İç Kuvvetler – Depremler

Yerkabuğu içindeki kırılmalar nedeniyle ani olarak ortaya çıkan titreşimlerin dalgalar halinde yayılarak geçtikleri ortamları ve yer yüzeyini sarsma olayına “DEPREM” denir
İnceleyen bilim sismoloji,
Ölçen alet sismoğraf
Ülkemizde ilk sismoloji laboratuarı İstanbul Kandilli de kuruldu(1926)
Şiddeti Richter Ölçeğine göre belirlenir.
Depremin kaynağını aldığı yere İç merkez (Hiposantr),yeryüzünde buna en yakın noktaya da dış merkez (Episantr) denir. Yer sarsıntısının en şiddetli hissedildiği yer dış merkezdir.
OLUŞUMUNA GÖRE DEPREM ÇEŞİTLERİ
1-VOLKANİK DEPREMLER
Aktif volkanların bulunduğu yerlerde, patlama ve püskürmelere bağlı oluşan yer sarsıntılarıdır.
En az görülen depremdir
Etki sahası şiddeti, yıkıcı etkisi azdır
2-ÇÖKÜNTÜ (GÖÇME) DEPREMLERİ
Kaya tuzu, jips, kalker gibi kolay eriyebilen karstik sahalarda, zamanla yer altında büyük boşluklar oluşur. Bu boşlukların üstü bir müddet sonra çökerse sarsıntılar oluşur.
Etki alanları en dar olan depremler bunlardır.
Ülkemizde; Toros Dağları’nda, İç Anadolu’da Çankırı, Sivas ve çevresinde (özellikle jips kartsı) Batı Karadeniz’de Kastamonu, Doğu Anadolu’da Erzincan, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin güneyinde görülür. Cennet ve Cehennem obrukları çökme sonucu oluşmuştur.
3-TEKTONİK (DİSLOKASYON) DEPREMLER
Yer kabuğunun derinliklerinde basınç ve gerilimler sonucu, katmanların yer değiştirme, oynama ve kırılma gibi hareketlerinin ortaya çıkardığı sarsıntılardır.
Etki alanları en geniş olan ve en çok hasara neden olan depremler bunlardır.
Deprem Tehlikesinin Az Olduğu Yerler
1. K.Batı Avrupa-Grönland adası 2. Asya’nın kuzeyi (Sibirya)
3. Kanada’nın K.Doğusu 4.Güney Afrika
Türkiye’de Deprem Tehlikesinin En Az Olduğu Alanlar:
 Tuz Gölü ve Çevresi (Konya, Karaman)
 Taşeli Platosu İçel çevresi.
 Güneydoğu Anadoluda Mardin Eşiği
 Ergene Havzası

ÜLKEMİZDEKİ FAY HATLARI
1- K.A.F.: (Kuzey Anadolu Fay Kuşağı) Saroz Körfezinden başlayarak Marmara Denizi, Sapanca Gölünden Van Gölünün Kuzeyine Kadar uzanır.
2-B.A.F.: (Batı Anadolu Fay Kuşağı) Güney Marmara ve Ege Bölgesindeki Doğu-Batı uzantılı kıyıya dik uzanan kırıklı sahalardan oluşur.
3-D.A.F.: (Doğu Anadolu Fay Kuşağı) Hataydan İskenderun Körfezi, K.Maraş, Bingöl ve Van’a Kadar uzanır.
Depremin Yıkıcı Etkisini Etkileyen Faktörler
1)Deprem odağına yakınlık şiddeti arttırırken odağa uzaklık şiddeti azaltır.
2)Depremin süresi ve şiddeti,
3)Zeminin özelliği, Kırık bölgelerde, alüvyonlu ovalarda, kum çakıl gibi gevşek topraklı yerlerde daha fazla zarar verir kayalık yerlerde daha az etkilidir.
4)Konutlarda kullanılan yapı malzemesinin özelliği etkilidir. Betonarme ve ahşap evlerde daha az etkilidir.
DEPREMLERDEN KORUNMAK İÇİN,
1)Fay hatları üzerinde büyük yerleşim merkezleri kurulmamalı ve yüksek katlı binalar yapılmamalı.
2)Binalardaki yapı malzemesi ve yapı tekniği sarsıntılara dayanıklı olmalıdır.
3) Halkı, depremde alınacak sivil savunma önlemleri konusunda eğitmek, vb. önlemler gereklidir.
4)Binaların yapıldığı zemin sağlam olmalı. Yeraltı suyu bakımında zengin olan alüvyal alanlara çok katlı bina yapılmamalıdır.
5)Deprem sırasında merdiven ve tavan boşluklarında durulmamalı. Bina içinde üzerimize düşüp altında kalabileceğimiz mobilya ve eşyalardan uzak durulmalıdır.
6)Bina dışında ise ağaç, duvar ve elektrik telleri gibi devrilebilecek şeylerden uzak durmalıyız.
7)Deprem sırasında mümkünse, yanan sobalar söndürülmeli, elektrik ve su kapatılmalıdır
8)Mümkün olduğunca ovalarda yerleşmemek,