diyetin önemi ve ilkeleri – ödev
DİYETİN ÖNEM? VE İLKELERİ
DİYETİN TANIMI VE ÖNEM?
insan vücudu, birbiri ile başlantılı ve uyumlu çalışan hücre,doku,organ ve değişik sistemlerden oluşmuştur.Bütünü oluşturan birim ya da alt sistemlerden birindeki bozukluk, vücut sisteminin tümünü etkiler.Bunu önlemek için diyet uygulanır.Hastalığın özelliğine ve getirdişi sorunlara göre uygulanan özel beslenme şekline ise diyet denir.Diyet, normal durumlarda beslenme şekli anlamında da kullanılır.Diyet uygulamaktaki amaç, hastalıkta ortaya çıkar.Beslenme ve metabolizma ile ilgili bozuklukları azaltmaya, ilerlemesini önlemeye ve iyileğtirmeye yardımc? olmaktır.Diyetle hastaların beslenmesi düzenlenirken, normal beslenme şeklinde yapılan değişiklikte, beslenme bozukluşuna yol açacak aşırı kısıtlama yapılmaz.Halk arasında diyet yanlış olarak ‘yememe’ ve ‘bir çok besini yasaklama’ diye anlaşılmaktadır.Bu yanlış anlayışa göre yapılan uygulamalar hastanın durumunu iyileğtirme bir yana, kötüleğtirir ve başka sorunlara yol açar.Oysa diyet hastanın yeterli ve dengeli beslenmesini sağlayarak normal duruma gelmesini kolaylaştırmak için uygulanır.
Normal Beslenme şeklinde Yapılan Değişiklikler:
Hastalığın çeşidine ve hastanın genel durumuna göre, beslenmede yapılması gereken değişiklikler şunlardır:
1- Bazı besin ö?elerinin miktarı azaltılır ya da arttırılır.Örneğin; Şeker hastalığında, toplam karbonhidrat miktarı azaltılır, Şeker kısıtlanır.Kalp-damar hastalıklarında ise kolesterol ve tuz azaltılır.Bazı besinler yemek listesinden çıkartılır,azaltılır ya da arttırılır.Çıkartılan besinin yerini tutacak başka besin konulur.
2- Hastayı iyileğtirmek ve rahatlatmak için çeşitli hastalıklarda bazı yiyecekler azaltılır ya da arttırılır.Örneğin; süt, mide ülseri olan hastalara verilirken, süte duyarlı hastalarda kısıtlanır.Kabızlık(peklik) durumunda posalı besinlere yer verilirken, isal(sürgün) hastalığında kısıtlama yapılır.
3- Diyetin enerji değeri hastanın zayıflık ya da ?işmanlık durumuna göre arttırılır ya da azaltılır.Böylece normal aşırlı?a getirilir ve orada tutmak üzere diyetin enerji değeri ayarlanır.
4- Hastanın durumuna göre s?v?, yumuşak, koyu ya da normal diyet uygulanır.
5- Diyet hastanın ilgi, istek ve alışkanlıkları göz önünde tutularak düzenlenir.Yemeğin görünüşü, lezzeti ve sunuluŞu hastanın yeme isteğini uyandıracak şekilde değiştirilir.Yemeklerde ya?da kızartma yerine, Izgarada pişirme yöntemi uygulanır.
Diyetin Kıvamında Değişiklik:
Diyet, hastanın kolay alabileceği konumda hazırlanır.Diyet koyuluk dercesine göre bağlıca 4 gruba ayrılır.
1-S?v? Diyet: Hastanın aşır olduğu dönemlerde s?v? ihtiyacın? karşılamak ve birazda enerji almasın? sağlamak için hazırlanan akar niyetteki diyettir.Su,çay,?hlamur,elma suyu,başka Şekerli meyve suları gibi içinde pütür bile bulunmayan Şekerli sıvılardır.Besin değeri düşük olan bu diyet uzun süre uygulanamaz.
2-Koyu-S?v? Diyet: Bu tür diyette süt, sütlü içecekler, meyve suları,muhallebi,pelte,süzme çorba gibi pütürsüz yiyecekler bulundurulur.Diyetin beslenme değeri,s?v? diyetten yüksektir ancak hastanın yereli ve dengeli beslenmesini sağlayamaz.Bu yüzden kısa süre uygulanır.
3- Yumuşak Diyet: Bu tür diyette, koyu- s?v? diyetteki besinlere ek olarak patates püresi, makarna, pişmiş meyveler, sebze ezmeleri ve suyu, yumurta,et , karacişer,yoŞurt,peynir,komposto,bisküvi,bayat ekmek,pilav,sade kek gibi yiyecekler bulunur.Komposto gibi posası az besinler hastanın kolay alabileceği şekilde hazırlanır.Bu şekilde hastanın enerji ve besin ihtiyacı karşılanır.
4- Koyu-Yumuşak(Hafif) Diyet: Bu tür diyet normal diyet yakındır.Yumuşak diyetin özelliklerini taşır.Hemen hemen her çeşit yiyecek yenilir.Ancak çiş sebze ve meyveler,posalı sert besinler kullanılmaz.Bu diyette, sert kısımları alınmış ve pişirilerek yumuşatılmış sebze ve meyveler, hağlanılarak pişirilmiş etler,çorbalar,sütlü,yumurtalı tatlı ve yemekler bulundurulur.Bu diyet hastanın özelliğine göre uzun süre uygulanabilir.Hastanın yeterli ve dengeli beslenmesini sağlayacak şekilde düzenlenir.
