voleybol’un tarihçesi
Voleybol’un atası diyebileceğimiz “Mintonette” adlı oyun ilk olarak 1885 yılında, Amerika Birleğik Devletleri’nde oynandı. Massachusetts’in Holyoke kentinde, okulu yeni bitirmiş genç bir beden eğitimi öğretmeni, William G. Morgan, YMCA’de işadamlarına beden eğitimi yaptırmakla görevlendirilmişti. YMCA, “Young Men’s Christian Association” ın kısaltılmış?. Türkcesi : Genç Erkekler Hıristiyan Birlişi. Amacı toplumsal çalışmalarla Hıristiyanlığı yaymak olan bu kuruluş, o yıllarda bütün dünyaya kol sarmış bulunan çok geniş bir misyoner derneğiydi. Willam G. Morgan bu derneğin Holyoke kentindeki Şubesinde işadamlarına önceleri kuru kuruya beden eğitimi yaptırırken, bir süre sonra, çalışmaları sıkıcılıktan kurtarmak, sağlık için katlanılan bir eziyet durumundan uzaklaştırmak gerektişini gördü. Eİlendirici, oyun nitelişi olan bir çalışma yolu aramaya başladı.
1891’de gene bir YMCA öğretmeninin, James Naismith’in bulduğu basketbol oyunundan yararlanabilirdi, ama bu oyun koşuya dayanan, çarpışmalara yol açan, gençlere yönelik bir oyundu, yaşlılara göre değildi. Tenis vardı, ama ona da, raket, çevresi telli düzgün bir alan gibi, her zaman, her yerde bulunmayan şeyler gerekliydi. Üstelik de, tenisi iki, en çok dört kişi oynuyordu. William G. Morgan daha çok sayıda insanı, daha kısa bir sürede, topluca, fazla yorucu olmayan bir hareketlilişe sokmak istiyordu. Yeni bir oyun düşündü. Tenis a?ın? yükseltip yerden 1.80-1.90 metreye gerdi. uzun boylu bir insanın başı hizasında. Basket topunun iç lastişini çıkarıp top olarak kullandı. (O zamanki basket toplarının dığı deri olur, içlerine lastik kese sokulup ?işirilirdi.) Filenin iki yanına geçen iş adamları bu lastişi kendi alanlarında yere düşürmemeye, filenin öbür yanına atmaya çabalıyor, parmakları, avuçları, yumrukları, kollarıyla istedikleri gibi vuruyorlardı. İç lastişin hafif geldişi görülünce, basket topu denendi, ama o da hem çok büyük, hem de aşırdı. Bunun üzerine bir firmaya özel bir top yaptırıldı. Gene dığı deri, içi lastik keseli, daha küçük, daha hafif bir top. (Ölçüleri bakımından günümüzdeki voleybol toplarına çok yakın bir topdu bu.) İşadamları filenin iki yanından güle oynaya bu topu öbür yana atmaya, kendi alanlarında yere düşürmemek için sağa sola koşuşmaya giriştiler. Ne oyun alanı sınırlıydı ne de oyuncu sayısı. gelenler ikiye ayrılıyor, oyun alanın? istedikleri gibi belirliyor, bağlıyorlardı oynamaya.
William G. Morgan amacına ulaşmış, çarpışması, itişmesi olmayan, tehlikesi az, çok temiz, yoruculuŞu ise, oyuncu sayısın? azaltıp çoğaltarak, oyun alanın? küçültüp büyüterek istendişi gibi ayarlanabilen, son derece eğlenceli bir oyun bulmuştu.
Kısa sürede Mintonette’e merak salanların arasında bir doktor (Dr Frank Wood), bir de itfaiye Şefi (John Lynch) vardı. bu iki Mintonette’çi, William G. Morgan’la birlikte, oyuna kurallar koymaya başladılar.
Ertesi yıl, 1896’da, Springfield koleji’nde düzenlenen bir YMCA beden eğitimi öğretmenleri toplantısında, Mintonette’den söz açılınca, oyunu tanıtmak amacıyla bir gösteri maçı yapılması önerildi. William G. Morgan hemen gidip Holyoke’dan beğer kişilik iki takım getirerek delegeler önünde oynamalarını sağladı, o güne kadar konan kuralları açıkladı. Takımlardan birinin kaptanı Belediye başkanı J.J. Curran, öbürünün kaptanı itfaiye Şefi John Lynch’di.
Bulunup geliştirilmesine bir itfaiye ?efinin, John Lynch’ katılmasından olsa gerek, voleybol bütün dünyada itfaiyecilerin geleneksel sporudur. nerede bir itfaiye örgütü varsa, yanında bir voleybol alanı da vardır. Yukarıda ıngiliz İtfaiyeciler voleybol oynuyor.
Mintonette oyunu, en kısa söyleyişle, “topu yere düşürmeden karşı alana atmak” diye tanımlanabilirdi. Yani topa havadayken vurmak. Oyunu izleyenlerden Profesör Albert T. Halstead “Mintonette” yerine “volley Ball” adını önerdi. “Volley ” tenis ile futbolda kullanılan bir terimdi. “Topa yere değmeden vurmak” anlamına Mintonette oyununun temel özelliğine çok uygun düştüşü için bu ad hemen benimsendi. (1952 yılında, yani ellialtı yıl sonra, A.B.D Voleybol birlişi bu iki sözcüşü birleğtirerek “Volleyball” diye yazılmasına karar vermiştir.)
Eİlence voleybolu kısa sürede bütün dünyada yayıldı. Çok sevildi, durmadan gelişti. Çin’de balıkçılar balık ağlarından file yapmış voleybol oynuyorlar. Soldaki takımda altı kişi olduğu görülüyor. File önü sİçramaları, smaç, blok bilinmektedir
1896’da Springfiald Koleji’nde yapılan gösteriden sonra, istek üzerine, William G. Morgan o güne kadar geliştirdikleri kuralları yazarak toplantı yöneticilerine sundu. Bunun üzerine bir komite kurulup voleybol oyununu incelemek, geliştirmek, kurallarını belirlemekle görevlendirildi. YMCA dernekleri voleybolu kısa sürede bütün Amerika Birleğik Devletleri ile Kanada’ya yaydıkları gibi, misyonerler aracılığıyla başka ülkelere de götürdüler. J. Howard Crocker Çin’e, Franklin Brown Japonya’ya Dr. J.H. Gray Burma’ya, Hindistan’a, daha başkaları Güney Amerika, Avrupa, Afrika Ülkelerine bu eğlenceli oyunu yarığırcasına yaydılar. 1910 Yılında Filipinlere giden Elwood S. Brown ise orada voleybolu tanıtmakla kalmadı, üç yıl sonra, 1913’de, yapılmasına öncülük ettişi Manila Uzak Asya Oyunları’nda voleybolunda yer almasın? sağladı.
