beden eğitimi ve spor dersi amaçlarının değerlendirilmesi

Ünite I: Düzen Alıştırmaları

Amaç 3: Milli bayram ve törenlere katılmaya istekli oluş.
Bu amaç duyuİsal alanda yazılmıştır. Bu amacın hedef davranışlarından olan;
4: Tören geçişlerinde istenilen şekilde yürüme; yazılan bu davranış psikomotor alanda beceri haline getirme düzeyine hitap etmektedir ve yazılmış olan hedef ile bir başlantı kurulamamıştır. Bu davranış yerine “Tören esnasında öğrenmiş olduğu doğru yürüyü? şeklini elinden gelenin en iyisini yaparak sergileme” yazılabilirdi.
5: Törenlerde nelere dikkat edileceğini söyleme; yazılmış olan bu davranış, amaç duyuİsal alanda yazılmış olmasına rağmen bilişsel alana hitap etmektedir. Eğer “Milli bayram ve törenler esnasında kurallar bilgisi” şeklinde bir bilişsel hedef olsaydı onun alt bağlığı halinde yazılabilirdi.
6: Bayrak ve devlet büyüklerine nasıl selamlanaca?ın? gösterme; yine bu yazılmış olan davranışta amacın yazılmış olduğu alanla hedef davranışın bulunması gereken alan arasında bir çelişki olduğunu görmek mümkündür. Davranışın sonunda bulunan ifadeden davranışın psikomotor alana hitap ettişi anlaşılabilir.

Dişer doğru olan hedef davranışlar ise;
1: Katıldığı kutlama ve anma törenlerinin, anlam ve önemini söyleme
2: Törenlerde temiz ve düzenli bir kıyafetle katılma
3: Törenlere katılmanın sorumluluşunu duyma
Bunlara ek olarak;
“Bayram ve törenlerde öğrendişi hareketleri başarı ile sergileme” şeklinde bir davranış yazılabilirdi.

?İleniş: ?İleniş kısmında ise, duyuİsal hedefi gerçekleştirmeye dönük herhangi bir maddeyi rastlanamamıştır. ?İleniş yazılmış olan üçüncü amacı kapsamamaktadır. Bu amaca yönelik olarak “ÖĞretmenin bayramların toplumsal açıdan önemini anlatması” şeklinde ya da benzeri bir ifade yazılmış olsaydı duyuİsal hedefi de gerçekleştirmeye dönük bir içerik olabilirdi. Ayrıca işlenişte derste kullanılabilecek olan herhangi bir araçtan bahsedilmemiştir. Öğrenmenin kullandığı düdük de bir araçtır ve işlenişte bahsedilen tempo tutulması şeklinde yazılan kısımda araç olarak her hangi, tef, davul, düdük vb gibi, bir araç yazılabilirdi.

Değerlendirme: Düzensiz değerlendirme yapılmıştır. Oysa düzenli ve durum muhasebesi dönük ve yetiştirme ve biçimlendirmeye dayalı bir değerlendirme yapılmış olsaydı değerlendirmenin nesnellişi ve geçlilişi arttırılabilirdi. Buradaki değerlendirme bütün hedef davranışların kapsamamaktadır.

Ünite II: Atletizm

Amaç 6: Atletizm ile ilgili sürat ve çabukluŞu geliştirebilme; psikomotor alanda bir amaçtır. Amacının davranış? olarak yazılmış olan;
3: Alçak ve yüksek çıkışla, 30-40 m hızlı ko?ma; bu davranışın kapsamı geniş bulunmuştur, çünkü davranışta iki farklı davranış belirtilmektedir ve davranış kendi içinde binişiktir. “Alçak ve yüksek çıkış” ve bu iki farklı davranış “Alçak çıkışla, 30-40 m hızlı ko?ma”, “Yüksek çıkışla, 30-40 m hızlı ko?ma” şeklinde iki ayrı davranış olarak yazılabilirdi ve kapsam bakımından daraltılarak sınırlılıkları daha iyi ayarlanabilirdi.
11: E?li olarak çeşitli durumlarda sağlık topu ve benzeri araçları çabuk şekilde atma; şeklinde yazılan bu davranışın sınırlılıkları, ölçütleri iyi belirlenmedişi için yeterince açık değildir. Mesafe yada hız anlatılabilirdi. “E?li olarak çeşitli durumlarda sağlık topu ve benzeri araçları 2-3 m uzakta bulunan arkadaşına yere paralel olarak çabuk bir şekilde atma”

Doğru olarak yazıldıkları düşünülen dişer davranışlardan birkaç örnek vermek gerekirse;
1: Yüksek çıkışla kademeli hız artırarak 60-80 m ko?ma
2: Çeğitli durumlarda; verilen uyarı ile çıkış yaparak 20-40 m hızlı ko?ma
4: Yokuş yukarı ve yokuş ayaşı 20-40 m ko?ma
5: Aralıklı olarak yavaş ve hızlı tempoda ko?ma

Amaç 8: Atletizm ile ilgili sürat kuvvet geliştirebilme; psikomotor alanda yazılmış olan bu amacı altında yazılmış olan davranışlar;
1: Sağlık topu vb araçları, kaldırma, taşıma, atma-tutma, itme ve fırlatma” yazılmış olan bu davranış, ifade ettişi anlam bakımından kendi içinde binişik olduğu söylenebilir. Çünkü; kaldırma, taşıma kelimelerinin ifade ettikleri anlam itibari ile benzerken, bu kelimelerle birlikte yazılmış olan atma-tutma, itme, fırlatma kelimeleri ifade ettikleri anlama göre farlılık göstermektedir. İki ayrı davranış olarak yazılmaları hedefin gerçekleştirilmesi işleniş açısından daha anlaşılır olacaktır. “ Sağlık topu vb araçları, kaldırma ve taşıma”, “Sağlık topu vb araçları, atma-tutma, itme ve fırlatma” olarak değiştirilebilir.
4: Dirence karşı koyma; yine bu hedef için sınırlarının ve kapsamının daha iyi belirlenmesi gerektişi söylenebilir. Örneğin; eğli çalışma esnasında eği ile birbirini çekerken oluşan dirence karşı koyma, şeklindeki ifadeye benzer bir ifade kullanılabilirdi.

Bu amaç altında bulunan dişer davranışlarda herhangi bir ifade yanlışlığı ya da olması gerekenden farklı bir ifade bulunamamıştır. Bunlardan bir kaçı;
2: Çeğitli Şekillerde sİçrayarak ve koşarak merdivene çıkma-inme
3: Yokuş yukarı ve aşaşıya 20-30 m hızlı ko?ma
5: Çeğitli Şekillerde tek ve çift bacakla yerinde ve ileriye sİçrama
6: Çeğitli Şekillerde ip atlama

Amaç 9: Atletizmde dostça yarışma, kazananı kutlama, kaybetmeyi kabullenebilme; amacı duyuİsal alanda yazılmıştır. Hedef davranışlarından tartışmaya açık oldukları düşünülenler ise;
2: Yarışmalarda rakiplere karşı saygılı olma; şeklinde yazılan davranıştaki saygılı olma eyleminin kapsamı ve sınırlılığı belli değildir. Sayg? neye göre belirlenir ve değişirı Bu davranış yerine “Rakip oyuncu/oyunculara kasti olarak herhangi bir şekilde zarar verici bir davranışta bulunmama” ifadesi yazılabilir.
3: Yöneticilere ve hakem kararlarına saygılı olma; yazılan bu davranış yine yukarıdaki benzer olarak kapsam ve sınırlılık açısından açık değildir. Bunun yerine “Yönetici ve hakemlerin kararlarına sporun gerekleri doğrultusunda uyma”.
5: Yapmış olduğu dereceleri geliştirebilmek için daha çok çalışmaya istekli olma; yazılmış olan bu davranış amacın kapsadığı süreç dışında kalmaktadır. Ayrıca bu davranış “Yapmış olduğu dereceleri geliştirebilmek için daha çok çalışmaya istekli oluş” şeklinde ayrı bir hedef olarak yazılabilirdi. Hatta böyle bir hedefin “antrenmanlara tam zamanında gelme, antrenman dışında kalan boş zamanlarında da kendini geliştirmeye çalışma” vb gibi davranışlar yazılabilirdi. Davranı? ifadesi amacın başladığı sürecin ya öncesinde ya da sonrasında görülebilir. Bu ifade yerine Şu ifade yazılabilirdi; “Yapabileceğinin en iyisini yapmaya çalışma”.

Bu amaç altında doğru olarak yazılan dişer davranışlar ise;
1: Kazanmak için kural dığı davranışlara bağ vurmama
4: Yarışmalarda başarılı olduğunda aşırı ö?ünmeme

Amaç 11: Atletizmde temiz hava ve güneğten faydalabilme; amacı psikomotor alanın beceri haline getirme düzeyinde yazılmış bir davranıştır. Bu amaç altında yazılan;
3: Açık alanda spor yapmaya istekli olma; davranış? bir duyuİsal alan davranışıdır ve amaç ile örtü?memektedir.
4: Sa?lı?ın? koruyucu tedbirler almak kaydı ile karlı havalarda dışarıda oynamaya istekli olma; yine bu davranış duyuİsal alanda olması gereken bir davranıştır ve yine bu amaç ile örtü?memektedir.
6: K?r koşularına katılmaya istekli olma; bir duyuİsal alan davranışıdır, amaçla örtü?memektedir. “Uygun havalarda Port ve tişört gibi spor kıyafetleri giyerek kır koşusuna çıkma” şeklinde bir ifade yazılabilir. Yazılan bu yeni davranışla asıl amaca ulaşmakta daha yapıc? bir tespit yapılabilir.

Doğru olarak yazıldıkları düşünülen dişer davranışlar.
1: Temiz hava güneğten faydalarını yazma söyleme
2: Güneğte aşırı derecede kalmanın zararlarını söyleme
5: Uygun havalarda soyunarak güneğten faydalanma

?İleniş: Sadece atlamalar konusunu kapsamaktadır ve dişer konulardan bahsedilmemiştir. Dişer konuları da kapsayan bir içerik yazılmış olsaydı daha verimli bir içerik sunulmuş olabilirdi. Hız koşuları, orta mesafe koşuları, uzun mesafe koşuları, engelli koşular, yüksek atlama, sırıkla atlama, gülle atma, disk atma, cirit atma, çekiç atma konularında da ayrı ya da birleğik olarak işleniş yazılmış olsaydı konuların anlaşılması ve programın öğretmene kılavuzluk etmesi daha anlamlı bir bütün oluşturabilirdi.

Değerlendirme:
1: Sİçrama bacaşı, basma tahtasına denk gelmedişi taktirde ne yapılamalıdırı Söylemelerini isteyiniz ve uygulatınız; Hazırlanan bu soru ile işleniş arasında bir bağ yoktur. ?İlenişte bilişsel alanda nasıl bir ders işleneceğinin anlatılmamasından dolayı bu değerlendirme yapılamayacaktır. Çünkü bir psikomotor bir davranışın yapılabilmesi için ilk şart bu davranışın nasıl yapılacağına dair bir bilişsel bilginin verilmesi gerekir. Teori verilmeden uygulama yapılmaz.
2: Hangi durumda atlayı? geçersizdirı Söylemelerini isteyiniz; Belirlenen bu kriterin yine içerikle bir başı yoktur. Bir önceki değerlendirme kriteri gibi yine işlenişte anlatılmamıştır.
3: Yarışmalar yaptırma; Öğrencilerin yarışma yaptırılarak karşılaştırılması doğru bir ölçüm olmayacaktır. Her öğrencinin kapasitesi farklıdır ve bu ölçüm biçimlendirme ve yetiştirmeye dönük değildir. Her öğrenci kendi potansiyeli içerisinde değerlendirilmelidir.

Bunun yanı sıra birinci ve ikinci maddeler daha açık ve anlaşılır bir şekilde aynı zamanda da daha iyi bir ölçüm aracı hazırlanarak daha yapıc? bir hale getirilebilir. Durum muhasebesine dönük olarak gerçekleştirileceği planlanan bu değerlendirme test araçlarının iyi hazırlanması ile nesnellişi ve geçerlilişi arttırılabilir.

Ünite III: Serbest Cimnastik

Amaç 14: Serbest cimnastikte kas kuvveti ve esneklik ile eklem hareketlilişini geliştirebilme; bu amaç psikomotor alanda yazılmıştır ve bu amaç için kapsam ve sınırlarının çok geniş olduğu söylenebilir. Bu amaç “Serbest cimnastikte kas kuvvetini geliştirebilme” ve “Serbest cimnastikte esneklik ve eklem hareketlilişini geliştirebilme” şeklinde iki ayrı amaç olarak yazılabilirdi. Yine bu amaç altında bulunan;
12: Cimnastik sırası ve kalas üzerinde çeşitli Şekillerde yürüme, sekme, sİçrama ve bu araçları taşıyarak çeşitli hareketler yapma; psikomotor alanda yazılmıştır, davranış? bir önceki amaç olarak yazılan “Serbest cimnastik ile ilgili koordinasyonu geliştirebilme hedefine hizmet etmektedir. Yanlış amaç altında yazıldığını söylemek mümkündür.
Bu amaç altında yazılmış olan dişer davranışlar amca hizmet etmektedir. Bunlardan bir kaçı;
1: Çeğitli Şekillerde yürüme, kayma, yaylanma, sekme, sİçrama ve ko?ma
2: Değişik durumlarda vücudu çeşitli Şekillerde bükme, germe ve esnetme
3: Yürüyü? ve koşular ile başlantılı olarak çeşitli Şekillerde sallanma, savrulma ve dalgalanma

Amaç 16: Serbest cimnastik hareketlerinde kendine güven duygusunu geliştirebilme;duyuİsal alanda yazılmış olan bir davranıştır ve bu amaç altında yazılmış olan davranışların pek açık olmadığı söylenebilir.
1: Halata asılma ve sallanma; davranış? psikomotor alanın bir davranış? olabilir. Bu davranış yerine “Halata asılma ve sallanma esnasında rahat olma
2: Halata tırmanma; bu davranış psikomotor alanda yazılmış olup bunun yerine “halata tırmanırken dikkatini toplama” şeklinde yeni bir davranışın yazılması daha doğru olur.
3: Parmaklı?a tırmanma; ve
4: Parmaklı?a asılma; davranışları için tek bir davranış yazılabilirdi. “Parmaklı?a tırmanırken ve asılırken dikkatini toplama”
5: Parmaklıkta çeşitli tutumlarda hareketler yapma; davranış? bir psikomotor davranış olup amaçla örtü?memektedir. Bu davranış yerine “parmaklıkta çeşitli tutumlarda hareketler yapmaktan zevk alma” yazılabilirdi.
6: Cimnastik sırası üzerinde ko?ma, sİçrama ve üzerinden çeşitli Şekillerde atlama; cimnastik sırası üzerinde bu hareketleri yapma belli bir cesareti gerektiriyor. Fakat tamamen psikomotor alanın hedefinin davranışıdır. Bu nedenle amaçla uyuşmamaktadır.

?İleniş: Bu kısımda sadece ritmik cimnastik hareketleri konusu ilenmiştir. Dişer konular olan, serbest hareketler, araçla hareketler ve araçta hareketler konularına yer verilmemiştir. Bu konuların bulunmaması öğretmenin işlenecek olan konuların işleniş, içerik, kullanılan araçlar, sınıf düzeni ve dişer yönetimsel ve öğretimsel konuların işleniş esnasında nasıl olacaşı hakkında bir fikir sahibi olması açısından yeterli olmamasına neden olmuştur. Daha açık bir işleniş hazırlanabilirdi.

Değerlendirme:
1: Topla serbest bir kompozisyon yapmalarını isteme; şeklinde yazılan kriter pek açık bir ifade değildir ve bu daha açık olarak yazılabilir, belli bağlı ölçüm kriterleri yazılarak yapılmış olan değerlendirmenin geçerlilişi ve nesnellişi arttırılabilirdi. Ayrıca cimnastik sporunu pek iyi bilmeyen beden eğitimi öğretmenleri içinde bir kılavuzluk yapmış olabilirdi.
Bu değerlendirme bütün hedef davranışların kazanılıp kazanılmadığını anlayabilmek için yetersizdir. Değerlendirmedeki amaç hedef davranışa ulaşılıp ulaş?lmadı?ının derecesini belirlemektir.