Nükleer Silahlar

Tahliyede kolaylık ve basitliği sağlamak amacı ile yolların işaretlenmesinde yarar vardır.

(a)Yolların işaretlenmesi için gerekli malze­me her zaman kolaylıkla temin edilebileceği için bunların önceden hazır bulundurulmasına gerek yoktur.

(b)Bölgeye giren anayolların işaretlenmesi için kullanılacak renkler tercihen kırmızı, sarı ve mavidir.

(c)Yolları işaretleyen ekibin süratle hareket etmesi radyasyon tehlikesini azaltır.

(d)Anayollardan ayrılarak Z bölgesine giren tali yollar da alfabetik sıraya göre harflerle veya rakamlarla belirtilir.

(e)İşaret için elverişli büyüklükte, dikdört­gen şeklinde tahta levhalar kullanılır. Tahsis edilen renkteki ok, bu levha üzerine çizilir.

(f)Tahliye birliği tarafından tahliyesi yapı­lacak olan korunma bölgesine ait yolları işaretlemek üzere bir ekip görevlendirilir.

Tahliye başlayıncaya kadar ekip tarafından yolların işaretlenmesi işi bitirilmelidir.

13- SERPİNTİ TAHMİNİ

a- AMAÇ

Serpinti tahmini yapılmasının amacı; radyoaktif serpinti dökülmeden önce sivil savunma kuvvetlerinin sevk ve idare­sine halkın gerekli önlemleri alabilmesi için ikaz verilmesine esas olmak üzere radyoaktif serpintinin dökülebileceği bölgeleri saptamaktır.

b- SORUMLULUK

Sivil Savunma Radyolojik Savunma Teşkilatının bir ünitesi olan TOPLAMA MERKEZİ kendi sorumluluk bölgesinde ola­bilecek ve olan nükleer saldırılar için serpinti tahmini yapar.

c- KONU İLE İLGİLİ ÖN AÇIKLAMALAR

1.Nükleer Silahların Patlama Yükseklikleri

(a) Havada

(1) Havada yüksek patlama; Nükleer patla­ma ile oluşan ateş topunun satha değmediği patlamalara denir. Bu tip patlamalar için serpinti tahmini yapılmaz.

(2) Havada alçak patlama; ateş topunun satha temas ettiği patlamalardır. Bir başka deyişle kritik yüksekliğin altında gerçekleşen patlamalardır. Serpinti tahmini zorunlu olarak yapılır.

(b)Satıhta

Satıhta patlayan bombalar için serpinti tahmini yapılmalıdır.

(c)Satıh Altında

(1) Satha yakın; nükleer patlamanın etkisiyle sathın yarıldığı patlamalarda radyoaktif serpinti söz konusudur. Bu nedenle serpinti tahmini yapılır.

(2) Derinde; satıh yarılmaz, bu nedenle radyoaktif bulutun oluşması söz konusu değildir. Patlama sathın altın da kalıntıya sebep olur.

2. GZ (Yer sıfır)

Nükleer silahın patlama noktasının satıhtaki iz düşümüdür.

3. DGZ

Tahmin edilen yer sıfır noktasıdır.

4. Radyoaktif Serpinti

Ateş topunun satha temas ettiği patlamalarda satıhtaki radyoaktif hale gelen maddelerin nükleer buluta emilmesi veya sonra meteorolojik koşullara bağlı olarak satha dökülmeleri olayıdır.

5. NİGA

Havada alçak, satıhta ve satıh altında gerçek­leşen patlamalarda CZ çevresindeki maddelerin patlama sonrası nötron bombardımanına maruz kalmaları sonucu atomik dengelerinin bozu­larak radyoaktif hale gelmeleri olayıdır. Bu olayın gerçekleştiği bölge NİGA bölgesidir.

6. Bulut Tepesi,Bulut Tabanı,Sap,Bulut Genişliği, Bulut Tepe Açısı,Bulut Taban Açısı

7.Işık-Ses Zamanı

Nükleer patlamanın ışığının ve sesinin gözetleyici ve erişme zamanı arasındaki farktır. Yaklaşık olarak ses hızı 350 m/sn., ışık hızı 3xlO cm/sn.dır.

8.NBC Raporları

Silahlı Kuvvetlerin NBC savunmasında kullanıl­dığı rapor çeşitleri şunlardır.

NBC 1 Raporu : Gözetleyicilerin temel bilgiler belirttikleri ilk rapordur. (Ek:l/a)

NBC 2 Raporu : Değerlendirilmiş bilgilerin gönderilmesinde kullanılan rapordur.

NBC 3 Raporu: Tahmin edilen kirlenme bölgele­rini bildirmekte kullanılan rapordur. (Ek:l/b)

NBC 4 Raporu Ölçülen radyasyon şiddetlerinin bildirilmesinde kullanılan ilk rapordur.

NBC 5 Raporu : Kirlenen bölgelerin bildirilme­sinde kullanılan rapordur.

NBC 6 Raporu Kimyasal ve biyolojik taarruzlar hakkında ayrıntılı bilgi vermek için kullanılan rapordur.

9. Meteorolojik Rapor

Serpinti tahmini için zorunlu olan meteorolojik rapor, 0-30 Km. yükseklikler de rüzgarın hızı ve geliş yönünü içerir. Rüzgarın hızı ve geliş yönünün ölçümleri GZ’ ye ne kadar ya­kın yapılmışsa meteorolojik raporun serpinti tahmininin doğruluğu­na etkisi o denli fazladır.

d- SERPİNTİ TAHMİNİNİN YAPILMASI

Radyoaktif serpintinin yayılabileceği bölgeler basit usulde ve ayrıntılı usulde olmak üzere tahmin edilebilir.

Nükleer saldırıdan önce, toplama merkezi her al­tı saatte bir gelen meteorolojik rapora göre 6 silah kuvveti için rüzgar mesajını hazırlar ve yayınlar. Rüzgar mesajı, Sivil Savunma İdare Merkezine gönderilir. İdare merkezinde ilmi haber alma kısmına gelen rüzgar mesajını muhafaza eder ve eğer mesaj yürürlükte iken bir nükleer saldırı olursa basit serpinti tersim ölçeğini kul­lanarak basit serpinti tahmini yapar.

1. RÜZGAR MESAJI

Rüzgar mesajı bombanın patlamasından hemen sonra ayrıntılı serpinti tahmini yapılana kadar geçecek sürede ba­sit serpinti tahmini yapılabilmesine olanak sağlamak için, bomba­nın patlamasından önce hazırlanır ve yayınlanır.

Rüzgar mesajı belirlenmiş 6 silah kudreti için hazırlanır. Bu silah kudretleri şöylece kodlanmıştır.

2 KT ALFA (AHMET)

5 KT BRAVO (BEHÇET)

30 KT CHARLİE (CAVİT)

100 KT DELTA (DAVUT)

300 KT ECHO (EKREM)

1 MT FOXTROT (FEHMİ)

Rüzgar mesajının hazırlanabilmesi için önce rüzgar vektörünün çizilmesi gerekir.

2.RÜZGAR VEKTÖRÜNÜN ÇİZİMİ

Rüzgar vektörünün çizimi için; 1/500.000 öl­çekte çizim yapılacaksa dosya kağıdı büyüklüğünde, 1/250.000 öl­çekte çizim yapılacaksa dosya kağıdının en az iki katı büyüklüğünde kağıtlar kullanılmalıdır. Mili metrik kağıtların kullanılması hem çizimi kolaylaştırır hem de hata olasılığını azaltır.

Rüzgar vektörü çizimine başlamadan evvel şu hazırlıklar yapılır:

(a) Uygun ölçüde 7 adet kağıt üst üste konarak 3 ve 4 milimlik mukavva ile kaplı masa yüzeyine şeffaf bantla tespit edilir.

(b) Kağıdın sağ üst köşesine kuzey oku çizilir ve çizimin yapılacağı ölçek alt ortaya yazılır.

( c ) Cetvel rüzgar vektörü tersim ölçeği, kurşun kalem ve yeteri sayıda toplu iğne hazırlanır. Çizim şu aşamalar takip edilerek yapılır.

1. AŞAMA: GZ nokta olarak kağıt üzerinde belirlenir.

Meteorolojik raporda verilen ilk yükseklikte­ki (0-2 yüksekliği) rüzgarın geliş yönü kağıt üzerinde GZ’ nin yeri­ni belirlemede ölçü olur. Rüzgarın geliş yönü:

00 – 900 arasında ise GZ kağıdın sağ alt köşesine yakın,

900 – 1800 arasında ise GZ kağıdın sol alt köşesine yakın,

1300 – 2700 arasında ise GZ kağıdın sol üst köşesine yakın,

2700 – 3600 arasında ise GZ kağıdın sağ üst köşesine yakın,

belirlenmelidir. Bu belirlemede amaç, ileri aşamalarında çizimin kağıdın dışına taşmasını önceden önlemektir.

2. AŞAMA: Rüzgar vektörü tersini ölçeği kağıdın üzerine konur. İlk yükseklik sınırı (0-2) altındaki nokta GZ nok­tası üzerine getirilir ve iğne ile kağıdın üzerine tespit edilir. Meteorolojik raporda (0-2) yükseklik sınırı için verilen rüzgar geliş yönünün derecesi rüzgar vektörü tersim ölçeğindeki gönyede bulunur ve tersim ölçeği iğne ekseninde döndürülerek derece doğru­su kuzey okuna paralel hale getirilir.

(NOT: Rakam daima kağıdın üst tarafına gelmelidir.)

Bu halde iken yükseklik sınırı çizgisinin üzerin de meteorolojik raporda verilen rüzgar hızı bulunur ve iğne ile tespit edilir.

3. AŞAMA: İğneler sökülerek rüzgar vektörü tersi ölçeği kağıdı üzerinden kaldırılır. GZ noktası ile iğneyle belir­lenen nokta, kalemle çizilmek suretiyle birleştirilir ve bu noktaya yükseklik sınır olduğunu belirtmek için (2) yazılır.

4. AŞAMA: Rüzgar vektörü tersim ölçeği tekrar kağıdın üzerine konur. Rüzgar vektörü tersim ölçeğindeki ikinci yükseklik sınırı noktası olan 2-4 noktası, kağıt üzerinde belirle­miş olduğumuz 2 noktasına çakıştırılır ve iğne ile tespit edilir. Yine iğne ekseninde döndürülerek meteorolojik raporda verilen rüz­gar yönü derece doğrusu kuzey okuna paralel hale getirilir. Bu hal­de iken yükseklik sınır çizginin üzerinde meteorolojik raporda verilen rüzgar hızı bulunur. İğne ile tespit edilir.

5. AŞAMA: İğneler sökülerek rüzgar vektörü tersim ölçeği kağıdının üzerinden kaldırılır, (2) noktası ile iğneyle belirttiğimiz nokta birleştirilir ve bu noktaya yükseklik sınırı oldu­ğunu belirtmek için (4) yazılır.

6. VE DİĞER AŞAMALAR: Önceki aşamalarda yapılan işlemler, meteorolojik rapordaki sırasıyla diğer yükseklik sınırla­rının rüzgar yönü ve hızı değerlerine göre tekrarlanarak rüzgar vektörünün çizimi tamamlanır.

SON İŞLEM: Üst üste konulan 7 kağıt masadan sökülür. Her birinin üzerindeki iğne delikleri asıl çizim yapılan en üstteki kağıda uygun olarak birleştirilir. Artık elimizde aynısı 7 adet rüzgar vektörü vardır. Her kağıdın alt ortasına çizim ölçeği yazılır, sağ üst köşeye kuzey oku çizilir.

3.RÜZGAR MESAJİN İN HAZIRLANMASI:

(a)Her bir silah kudreti için rüzgar vektörü çizimlerinden her biri ayrılır ve kağıdın üst ortasına silah kudretinin kodu yazılır. (Geriye kalan bir adet rüzgar vektörü bombanın patlamasından sonra ayrıntılı serpinti tahmini hazırlamak amacıyla saklanır.)

(b)Kağıdın üst ortasına yazılan koda göte o silahın oluşturacağı bulut, ölçülen rüzgar vektörü üzerinde şöyle işaretlenir;

Alfanın bulut tepe yüksekliği 4900 metredir. 4900 metre rüzgar vektöründe 4 ve 6 arasında bir yer olacaktır.

Çünkü 4, 4000 metreyi, 6 ise 6000 metreyi göstermektedir. 4 ve 6 noktalarını birleştiren çizginin önce yarısı alındığında 5000 metre noktası bulunacaktır. 4000 ve 5000 metre noktaları arasındaki çiz­ginin 1/1 bulunup bu 1/10 kadar 5000 den 4000 e gidildiğinde bulu­nacak nokta 4900 metre noktası olacaktır. Bulut taban ve 2/3 sap yüksekliklerinde aynı şekilde rüzgar vektörü üzerine işaretlenir.

(c)Bulut tepesi, bulut tabanı ve 2/3 sap yüksekliği noktalarında GZ noktasına birer doğru çizilerek GZ nok­tası 3 nokta ile ayrı ayrı birer doğru ile birleştirilir.

(d)Bulut tepe yüksekliği (BT) noktası, GZ noktası, (GZ) 2/3 sap yüksekliği (5) noktası açısının açı ortayı alınır. Buna REFERANS HATTI denir. (NOT: Eğer BT,GZ,S açısı 40°den büyük ise kağıdın yan tarafına not edilmelidir.)

(e) Referans hattı ile kuzey doğrusu arasındaki açı bulunur. Bulunan bu açı RÜZGAR YÖNÜ AÇISI dır. (ddd) bulunan diğer üç rakamlı olarak silah kodunun yanına yazılır. (Eğer iş kağıdı kullanıyor ise iş kağıdına yazılır.)

(f)GZ noktası ile bulut taban yüksekliği noktasını birleştiren çizgi ölçülür ve ölçeğimize göre oranlanarak ki­lometreye çevrilir. Etkin rüzgar hızı aşağıdaki formül kullanılarak bulunur.

ETKİN RÜZGAR HIZI = Bulut Taban Yüksekliği – GZ Doğrusu (Km.)

Bulut Tabanından Düşme Hızı

(BTY – GZ Doğrusu) x 1 SSS Km/Saat

BT Düşme Hızı

Bulunan diğer kağıdın üst arkasında rüzgar yönü açısının yanına yazılır. Artık etkili rüzgar mesajı hazırdır. (NOT: Etkili rüzgar hızı 8 Km/Saat ya da daha az çıkarsa açı bildirmeye gerek yoktur. Serpintinin olduğu gibi GZ etrafında İ.Bölge Rüzgar Alt Mesafesi Yarıçapında bir daire içerisine dökülebileceği kabul edilir.)

(g)Her silah kudreti için etkin rüzgar mesa­jı ayrı, ayrı yukarıdaki gibi hazırlanır. 6 silah kudretini kapsa­yan bu mesaj derhal yayınlanır.

4. BASİT YÖNTEMLE SERPİNTİ TAHMİNİ

Basit yöntemle serpinti tahmini, etkin rüzgar mesajını alan üniteler tarafından ayrıntılı serpinti tahmini gele­ne kadar, basit serpinti ölçeği kullanılarak yapılır.

(a)Basit Serpinti Ölçeğinin Hazırlanması:

(1) Geçirgen bir malzeme üzerine (asetat, naylon, aydınger kağıdı gibi) GZ noktası işaretlenir, bu noktadan başlayarak kesikli çizgilerle bir hat çizilir, bu referans hattıdır.

(2) Referans hattına 20 şer derece açı ya­pacak biçimde solda ve sağda iki radyal hat çizilir.

(3) Seçilen ölçek kağıdın alt kenar ortasına yazılır ve buna göre radyal hatlar ve referans hattı üzerinde GZ den başlayarak uzaklıklar işaretlenir. (5; 10; 15; 20; gibi)

(4) GZ noktası merkez olarak referans hat­tının ters yönünde, bulut yarıçapları kullanılan ölçeğe göre yarım daireler halinde çizilir, yarım dairelerin başlama noktasına ilgili silah kudretinin kodu yazılır.

(b) Basit Yöntemle Serpinti Tahmini Yapılışı

Bombanın patlamasından gelen ilk bilgilere göre bombanın kudreti yaklaşık olarak tahmin edilebilirse, hemen basit serpinti tersim ölçeği (M5) ya da hazırlanmış basit serpinti ölçeği kullanılarak serpinti tahmini yapılır. Kısaca basit usulde serpinti tahmini şu aşamalardan geçerek yapılır.

(1) Bombanın kudreti kabaca tahmin edilir.

(2) Etkili rüzgar mesajındaki bomba kudreti grupları içinde tahmin edilen bomba kudretine uyan silah kudreti patlayan bombanın kudreti olarak kabul edilir. Örneğin; patlayan bomba 1 KT.olarak tahmin edildiyse Alfa (Ahmet) kudreti olan 2 KT. esas alınacaktır. Patlayan bomba 35 KT.olarak tahmin edilmişse, Del­ta (Davut)un kudreti olan 100 KT. esas alınmalıdır.(Dikkat edilecek nokta; 6 kudretinin hiç birine uymayıp arada kalan tahmin edilmiş kudretler için yakın büyük silah kudreti kabul edilmelidir.)

(3)Etkili rüzgar mesajının ilk üç rakamı (ddd) referans hattının semt açısını vermektedir. Basit serpinti ölçeğinin GZ noktası haritadaki GZ noktasıyla çakıştırılarak referans hattının kuzey doğusuna yaptığı açı (ddd) ayarlanır.

(4)Etkili rüzgar mesajının ikinci üç raka­mı (SSS) etkili rüzgar hızını vermektedir. (Ek:6) kullanılarak 1. bölge rüzgar altı uzaklığı bulunur.

(5) Bulunan l.bölge rüzgar altı uzaklığı basit serpinti ölçeğinin sağ ve sol radyal hatları üzerinde işaretlenir ve sağ, sol radyal hatlar GZ etkisinden bir yayla birleştirilir.

(6)Sağ ve sol radyal hatlar üzerindeki l.bölge rüzgar altı mesafesi noktalarından bulut dairesine birer teğet çizilir.

(7)l. bölge rüzgar altı uzaklığının 2 katı 2.bölge rüzgar altı uzaklığıdır. Bu da bulunarak sağ ve sol radyal hatları birleştiren bir yay olarak serpinti ölçeği üzerinde işaretlenir.

(8)Basit usulde serpinti tahmini artık tamamlanmıştır. Serpintinin kaplayabileceği alanlar artık harita üzerinde görünmektedir.

l.bölgede bulunan açıktaki personelin 4 saat içinde 100 Rad. (ya da röntgen)den fazla radyasyon alacakla­rı II.Bölgede bulunan açıktaki personelin ise 4 saat içinde 100 Rad. (ya da röntgen)den az radyasyon alacakları kabul edilir.

5.AYRINTILI YÖNTEMLE SERPİNTİ TAHMİNİ

Ayrıntılı yöntemle serpinti tahmini, toplama merkezleri tarafından patlamaya ilişkin ilk bilgilerden elde edil­mesinden sonra yapılır. Bu ilk bilgiler toplama merkezine, (gözetleme postaları tarafından) NBC-1 raporları ile ulaştırılır.

Ayrıntılı Yöntemle Serpinti Tahmini Şöyle Yapılır:

1. AŞAMA: Rüzgar mesajı hazırlamak amacı ile 7 adet rüzgar vektörü çizmiş ve bunun 6’sını kullanmış olan topla­ma merkezi NBC elemanları 7 kopya rüzgar vektörünü ayrıntılı yöntemle serpinti tahmini yapmak üzere çıkarırlar. Eğer yeni bir meteorolojik rapor gelmiş ise, yeni bilgilere göre bir rüzgar vektörü çiz­mek gerekecektir.

2. AŞAMA: Nükleer patlamanın elde edilen bilgileri serpinti tahmini iş kağıdına geçirilir. Gözetleme postalarının NBC-1 raporlarında belirtikleri patlama noktasının kendilerine göre semt açılan harita üzerinde gözetleme postalarının yerlerine göre birer doğru olarak çizilir. Doğrulanın kesiştiği yer GZ noktasıdır. GZ noktasından her gözetleme postasına olan uzaklıkta harita üzerinde ölçüler bulunur. Görülmektedir ki Sivil Savunma Gözetleme Postaları sabit ve bulundukları koordinatlar önceden bilindiğinden sadece;

(1) Patlamanın semt açısı,

(2) Patlamanın zamanı,

(3) Patlamadan 5 dakika sonra ölçülen radyoaktif bulutun genişlik açısı, patlamadan 10 dakika sonra ölçülen stabil bulutun tepe ya da taban açılarından birini NBC-1 raporunda belirttikleri takdirde, ayrıntılı serpinti tahmininin yapılabilmesi için gerekli olan bilgiler Toplama Merkezi tarafından değerlendirilebilecektir.

3. AŞAMA: Bulut tepe ya da taban açısı ya da bulut genişliği açısı ölçümün yapıldığı noktanın patlama noktasına olan uzaklığı ile birlikte kullanılarak veya nükleer silahın kudreti tahmin edilir ve kullanılarak bulut ölçüle­ri ve bulut tabanının düşme zamanı bulunur. Bulunan bu bilgiler serpinti tahmini iş kağıdına not edilir. (İş kağıdında e,f,g,h,i maddeleri)

4. AŞAMA: Bulut tepe yüksekliği, bulut taban yüksekliği ve 2/3 sap yüksekliği rüzgar vektörü üzerine işaretlenir ve GZ’ den bu noktalara birer doğru çizilir. Bulut tepe yüksek­liği noktalarına çizilen doğrular, sol ve sağ radyal hatları oluş­turan doğrular olacağından uzatılarak çizilir.

5. AŞAMA: GZ bulut taban yüksekliği noktası doğrusunun uzunluğu cetvelle ölçülür ve kilometreye çevrilir. Bu­lunan diğer serpinti tahmini iş kağıdına kayıt edilir.(j maddesi) İş kağıdından (Ek: 9 Maddesi) bulut tabanından düşme zamanı (3.Aşama bulunan) okunur ve etkili rüzgar hızı aşağıdaki gibi hesaplanır, iş kağıdının “k” maddesine yazılır.

Etkili Rüzgar Hızı = GZ Bulut Taban Yüksekliği Noktası (Km)

Bulut Tabanından Düşme Zamanı (saat)

6. AŞAMA:

(1)Silah kudreti ile solda bulunan etkili rüzgar hızı sahasındaki değerler bir cetvel ile birleştirilerek cetvelin ortadaki yüzey infilak 1. bölge rüzgar altı mesafesi sütununu kestiği yerdeki değer okunur. Bu de­ğer 1. bölge rüzgar altı uzaklığının sınırıdır. Bulgu serpinti tahmini iş kağıdının “L” maddesine yazılır. Çizim ölçeğine göre santimetreye çevrilerek, pergeli iğne ayağı GZ’ ye tespit edilip, bulunan uzaklık kadar 2/3 sap ve bulut tepe yüksekliği noktaların­dan geçen doğruları kesecek biçimde bir yay çizilir.

(2)2. bölge rüzgar altı mesafesi (i) de bulunan uzaklığın iki katıdır. Bu değerde yukarıdaki yöntemle çizim üzerinde bir yay biçiminde gösterilir.

7. AŞAMA:

(1) GZ bulut tepe noktası ile GZ 2/3 sap yük­sekliği noktasından geçen doğruların oluşturduğu açı ölçülür. Eğer açı 400 den büyük ise aşağıda (2) nci maddede açıklanacağı gibi deva edilir. Yok, eğer açı 400 den küçük ise, açı ortayı alınarak, açı ortayına 20 lik açı yapan iki radyal doğru çizilir. Bu yöntemle 400 ye tamamlanmış olur.

(2) Elde edilen açının sol ve sağ radyal doğrularının grid kuzeyine olan istikamet açıları ölçülür ve serpinti tahmini iş kağıdının “m” ve “n” maddelerine yazılır.(Dört hane kul­lanılır.)

8. AŞAMA: GZ merkez alınıp, pergelle seçilen harita ölçeğine göre küçültülmüş bulut yarıçapına eş yarıçaplı bir daire GZ noktasının etrafına çizilir. 6. AŞAMA’ da 1.bölge rüz­gar altı uzaklığını belirten yay çizilmiştir. 1. bölge rüzgar altı uzaklığı yayının radyal doğruları kestikleri yerlerden GZ et­rafına çizilen daireye birer teğet çizilir.

İş kağıdının “k” maddesine yazdığımız etkili rüzgar hızı, serpintinin saatte alacağı uzaklığı göstermektedir. Etkili rüzgar hızı ölçeğimize göre santimetreye çevrilerek, serpintinin 1 saatte alacağı uzaklık bulunur. Bulunan değerinin 2.3. 4…. katları serpintinin 2.3.4… saatte alacağı uzaklığı göste­rir. GZ merkez alınarak, ölçeğimize göre santimetreye çevirdiğimiz etkili rüzgar hızı radyal hatları kesen kesikli çizgiler halinde bir yay olarak çizimde işaretlenir. Aynı şekilde bulunan değerin 2.3.4… katları da çizimde gösterilir.

9. AŞAMA: Serpinti tahmini iş muhtırasının “ü” maddesiyle tamamlanır. NBC-3 raporunun Z maddesine giren bilgi­ler kesirli ise en yakın büyük sayıya tamamlanır.