangıç ve bitiş stadda olabilecek şekilde, 42,185 km.’lik parkur
– 2km’lik kros parkuru
– Binicilik için 20×60 metrelik iki parkur ve 8 eğitim alanı
b) Paralimpik K?? Oyunları Tesisleri:
– Buz hokeyi için kapalı pist
– 2,5 ve 10km.’lik kros kayak pisti
– Biatlon stadyumu
– Slalom ve Alp stili için uygun kayak pistleri
– 400 metrelik ice speed pisti. ( KALYON, syf: 13-16)
KAYNAKÇA
