Kültür Terimleri Sölüğü – G

Kültür Terimleri sözlüğü g harfi ile başlayan terimler, diğer harflerle başlayan terimler için aşağıdaki harf bağlantılarını kullanabilirsiniz.

[a] [b] [c] [ç][d] [e] [f] [g] [h] [i] [ı] [j] [k] [l] [m] [n] [o] [ö] [p] [q] [r] [s] [ş] [t] [u] [v] [w] [y] [z] [x]

galat

Yanlış anlamına gelir, bir kelimenin ilk veya kitapta yazılmış şeklinden başka söylenmesi. Yanlış olduğu bilindiği halde kullanılmasında sakınca görülmeyen kelime veya kelime grubuna galat-ı meşhur adı verilir “Bu garip his galatının adını hasret değil, alışkanlık koymuştu.” -P. Safa.

gam

“fr. Sekiz notanın kalın sesten inceye veya inceden kalına gitmek üzere sıralanmış dizisi ” “Sonra, titrek titrek, ilk gamlarını sıraladığı piyanoyu hatırlıyor, do, re, mi, fa, sol…” -A. İlhan.

gaza

İslam dinini korumak veya yaymak amacıyla Müslüman olmayanlara karşı yapılan kutsal savaş “Küffar üzerindeki gazamızın sevabı bize kâfidir.” -F. F. Tülbentçi.

gazel

ar. 1 Divan edebiyatında beş ile on beş beyit arasında değişen, ilk beytinin dizeleri birbiriyle, sonraki beyitlerinin ikinci dizeleri birinci beyitle uyaklı, genellikle lirik konularda yazılan nazım biçimi 2 Klasik Türk müziğinde belli bir kurala bağlı olmadan bir kişi tarafından sazlardan birinin eşliğinde söylenen, söyleyenin ses gücünü göstermesine de olanak veren müzik eseri “O mecmuadaki gazelleri yüksek sesle okurken eski şiir lehçemizdeki beliğ ve rindane edaların zevkine varıyorum.” -Y. K. Beyatlı. “Yanımızdaki vagonda bir gazel başladı.” -Y. Z. Ortaç.

gotik

ing. 1 Roman üslûbundan sonra gelen abartılı dantela dokusunda Orta Çağ mimarlık üslûbu. Kiliselerde çaprazsahının kanatları kısalır, anasahının bir devamı gibi olur. Yuvarlak kemer yerini sivri kemere bırakır. Üç bölümlü anakapı bütün önyüzü kaplar. Yapı incelir ve yükselir. Korodalızı koronun çevresini dolanır 2 Almanların kullandıkları bir yazı çeşidi “… çocukluğumda babamın elinde gördüğüm kötü bir ressamın yaptığı Avrupa haritasında, geyikler ve gotik şato resimleriyle süslenmiş Karpatların eteklerindeydik.” -Orhan Pamuk, Beyaz Kale

göbekhavası

Sanatsal değeri olmayan, daha çok hafif, eğlenmek amacıyla söylenen ya da çalınan oyun havaları. Dansözün bel kıvırıp kalça oynatarak yaptığı göbek dansına eşlik eden hava. Çiftetelli ya da Köçekçe bir tür göbekhavasıdır. “Yeni gelini oynatmak için sürekli göbekhavası çaldılar.”

gravür

Ahşap ya da metal baskı levhalarıyla çeşitli kazıresim teknikleri kullanılarak gerçekleştirilip çoğaltılmış her tür sanatsal ürün “Şişli’de, apartman inşaatlarında çalışan, Kemaliyeli mozaikçilerin, Bayburtlu marangozların gravürlerini yaparım.” -Attila İlhan

grotesk

“fr. 1 Eski Çağ Roma yapılarında bulunan tuhaf, gülünç figürlerden oluşmuş süsleme üslubu 2 Kaba gülünçlüklerden, tuhaf ve olmayacak şakalaşmalardan yararlanan, karşıt görüntüleri, bağdaşmaz durumları şaşırtıcı biçimde birleştiren güldürü biçimi ” “Yerleşik yönetim kadrolarına dayanarak gerçekleştirilen bu değişim, grotesk örnekler sunmakta gecikmedi.” -T. Uyar.

gulam

İslam devletlerinde kölelerden oluşan askeri birliklere verilen ad. “Gulamlar ordunun önemli bir bölümünü oluştururdu.”

güfte

“far. Müzik eserlerinin yazılı metni, söz ” “Sanatçı dostum bestelerinin güftelerini de kendi yazardı.” -Ç. Altan.

gürz

Ucu topuz biçiminde saplı bir savaş aracı, “bozdoğan” da denilir “Piyadeler kılıç yanında gürz de kullanırlardı.”

güzelleme

Sevilen bir varlığı öven koşuk türü. Çoğu sevi üzerine olur; dağ, at konulu olanları da vardır. Biçim bakımından, en çok, koşma ve hece ölçülü semai olur 2 Şen, sevinçli sevi duygularını dile getiren türkülerde özel bir ezgi (daha çok halk öykülerinde uygulanır). “Güzellemeler özel bir ezgi eşliğinde oynak ya da hüzünlü makamlarla söylenir.”