kayak malzemeleri

KAYAK MALZEMELERİ

Her geçen gün bir başka yenilikle karşılaşmak, kayakçılarda Şaşkınlık değil ilgi odaşı oluşturmaktadır. Çünkü teknik gelişmeler malzeme hemen yansımaktadır.

2500 yıllık geçmişe sahip olan kayak, bu güne değin büyük değişiklikler geçirmiştir. Bu değişikliklere özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasına rastlamaktadır.

Kayak malzemelerinin birbirini bütünleyen iki önemli işlevi vardır:

a.Amaca uygun alımı sağlamak,
b.Tehlikeli durumlar (düşme, çarpma vb.) ve bunun sonucunda karşılaşılabilecek sakatlıkları olabildişince azaltmak.

Basın ve televizyonda gördüğümüz malzemeler bizi yanıltmamalıdır. Ayrıca o malzemeler, yarışma türüne (slalom, iniş vd.) ve karın yapısına göre (Islak, buz, toz vd.) değişiklik gösterirler.

Yine kayakların ayrı bir özelliği de boyları ile ilgilidir. Kayakların bozu uzadıkça, dengeyi sağlamak kolaylaşır fakat dönüş zorlaşır. Çünkü, uzun kayakta kar üzerindeki basın (cm2’ye dü?en aşırlık) az, kısa kayakta fazladır.

Malzemelerimizin seviyemize uygun olması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle satıcıya fiziksel özelliklerimizi doğru bildirmemiz, alacaşımız malzemenin niteliklerimize uygun olmasını sağlar.

KAYAKLAR

Zamanımızda kayaklar belli bağlı olarak Şu maddelerden yapılırlar. A?aç, Metal, Plastik ve cam elyaflı (Fiber Glass). A?aç kayakların yapımında ceviz ve dıİbudak a?acı çeşitleri ya ayrı olarak veya ikisinin karşımı kullanılır. Fakat bunların içinden en çok tutunan plastik ve cam elyafından yapılan kayaklardır. Bu kayaklar daha öncekilere nazaran hem daha elastiki hem de her çeşit arazi ve kar çeşidi üzerinde en az enerji sarf? ile kayak kaymaşı sağlarlar, bunları yegane mahzurları ise fiyatlarının çok yüksek olmasıdır.

KAYAK ÇEŞİTLERİ

Slalom Kayakları: Boyları dişerlerine nazaran kısa, enleri dar ve ekseri sert olan bu kayakların dönme kabiliyetleri çok fazladır. Hele acemi kayakçılar için bu kayaklarla süratli de kayılmaz.

ıniş Kayakları:Boyları slalom kayaklarına nazaran daha uzundur (Slalom kayaşı 200 cm. olana aynı kayakç? iniş yarığı da 215 cm.lik kayak kullanmalıdır) eni daha geniş dönmede kabiliyetleri ise salom kayaklarına nazaran daha azdır. Bu kayaklar da acemiler için kullanılması çok zordur.

Kombinasyon Kayakları:Bu iki çeşit kayak türünün birleğtirilmesinden kombünasyon kayakları meydana getirilmiştir ki bu çeşit kayaklar kayak sporunu amatörce yapan kayakçıların kullanacakları kayaklardır.

Mukavemet Kayakları:Kayak çeşitlerinin en dar ve hafifi olanıdır. Kenarları çeliksiz olup yalnız kayakla yapılacak olan yürüyüİlerde kullanılır.

Traplen Atlama Kayakları:Kayak çeşitlerinin en uzunu ve en genişidir. Atlarında ise üç tane oluk bulunur. Bu özelliklerin sebebi ise atlamalar sırasında atlayıcının dengesinin bozulmamasın? sağlaması ve inişin sakin olarak yapılması içindir.

Kayak satın alırken aşırlığını, boyunuz, kayak seviyeniz ve hangi çeşit karda kayak kayacağınız alacağınız kayakların çeşidi üzerinde en büyük rolü oynarlar.

Acemiler için devamlı olarak kısa kayaklar tercih edilmelidir bir de acemi olan kayakçılar kombine (GS.RS.) kayaklarını almalıdırlar.

Toz kar için uzun ve yumuşak kayaklar, buz veya sert kar için ise kısa ve sert kayaklar kullanılır.
KAYAK BOYUNUN TESBİTİ

1.Boy+Kilox0.8=Kullanılacak kayak boyu. 1.75 cm. boyunda ve 70 kg. aşırlığında biri için.

Örnek:1.75+70×0.8=1.96 cm.

2. Kilo Puan
A
91 Kilo ve yukarısı 155
73-90 kilo arası 150
55-72 kilo arası 145
36-54 kilo arası 140
36 kilo ve a?aşıs? 135

SEVİYE Puan
B
Yarıİç?lar 45
Amatörler 35
Yeni başlayanlar 25

BOY Puan
C
1.80 ve yukarısı 15
1.69-1.79 arası 10
1.59 ve a?aşıs? 5
Formül:A+B+C=Kullanılacak kayak boyu.
Örnek: A=150
B= 35
C= 10
+
195

3.Yarış Türüne Göre Kayak Boyları:

Yarıİçının boyu 1.75-1.80 1.70-1.75 1.65-1.70 1.60-1.65 1.55-1.60 1.50-1.55
SLALOM 201-203 198-201 195-198 193-195 185-190 180-185
B.SLALOM 207-210 205-201 203-205 200-203 198-200 188-198
?N?? 220-223 220-222 215-220 215-213 207-209 203-205

AYAKKABILAR:Kayak sporunda ayakkabı çok önemli bir malzemedir. Çünkü ayaşımıza uygun olmayan ayakkabı, bu spordan nefret etmemize neden olabileceği gibi, ekonomik olarak güç durumda kalmamıza da neden olabilir.

Ayakkabı alırken ayaşımıza pamuklu bir çorap giyerek birçok deneme yapmak ve satıcının sorunlarına doğru cevap vermek gerekir. Çevremizden duyduğumuz bir marka üzerinde ısrar etmemek gerekir. Örneğin biri için çok kullanışlı olan bir marka bizim için kullanışlı olmayabilir. Çünkü her insanın ayaşı aynı ortopedik özellikte değildir. Ayrıca eğer ayaşımızda ortopedik bir özür varsa ayakkabının ayarını (Canting) yaptırıp daha sonra denemeliyiz. Ayakkabı kullanımında dikkat edilecek hususlar şunlardır:

-Çorap sayısında değişiklik yapmamak,
-Ayakkabımız? bir başkasının kullanmasına izin vermemek,
-Ayakkabıları belli bir ısıda ve alt yüzeyleri yere bakacak şekilde korumak,

Çünkü aşırı ısı farklılıkları ayakkabılarımızın çatlamasına neden olabilir. Bir başkasının giymesi sonucunda da ayakkabının iç formu bozulacağından daha sonra ayaklarımızda rahatsızlık yaratır.

a. Ayakkabı’nın dar olmaması ve ayak parmaklarınızın tamamiyle ayakkabının burnuna değmemesi lazımdır. Çünkü dar olan ayakkabıda hava deveranı size çok dar olması sebebi ile kan deveran edemez dolayıs? ile de ayak çok çabuk olarak üşür.
b.Ayakkabının set olması da yapacağınız hareketlerin daha az enerji sarf? ile meydana gelmesine yardımc? olur.
c.Ayakkabının ayak bileği kısmına saran kısmının ise uzun olması da aynı yardımda bulunur.

BAŞLAMALAR:Güvenlik ve estetik açıdan önemli bir malzemedir. Başlamalarda dişer malzemeler gibi seviyemize uygun olmalıdır.

Başlamaları alırken satıcıya ilk verilecek bilgi:

-Yeni mi bağlıyoruz?
-Amatör müyüz?
-Yarıİç? mIyız? Bu bilgiler verilirse satıc? teknik seviyemize uygun bir başlamayı almamıza daha kolay yardımc? olacaktır.

Ayrıca başlamanın sertlik ayarı da seviyemize uygun olmalıdır ki tehlikeli (düşme, çarpma vb.) durumlarda ayakkabımızdan kolay ayrılabilsin (atsın). Eğer aldığımız başlama seviyemize uygun ise karşılaşılabilecek sakatlıklar asgari düzeye inecektir.

BAŞLAMA MONTES?

1.Kayak ayakkabısının burun hizasından (Ön başlamanın ayakkabı burnu ile temas ettişi iç yüzün) kayağın tam ortasına gelecek şekilde önce iç vida monte edilir. Başlamanın, kayağın iki kenarına eğit uzaklıkta olması gerekir. Ön başlamanın montesi bittikten sonra ayakkabı ön başlamaya iyice dayandırılır, sonra arka başlama düzenli bir şekilde yerleğtirilip yerleri işaretlenip ve vidalama işlemine geçilir.

2.Kayağın üst yüzeyinde “center boot” yazan çizgi ile ayakkabımızın orta iç kısmındaki ok denkleğtirilir. Önce ön başlamanın yerleri işaretlenir ve vidalar yerlerine takılır. Daha sonra arka kısmı ayakkabıya monte edilir.

3.Her firmanın monte yapmak için hazır kalıpları vardır. Bu kalıpları vardır. Bu kalıplar kayak üzerine yerleğtirilip monte işlemi vardır. Ayrıca özel durumlar için başlamanın 1cm, önde ve ya arkada olmams? normaldir. Nedeni ise;

Başlamanın merkezinde olması: Hız, ve dönüş ve duru? olanaşı sağalar. Genelde serbest kaymada kullanılır.
Başlamanın önde olması: Hız artar, dönüş durma zorlaşır. Genelde büyük slanom, süper slanom süper slonom ve iniş yarışlarında avantaj sağlar.

Sopalar

Baton olarak da bilinen sopaların kayaya görülmeyen bir katkıs? vardır. Alacaşımız sopa el kavrayan, tutum yeri eli rahatsız etmeyen, kemeri yumuşak, hafif ve dayanıklı olmalıdır. Sopalarımızın da fiziksel özelliklerimize uygun olması gerekir. Uygun sopa kullanmayanlarda çeşitli teknik bozukluklar olacaktır. Bu nedenle sopa alırken:
1- Sopanın simit kısmı sıfır kabul edilir, üst kol ile alt kol arası 90 derece ise sopamız uygun demektir.
2- El kalça kemişinin beğ parmak üzerinde tutulur, o nokta sopa boyu kabul edilir. Aynı boyda olduğumuz biriyle kayaklarımızın boyu aynı ölçüde olur; ancak sopalarımız aynı ölçüde olmayabilir. Nedeni ise: her insan aynı antropometrik ölçüye sahip değildir.

Örneğin: aynı boyda olan iki insandan birinin alt taraf? uzun olurken dişerinin alt taraf? kısa olabilir.

Giysiler

Alttan pamuklu ter çeken içlik, üstüne bir T-shirt, yün ve fazla rüzgar almayan bir kazak, çoraplar yün ve yan pamuklu olmalıdır. Soğuk havalarda tulum ve ya anorak- salopet, güneşi yada üşümedişimiz havalarda ise, anorak-lasteks pantolon ve ya lasteks pantolon ve kazak giyilir.

ELDİVEN

Kullanışlı deri veya gore-tex, su geçirmeyen, avuç içi çift katlı, içi pamuk ve miflonlu ve de kayak için yapılanlar tercih edilmeli, küçük çocuklar yalnız bağına eldivenlerini giyindikleri zaman parmak yerlerini bulmakta güçlük çekerler. Ancak büyüklerin de çok soğuk havalarda tek parmak eldiven giymeleri gerekebilir.

ŞAPKA-BA?LIK

Kulak, alın ve kafanın saç kısmın? kapsayacak şekilde iç kısmından ?erit şeklinde havlu geçen, kulaklarımız? kapatan, görüşümüzü engellemeyen ve iç miflonlu olanlar kullanılmalıdır.

GÖZLÜK

İki çeşit gözlük olmalıdır. Güneğ gözlüşü ve kar gözlüşü. Gözlüklerimiz kolormatik olmalıdır.

Kesinlikle metal çerçeveli gözlüklerden kaçınmak gerekir. Gözlüklerimizin yan kısımlarının rüzgar geçirmeyen cinsten olanı tercih edilmelidir. Eğer kullandığımız gözlük buŞulanma ve gözümüzde sulanma yapıyorsa o gözlüşü değiştirmeliyiz.

AYAKKABILARIN G?Y?LME VE ÇIKARTILMASI

-Klipslerin tümünün açık olması,
-Ayakkabı dilinin düzgün yerleğtirilmesi, normal ayakkabı giyinilir gibi giyilir. Ancak ayaşımız girmede zorlanıyorsa ayakkabının dili ileri doğru çekilir, ayaşımızda rahatsızlık varsa nedeni araştırılır. Ayakkabı çıkartılırken de klipslerin açılma işlemine yukarıdan başlanır.

KAYNAKÇA
URARTU Ü. “Kayak Teknik-Taktik-Kondisyon” ınkılap Kitapevi Ankara Cad. İstanbul 1986
HELLER MARK “Skiiing School” Quarto Publishing Ltd. The Old Brewery, 6 Blundell Street London 1987
1999-2000 Yılı Kayak Ders Notları