Kültür Terimleri Sözlüğü

[a] [b] [c] [ç][d] [e] [f] [g] [h] [i] [ı] [j] [k] [l] [m] [n] [o] [ö] [p] [q] [r] [s] [ş] [t] [u] [v] [w] [y] [z] [x]

ebru
“far. Kâğıt süslemeciliğinde kitre, kola vb. yapıştırıcılarla yoğunlaştırılmış su üzerine, neft yağı ile sulandırılmış yağlı boya damlatılarak yapılan ve kâğıda geçirilen süs. ” “Ebru sanatının sevilmesi için ilkokullarda resim derslerinde örnekler verilirdi.”
edebiyat
ar. 1 Olay, düşünce, duygu ve hayallerin dil aracılığıyla sözlü veya yazılı olarak biçimlendirilmesi sanatı, yazın, gökçe yazın 2 Bir bilim kolunun türlü konuları üzerine yazılmış yazı ve eserlerin hepsi, literatür 3 mec. İçten olmayan, gereksiz, boş sözler. “Edebiyat hocasıyken talebeme bu nesir sanatından bir defa bahsetmiştim.” -F. R. Atay.
edip
“ar. Edebiyatla uğraşan, edebî eser veren kimse, yazar ” “Pek az hoşlandıklarım muhabirler, ediplerdir.” -F. R. Atay.
eklektik
fr. Sanatta tümüyle özgün olmayan, başka üslup, akım, çağ, uygarlık ya da kişilerden devşirilmiş biçim ögeleri ya da görüşlerden yeni bir bileşim yaratmayı deneyen davranışları, bu davranışlar doğrultusunda gerçekleştirilmiş yapıtları ve bu anlayışa sahip sanatçıları niteler “Okurların bu eklektik bilgilerin temelini merak edip kitaplara başvuracağını umuyorlar.” -T. Uyar.
enderun
Osmanlı saraylarında harem ve hazine dairelerinin bulunduğu iç kısım “Enderun Osmanlılar zamanında şehzadelere eğitim verilen yerdir.”
engizisyon
Orta Çağda, Katoliklerde katı din inançlarına karşı gelenleri cezalandırmak için kurulan kilise mahkemelerinin adı “O eski engizisyonlar, o işkence aletleri gibi canavarlıklar artık var mı?” -H. R. Gürpınar.
enstrüman
fr. Alet, müzik aleti, saz, çalgı “Bu konserde mevcut enstrümanlarda tam bir isabetsizlik mevcuttu.” -A. H. Çelebi.
enveri
Birinci Dünya Savaşı sırasında başkumandan vekili Enver paşa tarafından kara ordusu subaylarına giydirilmiş bir başlığın adı “Birinci Dünya Savaşına ait resimlerde askerlerimizin başında Enveri görünür.”
epik
“fr. Destana ilişkin, destana özgü, destanla ilgili, destansı (eser) ” “Bak, epik şiir ile tarih arasındaki benzerlikleri hiç düşündün mü sen?” -Buket Uzuner.“Bu üslup, yapısı bakımından biraz Namık Kemal’in romantik ve epik talakati devrinden kalma tesiri veriyordu.” -Ruşen Eşref Ünaydın.
epizot
fr. Hikaye, roman veya şiirde ana konuya bağlı ikinci derecede olay; müzikte temaları birbirinden ayıran serbest yazılmış bölümler; tiyatroda bir aksiyona (harekete) katılmış ikinci derecede bir aksiyon; Yunan trajedisinin unsurlarını meydana getiren diyaloglu bölümlerin her biri. Bu bölümler modern tiyatroda perde adıyla bilinir. “Sözlerin içine sık sık somut örnekler, epizotlar sıkıştırıyorlar.” -H. Taner.
es
Notada duraklama zamanı ve bunu gösteren işaretin adı “Dörtlük es. Sekizlik es.”
eşraf
“ar. Bir yerin zenginleri, sözü geçenler, ileri gelenler ” “Bu davranış, eşraftan bazılarının onlara yandaş olmasını sağlıyor.” -A. Kutlu.
etnik
fr. Kavimle ilgili, budunsal, kavmî “Mümtaz barbunyanın bu etnik ve sosyal macerasına bayılmıştı.” -Ahmet Hamdi Tanpınar
etnografya
Kavimleri karşılaştırarak inceleyen, kültür oluşumlarını araştıran bilim, budun betimi, kavmiyat “Hatta kendilerine bile bunu öyle anlatmış idiyse de bilahare etnografyaya ait malumatın tevessü’ü üzerine bunların ne lisanen ne kavmiyeten Rum ve Yunan olmadıkları tebeyyün ve tahakkuk eylemiştir.” -Ahmet Midhat Efendi,
etüt
fr.1 Herhangi bir konuda yapılan inceleme, araştırma 2 Çalgı ya da seste tekniği geliştirmek amacıyla yazılmış müzik parçaları “… sadece garp edebiyatının nevilerini ve tarzlarını etüt etmekle kalarak yalnız bir flason inkılabı aradı.” -Peyami Safa,
ezan
ar. İslamlıkta namaz vaktini bildirmek için müezzinin yaptığı çağrı. Türk dinsel müziğinin, cami müziği bölümüne ait bir şeklidir. Ezanın güzel sesle, yalın, geçkisiz bir üslupla ve belli bir usule bağlı olmadan, içten geldiği gibi okunması gerekir. “Emirgân Camiinden yankılanan sabah ezanını duydular.” -A. İlhan.
ezgi
Bir sözcük ya da tümcedeki titremleme, kulağa hoş gelen söz ya da ses dizisi “Pir Sultan ağzından bir ezgi okuyup tüm yürekleri kendine bağladı.” -K.Bilbaşar.